De Rol van de Media
Kranten, televisie, media spelen een enorme rol in Y2K, maar ziet
men wel z'n verantwoordelijkheden. Acties als de millennium-baby
van RTL4 durf ik best onverantwoordelijk te noemen, de
programmamakers daar zijn naar mijn mening aansprakelijk als er
iets mis mocht gaan, denk maar aan de Exota-fles.
Na de eerste golf Y2K-paniek eind oktober en november vorig jaar is
het weer erg rustig geworden, opvallend rustig eigenlijk. Ik was
geboekt voor een aantal conferenties over het Millennium, maar de
meeste zijn wegens gebrek aan belangstelling afgeblazen, de
denial-fase is aangebroken. Zelfs in de VS, waar de National Guard
wel degelijk grootschalige oefeningen gaat houden als
Y2K-voorbereiding, is het Witte Huis bezig speciale PR-firma's in
te huren, de spin-doctoring begint. Hou het volk rustig, zelfs al
moet je de waarheid wat verbuigen (ziet niemand dat de Bijlmer-ramp
hier relevant is?). In Nederland is er nu een nationaal comite dat
de openbare orde en veiligheid gaat bekijken, maar echte
maatregelen wil men pas na de zomer naar buiten brengen. Voorlopig
komt er een huis-aan-huis krantje over hoe je je thermostaat, PC en
VCR moet checken.
Het Millennium Platform rapporteert, de Minister gelooft het
allemaal en de Tweede Kamer en de politiek willen vooral geen
onrust. Langzamerhand bubbelen er wat maatregelen naar de
oppervlakte, veelal direct te herleiden tot aanbevelingen in mijn
boekje Bit Bang (oktober 1998). Zo begrijpt nu ook Timmer dat
kinderen krijgen in de Y2K-nacht niet zo'n goed idee is, pleit de
Tweede Kamer voor een Millennium-Testdag en wil nu ook wethouder
Van der Giessen in Amsterdam dat er een paar extra vrije dagen
komen in begin 2000 als een soort rustpauze om eventualiteiten op
te vangen.
Maar verder? We zien wel, is het devies, er wordt aan gewerkt en
anders sturen we u wel een briefje. De golf dreigbrieven is
overigens wel afgenomen, iedereen begrijpt dat zwart op wit
verklaren dat je millennium-proof bent juridisch niet verstandig
is. Er is nu de millennium-erecode maar, met zulke disclaimers dat
je die blind kunt tekenen, heeft die zelfs publicitair nauwelijks
waarde. Wanneer we zien dat zelfs Microsoft die erecode tekent,
maar wel software heeft geleverd en levert die barst van de
millennium-bugs (even Internet op en je hebt hele lijsten) dan kan
die erecode ook in het museum. Natuurlijk, Microsoft heeft een fix,
maar die kost 79 piek, tenzij je er langsgaat of belt, want
ondertussen beseft men ook in Schiphol-Rijk dat de Europese
richtlijnen voor productaansprakelijkheid vooral voor
consumentenproducten niet mals zijn, er hangen flinke claims in de
lucht. Zelfs in een eenvoudig geval waarbij een agenda-programma
niet goed werkt en bijvoorbeeld een afspraak met een dokter
misloopt kun je als consument naar de rechter stappen.
Die consumenten-aansprakelijkheid is werkelijk erg lastig,
zakelijke leveringen vallen onder leveringsvoorwaarden, maar de
koper van een PC, een printer, een stuk software of een
electronische zakagenda is goed beschermd, het is zelfs nauwelijks
de vraag of er voor een drie jaar oude VCR die niet meer
programmeerbaar is aansprakelijkheid bestaat. De leverancier
daarvan kan het nog zuur krijgen. Niet voor niets weigeren
bedrijven als Philips en Sony met allerlei vage excuses voor hun
producten Y2K-uitspraken te doen. Zakelijk gezien kun je met
leveringsvoorwaarden die Y2K uitsluiten wel iets doen, maar op de
congressen over dit onderwerp is ook duidelijk gesteld, dat met
name de Vifka-standaardvoorwaarden te eenzijdig zijn en door de
rechter waarschijnlijk terzijde worden gelegd.
Zekerheid die niets kost
In het Boekje Bit-Bang (fl. 9,95 tel: 020-6203219) geef ik een aantal
praktische tips over hoe je met name de administratieve risico's
kunt beperken. Extra paper-trails, extra handtekeningen op
fakturen, gewoon even nadenken. Ik geloof nog steeds, en na de
verdampte euro-miljarden nog sterker, dat de banken problemen gaan
krijgen. Vooral banken die wereldwijd vertakt zijn en dus te maken
krijgen met echte rampen in andere landen (met runs op de bank,
rellen, failliete relaties) blijven misschien niet overeind.
Mijn advies is dus om ruim in de contanten te blijven. Ik ga
persoonlijk nog wat verder, we zijn bezig om de schulden en
tegoeden van bedrijf en firmanten/personeel eens tegen elkaar af te
wegen. Aan de ene kant zijn er hypotheken, schulden, bankgaranties,
aan de andere kant hebben we de laatste jaren goed gedraaid en
staat er geld op deposito's, vaak tegen absurd lage rente. Is het
niet mogelijk om als bedrijf die hypotheken over te nemen, daar is
tenslotte niet meer dan een notariele akte voor nodig en de relatie
met de bank glad te strijken? Fiscaal maakt het weinig uit, je kunt
de rentevoet binnen redelijke grenzen vaststellen en je verdient zo
maar een paar procent extra. En gaat het dan fout, dan heb je
zekerheid terwijl anders bij grootschalige deconfitures je wel je
schulden schuldig blijft, maar je tegoeden weg zijn. Overdreven?
Mijn accountant vond het een slim idee, het kost je niet veel, je
houdt de hypotheekaktes als (verpandbare) zekerheid en je hebt de
bank niet meer nodig.
Struisvogel-aanpak
Helaas steken de meeste bedrijven en zeker de kleinere clubs hun
kop in het zand, denken dat wat nieuwe PC's en een
millennium-programma de zaak wel oplossen. Zelfs als we in
Nederland het zonder kleerscheuren redden kan de import van
serieuze Y2K-problemen uit andere landen (Zuid- en Oost-Europa doen
er vrijwel niets aan, Azie, Afrika en Zuid Amerika hebben andere
prioriteiten) problemen gaan geven. Op z'n minst verstoringen in de
import/export, maar als de stroom uitvalt in Hongarije of Polen,
sluiten we dan onze grenzen of gaan we honderdduizenden koude en
hongerige buren opvangen? Wordt vervolgd.
Luc Sala