De IBC '99 was zo mogelijk nog grootser en kleurrijker van opzet dan voorgaande jaren. Met ruim 36.000 vierkante meter en meer dan 600 exposanten een waar prestigeobject voor onze RAI, want conventions van dit (internationale) formaat tref je eigenlijk alleen in de VS aan. De koers die de IBC vaart wordt er echter niet duidelijker op: is het nu een trendsettende conventie, een vakbeurs, een internationale ontmoetingsplaats of van alles wat? In het voorjaar heb je immers al de Amerikaanse NAB waar de belangrijkste broadcast-fabrikanten hun nieuwste snufjes showen. Kort voor de IBC is er in Berlijn dan nog de IFA, een soort mengelmoes van Firato en NAB. Niettemin valt er op de IBC nog genoeg te zien. Nieuwe en tot wasdom gekomen trends worden in seminars uit de doeken gedaan, er valt flink wat montage en camera-spul te bewonderen, en de technici, editors en omroepbons spreken elkaar weer eens.
Computerwereld
Wie als argeloze toeschouwer de IBC bezoekt denkt in de eerste instantie op een high-end computerbeurs rond te lopen. De computer (onder NT, Windows, MacOS) heeft de hegemonie verworven in montage- en medialand. Overal displays, toetsenborden slimme werkstations, grote LCD- of projectie-displays en high-tech koppelingen met bestaande opname-, montage-, en uitzendapparatuur. Alleen de aanwezigheid van videocamera's, studio-uitrusting en satellietschotels herinnert de beursganger eraan dat het hier toch wel degelijk om broadcasting gaat.
Opmerkelijk was de forse prijsval ten opzichte van vorige beursen. Zowel van digitale camera's als montage-apparatuur van een halve ton of meer tot camcorders en edit-stations van enkele tienduizenden guldens. Professionals hebben duidelijk belangstelling voor budget-apparatuur. Camera's die van hen het predikaat `prosumer' zouden krijgen blijken ineens interessant voor onopvallende nieuwsgaring. DVCAM en nu ook DV beconcurreren hun grote broers zoals DVCPRO, Digital-S en Betacam. Hetzelfde geldt voor de goedkopere PC-based montagesystemen. Goedkopere realtime systemen op basis van NT en MPEG-2 zijn overduidelijk in opmars. Daarnaast blijft er natuurlijk altijd de high-end sector voor de grote omroepbedrijven.
MPEG en DVD
Onder de slogan `MPEG hier en MPEG daar, je ziet ze veel dit jaar' was MPEG-editing dominant vertegenwoordigd. Pinnacle voorziet met de DC 1000 voor minder dan ¦
6.000,- in een low-end behoefte op MPEG-2 gebied. Met een aardig Pentium-systeempje er om heen kan op gewone EIDE schijven met Adobe Premiere `real time' gemonteerd worden. Voor minder dan ¦
11.000,- is de video-editor dan geheel voorzien. Aantrekkelijk voor in-house video bij bedrijven, congrescentra, kleine facilitaire bedrijven of voor bruidsvideografen. Het werkt allemaal prima en zonder veel rompslomp. Wel zijn er bij hoogwaardige effecten enige artefacten te zien wat begrijpelijk is door de lagere datarates van MPEG-2. Ook niet real time als er meer dan 2 sporen of effecten gecombineerd worden. Duurdere systemen zoals de Fast 601 hebben daar minder last van.
Terwijl iedereen de mond vol heeft van MPEG-2 duikt na MPEG-4 achter de schermen MPEG-7 al weer op. MPEG wordt in de wandelgangen ook wel het Content Discription Interface genoemd. In de praktijk komt het er op neer dat de nieuwe MPEG-7 standaard volledig plooibaar is in beeld- geluidskwaliteit, lokale vormgeving, het gebruik van taal en extra services. Op een centrale server staat een database met content in de vorm van een aantal down te loaden MPEG-beschrijvingen. De aanvrager bepaalt hoe het beeld er in kwaliteit, vorm en extra toevoegingen uit komt te zien. Ideaal voor toepassingen als streaming video over Internet, kabelmodems, interactieve TV en video on demand.
En dan is er natuurlijk DVD. Dankzij het feit dat de industrie het nu eindelijk eens lijkt te zijn over de standaard en het copyright komt er voldoende software uit en koopt de consument de steeds vriendelijker geprijsde DVD-spelers.
MPEG-2 biedt het basis beeldmateriaal voor het maken van de DVD-films. DVD-auteurssoftware was er bij de vleet. DVD-branders echter niet, op enkele peperdure exemplaren na. En dat is nou jammer, want de goedkope MPEG-2 editing-stations vragen om een DVD-schrijver van onder de ¦
2.000,-.
