Adobe Photoshop heeft lang in de professionele hoek gezeten, zowel qua mogelijkheden en moeilijkheidsgraad en prijs. Inmiddels is de software een stuk betaalbaarder geworden via de vaak gratis bij videokaarten, fotoprinters en scanners meegeleverde lichte versie. Die professionele mogelijkheden voor (digitale) foto's op verschillende media maken het pakket nu juist zo geliefd bij de foto-amateur. Met de gebruiksvriendelijkheid valt het na enig doorbijten best mee (een lesprogramma is op de CD-ROM aanwezig en Photoshop 5.5 is in het Nederlands leverbaar).
De populariteit van de digitale fotografie roept om software die hetzelfde kan als de traditionele natte doka (vergroten, beïnvloeden van het kontrast, helderheid, kleurweergave, door-drukken en tegenhouden van beeldpartijen, korrelgrootte). De computer kan dit alles droog, in het volle daglicht en zonder schadelijke dampen van chemicaliën. Of het allemaal sneller gaat valt te bezien. Het inlezen van foto-beelden vanuit camerageheugen of scanner kost tijd, net als het doorrekenen van correcties. Het afdrukken van vergrotingen in een hoge resolutie op de inkjet-printer neemt ook al snel een kwartier in beslag. Daartegenover staat het enorme aantal aan bewerkingsvariaties die de PC snel kan laten zien.
De doorsnee-foto van een digitale fotocamera oogt wat flets. Het opvijzelen van het kontrast, de kleurverzadiging en zo nodig ook nog de scherpte kan een verschil tussen dag en nacht betekenen. Eenzelfde verhaal gaat op voor foto's gemaakt met een DV-camcorder. Even door Photoshop halen kan van een flets prentje een contrastrijke scherpe foto maken.
Vanuit Adobe Premiere kunnen filmclips naar Photoshop geëxporteerd worden. Vervolgens kunnen de verschillende frames afzonderlijk fotografisch, effectmatig of grafisch bewerkt worden en weer terug naar het editing-pakket gestuurd worden.
Twee andere mogelijkheden van Photoshop zijn het bewerken van digitale foto's voor gebruik op Internet en het vervaardigen van kleine animatiefilmpjes. De module `Image Ready' breidt de foto-software uit met speciale gereedschappen voor Internet-foto's. `Save for Web' slaat het beeld in de best mogelijke Internet-vorm (JPEG of GIF) op. Daarnaast is Photoshop geschikt voor het genereren van videotitels en titelschermen. Tot slot kunnen bestanden met andere Adobe-pakketten als Premiere, Illustrator en After Effects worden uitgewisseld.
Ruimte
Software voor fotobewerking heeft de ruimte nodig. Een flinke hoeveelheid RAM (64, liefst 128 MB), een 24-bits VGA-kaart met minimaal 8 MB videogeheugen, een snelle Pentium processor en een paar honderd MB vrije schijfruimte. Hoe groter de VGA monitor en hoger de schermresolutie des te beter (minimaal een 17 inch met 1024 x 768 pixels).
Het installeren verloopt grotendeels automatisch. De gebruiker kan zich meteen on-line registreren. Alvorens met de software aan de slag te gaan is het aan te raden de monitor te ijken volgens de door Photoshop aangegeven procedures. Dan zijn er straks geen kleurverschillen meer tussen de monitor-display en het afdruk-resultaat. Let op het verschil tussen rood, groen, blauw (RGB) op de VGA-monitor versus de cyaan, magenta, yellow en black (YMCK) afdrukmethode bij inkjetprinters.
Wie er even de tijd voor neemt zal ontdekken dat de van Photoshop-interface lang niet zo moeilijk is als het lijkt. Bovenaan in het scherm zit de balk van het hoofdmenu met alle belangrijke sub-menu's voor het inladen, resolutie en afmetingen, digitaal bewerken en exporteren van de fotobestanden. Links op het scherm staat een verticale balk met fotogereedschappen voor o.a. retoucheren, uitsnijden, verplaatsen, penselen, potloden, airbrush, geometrische objecten tekens en titelletters toevoegen. Rechts in beeld staan enkele thumbnail-vensters van te bewerken beelden en informatie. Het centrale scherm wordt gebruikt voor de vensters met de te bewerken digitale foto's of (video-)clips.
Optimaliseren
Ondersteunt de toeleverancier het TWAIN-besturingsprotocol dan kan Photoshop de foto's rechtstreeks uit de camera of scanner inlezen. Zo niet, dan zal de gebruiker de gemaakte opnamens eerst op de harde schijf dienen te zetten. Heeft Photoshop het beeld eenmaal in een bewerk-venster te pakken dan kan het doka- en opmaakwerk starten. Eerst een waarschuwing. Het is verleidelijk om meteen voor de allerhoogste fotokwaliteit te kiezen. Dat levert enorme grote foto-files (24-72 MB) op waarop de microprocessor van de PC zich te pletter rekent. Hoogst vervelend als je eerst een paar correcties wilt bekijken.
Kies daarom een kwaliteit die bij het beoogde eindresultaat past. Bijvoorbeeld een A4-print op een inkjet heeft voldoende aan 240 pixels per inch voor een goede afdrukkwaliteit (toch nog een bestand van 8-10 MB). Bij Internet kan met JPEG of GIF-bestanden van enkele tientallen tot circa 400 Kilobyte worden volstaan.