TV anywhere overal
Een jaar of vijf geleden was convergentie van PC en audio/video nog een mythische gedachtegang. TV-kijken op de PC en Internet op de TV zijn inmiddels gemeengoed geworden en het (video-) thuisnetwerk komt binnen ieders bereik. Als we de op de IBC geschetste trends mogen geloven worden wij nu binnen de kortste keren dood gegooid met overal TV, in huis, op het werk en openbare plaatsen. Op elke beeldbuis in huis TV, games en computers, notebooks, PDA's en GSM's met streaming video. Het nieuws on demand bekijken via kabelmodems. Internet broadcasting is eerder een kwestie van systeem- softwarekeuze dan dat er nog veel beperkingen liggen. Glasvezelkabels en ISDN zijn niet echt meer nodig als er ADSL-modems komen die het gewoon via een standaard-telefoonlijn doen. Geen gezeur meer over de capaciteit want het aloude koperdraad biedt tussen de standaard gesprekken in voldoende bandbreedte voor S-VHS TV en zelfs interactieve services. Het is slechts een kwestie van de frequenties efficiënt in de tijd in te delen. De plannen voor allerlei ATM-services naar de thuismarkt liggen al klaar. Het zijn de lokale telefoondistributeurs die er nog acceptatieproblemen mee hebben. Met name omdat het nog niet duidelijk is of en hoe er mee te verdienen valt. Als ze echter te lang wachten zullen draadloze satelliet verbindingen hen passeren.
Inmiddels is er een TV Anytime forum met de BBC, Sony, Philips, IBM, NDS, EBU, Microsoft en BskyB die lokale afspraken gaan maken over content-distributie, management, communicatie links, set-top boxes en harddisk recording.
Digitaal en interactief
Voor degenen die het spoor rond digitale TV en HDTV kwijt zijn het volgende. De technische problemen en de ruzie over de standaards voor digitale TV (Digital Video Broadcasting, DVB) zijn grotendeels opgelost door listige compromissen waarbij de standaard vast ligt maar de vertaling naar rand- en display-apparatuur aan het gebruikende land of provider blijft. Dan kan iedereen er weer aan verdienen en eigen tarieven berekenen. Er wordt bij digital broadcasting een onderscheid gemaakt tussen Digital Terrestrial TV (DTT, gewoon via de bekende kabeltjes) en Digital Satellite TV (DST, via draadloze satellietverbindingen). De uitzend- en ontvangstprotocollen zijn gereed en in delen van de VS en het UK al in werking. In Nederland gaat de zaak in het jaar 2000 van start.
Bij High Definition TV (HDTV) liggen de zaken gecompliceerder. Er zijn internationaal een aantal verschillende TV-standaarden, met een verschillend aantal beeldlijnen, wijze van kleurcodering en beeldformaten (4:3 conventioneel en 16:9 breedbeeld). De industrie kan niet in een klap alle vorige TV-generaties onbruikbaar maken. Daarvoor zijn er gewoon teveel TV's in omloop. Dat betekent uitzendingen blijven verzorgen in gewoon formaat en in HDTV met een open oog voor de verschillende standaarden. Bovendien moet het digitale HDTV-beeld ook nog redelijk op de beeldbuis passen en er niet voor de helft afvallen of de ondertiteling weglaten. DVB biedt mogelijkheden om de ontvanger de videosignalen volgens de juiste wijze om te laten coderen. Een kwestie van de juiste tuner en conversie-elektronica (CODEC).
Een bekend misverstand is dat digitale TV meer kanalen biedt. Nee, DVB biedt meer formaten waarvan een aantal bruikbaar zijn voor HDTV. De techniek is nu zo ver dat de elektronische thuisbioscoop in het verschiet ligt. Momenteel wordt de elektronische bioscoop nog alleen voor theaterproducties gebruikt. Een hoogwaardige digitale filmprojector zet HDTV-kwaliteit op het filmdoek. Voordelen: geen slijtage, lagere distributiekosten (geen dure filmkopieën meer), een kabel of satellietverbinding kan een groot aantal theaters meteen voorzien en reclame kan ter plekke vanaf een PC-database ingevoerd worden. Wat in de bioscoop kan is tegen betaling natuurlijk ook thuis mogelijk. HDTV-projectoren en settop-ontvanger zullen binnen enkele jaren betaalbaar worden.
De huidige toepassingen beperken zich tot het aanbieden van aanvullende services, de zogenaamde Enhanced-TV. Een thuisgebruiker kan extra service of info opvragen maar echte interactieve terugkoppeling is lastig. Echt interactieve TV is technisch al goed mogelijk maar de kosten vindt menig exploitant toch nog te hoog.
De eerste grootschalige experimenten met DTT zijn inmiddels in gang gezet. Een aantal systemen werkt met Teletekst / Internet-achtige pagina's. Andere toepassingen zetten operators in een soort call center in.
Internet
Wat Internet betreft ging de aandacht op de IBC vooral uit naar webcasting. Tal van kleinere bedrijfjes bieden relatief goedkope oplossingen om streaming video in S-VHS/MPEG-1 kwaliteit via het Web of een Intranet uit te zenden.
Een bijkomend punt is dat de traditionele `electronic news gathering' zich bedreigd voelt door het Internet. ENG is nog altijd een kwestie van opnemen, het materiaal naar de redactie vervoeren, editen en vervolgens in de nieuwsuitzendingen brengen. Dat gaat tegenwoordig volledig digitaal. Nieuws op Internet reist echter aanmerkelijk sneller. Iedereen die over een camcorder en capturekaart beschikt kan een nieuws-item op het Web zetten. Met name het verslaan van klein of lokaal getint nieuws wordt daardoor minder aantrekkelijk voor de `ENG-er'.
Mediamanagement
Videomateriaal is business-kapitaal. Dat maakt elektronisch beheer van deze content tot een must. Op de IBC maakten tal van bedrijven zich sterk voor contentmanagement en E-business waarbij IBM duidelijk de kar trekt. In Nederland werd het Zwitserse Lysis ingeschakeld voor het ontwikkelen van een iDTV platform op basis van een content en service beheersysteem voor de digitale kabel. Het Nederlandse Mediakabel consortium wil zijn abonnees digitale kabel-TV, pay per view, videogames, muziekkanalen en interactieve TV gaan bieden.
Voor de grote omroeporganisaties is de acceptatie van MOS-P in de Newsroom een belangrijke ontwikkeling. Voor de niet ingewijden: onder newsroom wordt een netwerk van aan elkaar gekoppelde edit-computers verstaan. De cameraman start op locatie met een opname, die vervolgens in een database van de newsroom (taperecorder, online of satelliet-verbinding) wordt gevoerd. De editor gaat knippen en snijden en het item gaat vervolgens de lucht in of het wordt op een hard disk gezet. Fabrikanten van camera's en editapparatuur hebben de handen ineen geslagen om een compatibele keten te kunnen vormen. Media Object server Protocol (MOS-P) is momenteel het protocol voor audiovisuele data swapping in de newsroom.
DV, graphics
Het is een overbekend verhaal dat consumenten-DV door professionals lang als voor amateurs werd afgewezen maar dat er inmiddels steeds meer zijn die hun reportages op Mini-DV schieten. `Prosumer' modellen als de Canon XL1 deden hun intrede en de Sony VX-1000 is al jaren een low-budget hype. Verbazend is dan dat JVC nu met een professionele Mini-DV schoudercamera komt (met XLR-pluggen, reportagemicrofoon, Lithium Ion accu, drie inch 440.000 pixel CCD'ss, Fire Wire uit en tal van andere professionele features). Deze JVC GY-DV500 is met een prijs van ¦
13.995,- (excl. BTW) nu al een hit. De Casablanca, van huis uit toch een relatief eenvoudig editing-apparaat voor hobbyisten, integreert via een seriële interface en break-out-box naadloos met de nieuwe JVC-camera. Het batch capturen van de goede scènes van een professionele camera naar eenvoudige montage-stations is begonnen. Dan kan marktleider Avid natuurlijk niet achterblijven, het fameuze Xpress editing-station gaat in de DV-versie al voor minder dan $ 10.000 de deur uit.
De rush op DV is tevens goed voor FireWire. Op de Apple G4 zit al realtime DV-editing met vier FireWire/IEEE 1394 connectoren. Steeds meer editing-pakketten bieden al standaard DV in/uit en de eerste FireWire-videonetwerken gaan van start.
Het grafisch geweld in de vorm van titels, video-effecten, geanimeerde figuren of objecten tot de compleet virtuele studio-decors aan toe, mocht op de IBC weer imponerend genoemd worden. Realiteit en virtualiteit, de grenzen vervagen verder. Opmerkelijk was DreamTeam dat de bewegingen van acteurs en dansers (in speciale pakken met bewegingsensoren) overbracht naar geanimeerde 3D-cartoonfiguren die op hun beurt met ander acteurs in een live show optraden. Behalve voor grappige programma's kan deze techniek van `full body motion capture' ook gebruikt worden voor levensechte game-personages, simulaties, tekenfilms, filmstunts, compleet gedigitaliseerde scènes en door de computer (na)gebouwde decors.
Al met al blijft de IBC een bezoek waard. Al is het maar om de sfeer van het TV-maken en broadcast te proeven. Voor de computerdealer zijn de belangrijkste ontwikkelingen aan de vooravond van het jaar 2000 de groei in desktop video-editing, het beheer van de mediacontent, web-casting en thuis-netwerken.
U.S.