De eerste bewerkingen van digitale foto's zijn aanpassing van het contrast, helderheid, scherpte en kleurbalans. Daarvoor is een gekalibreerde monitor onmisbaar anders valt het resultaat niet nauwkeurig te beoordelen. Correctie van helderheid en contrast verloopt via regelaars die met de muis verschoven kunnen worden. Het resultaat van de bewerking is vrijwel direct zichtbaar. Voor de fotograaf die weet wat hij of zij doet maakt Photoshop analyserende grafieken en histogrammen van de kleuren en lichtverdeling in de foto. Door het zetten van drempel en output-waarden is de digitale foto perfect te optimaliseren. Sneller werkt de optie `variaties' waarmee Photoshop de meest toegepaste correcties als een reeks kleine fotootjes op de monitor laat zien. Hierbij valt snel de juiste wijziging voor helderheid, contrast en kleurverzadiging te vinden. Een andere optie is `autocontrast' dat zelfstandig een geslaagde correctie aanbrengt.
De kleurcorrecties cyaan, magenta en blauw worden via hun respectievelijke schuifregelaars ingesteld. Naar keuze vindt bewerking plaats op de schaduwen, middentonen of hoge lichten van de foto. Daarmee zijn nauwkeurige kleurcorrecties mogelijk. Het verscherpen wordt door filters voor het gehele beeld (of alleen de randen) gedaan. Bedenk dat te veel verscherpen de beeldruis en andere ongerechtigheden kan doen toenemen. Er is ook een onscherp-filter om te harde (kleurovergangen) te verzachten.
De retouche, het verwijderen van ongewenste objecten en fouten, ging vroeger met pen en penseel. Tegenwoordig gaat het met de muis. Zit er bijvoorbeeld een storend stofje in een beeldvlak dan wordt eerst in de omgeving een kleurmonster met de `color-picker' genomen. Vervolgens kan de muis-gestuurde pen of het penseel aan de slag. Door het beeld lokaal tot pixel-niveau uit te vergroten kan heel nauwkeurig gewerkt worden. Op dezelfde wijze kan de fotograaf ook de beruchte rode ogen bij flits-foto's te lijf gaan. Met behulp van een stuk uitsnij- of lasso-gereedschap knipt en plakt Photoshop complete beeldpartijen. Behalve het wegwerken van ongewenste elementen kan de fotograaf daar hele aardige beeldcomposities mee maken.
Lagen, kanalen, filters
Photoshop kan de digitale foto opdelen in verschillende beeldlagen. Al de aangebrachte beeldlagen kunnen vervolgens afzonderlijk van elkaar of in combinatie bewerkt worden. Elke laag verschijnt als een duimnagel-icoon in een venstertje rechts op het beeldscherm. Behalve afzonderlijk bewerken kan ook elke laag afzonderlijk zichtbaar gemaakt worden. Er ontstaat een soort `foto-bouwdoos'. Photoshop kent twee soorten kanalen:
Internet en clips
`Image Ready' is binnen Adobe Photoshop het fotogereedschap voor Internet. Zoals bekend zijn de transportsnelheid en kleurweergave op Internet niet berekend op grote grafische bestanden. Bij foto's betekent dat een fors lagere resolutie en het instellen van minder kleuren. Dat maakt digitale foto's handzaam klein en toch nog geschikt voor web-sites.
De bedoeling van het extra gereedschap bij Image Ready is de fotografische afbeeldingen te optimaliseren voor het gebruik op het World Wide web. De daarvoor bruikbare formaten zijn GIF, JPEG en PNG (= Portable Network Graphics). Net zoals Photoshop variaties voor beoordeling van foto-correcties kan aanmaken biedt Image Ready de optie van het bekijken van een groot aantal verschillende variaties van een en dezelfde opname voor Internet, bijvoorbeeld een 115k, 7.55k 4.2k en 2.8k-versie van een foto. Zo kan de gebruiker snel de meest geschikte variant selecteren.
Het op Internet veel gebruikte GIF-formaat kan behalve voor foto's ook gebruikt worden voor animaties. Men spreekt dan van geanimeerde GIF-files. De GIF-animaties bestaan uit beeldreeksen (frames) die licht van elkaar verschillen en bij het afspelen de illusie van beweging creëren. Image Ready beschikt over editing-tools voor het knippen & plakken, toevoegen, tweening (= het automatisch invullen van ruimte tussen de gedefinieerde frames) en het aanpassen van de afspeelsnelheid. Er kan met meerdere animatielagen gewerkt worden. De afspeelmodule laat het resultaat op de VGA-monitor zien. Voor Internet-gebruik is de functie `Save for Web' heel gemakkelijk. Die laat met een tab-venster direct vier verschillende grafische varianten van de originele afbeelding zien. Uitkiezen maar.
AVI-videoclips kunnen niet zonder meer in Photoshop ingeladen worden. Vanuit Adobe Premiere wordt het AVI-bestand geëxporteerd naar een zogenaamde filmstrip. Vervolgens kan via de techniek van rotoscoping een reeks van afzonderlijke beelden worden gemaakt. In Photoshop verschijnt een frame-kolom van de afzonderlijke beelden, gelabeld per nummer, filmspoelnaam en tijdcode. De videoclips mogen niet te lang zijn (30.000 pixels) per column. Is het werkgeheugen te klein om de filmstrip in het PC-geheugen te houden, maak dan van elk filmbeeldje een apart bestand. Zie hiervoor de optie `Reeks Still-beelden' in Adobe Premiere.
Adobe Photoshop biedt ongekende mogelijkheden als digitale doka, foto- en animatiepakket voor Internet en aanvullende bewerkingen voor videoclips. Wat minder geschikt voor de beginner maar de wat meer creatieve digitale fotograaf of videofilmer kan er zijn hart volledig mee ophalen.
Adobe Systems Benelux, 020-6511200, http://www.adobe.com