AMD en Intel schieten door naar Gigahertz

VIA Cyrix III: concurrent voor Celeron en AMD

Een jaar geleden was er niet zoveel commotie rond de introductie van de Pentium III op 450/500. Binnen een jaar is Intel al doorgeschoten naar een kloksnelheid van 1 GHz. AMD was echter net even eerder, wat wel laat zien dat het met het Athlon-succes een echte Intel-concurrent is geworden, niet alleen met goedkope CPU's maar ook in het segment van de PC's voor de power-user. Maar wie zit er verder echt op hogere kloksnelheden te wachten? AMD en Intel jagen elkaar op. De 1GHz-chips werden begin maart nog voor het derde kwartaal aangekondigd, maar een week later blijken ze al veel eerder dan verwacht (zeer beperkt) beschikbaar. De volume-productie begint na de zomer. Aan de onderkant van de CPU-markt heeft het Taiwanees/Amerikaanse VIA, de maker van chipsets die IDT Winchip en Cyrix overnam, inmiddels met de Cyrix III (codenaam `Joshua') een eigen CPU op de markt. Geen heruitgave van de absolute low-end chips van Cyrix of Winchip die aan de onderkant van de markt nooit potten konden breken. VIA mikt op het `value segment' waar de AMD K6 en de Intel Celeron de dienst uitmaken.
De Cyrix III is een chip voor socket 370-moederborden met de 133 MHz systeembus, 256 kb Level 2 cache en de 3DNow! multimedia-instructies van AMD. De eerste versies hebben een kloksnelheid van 500 MHz en 533 MHz. De prijzen bij duizend stuks zijn $ 84 en $ 99. De productie is uitbesteed aan National Semiconductor, de chipbakker die Cyrix vorig jaar aan VIA wist te slijten.
De nieuwe chips komen op een moment dat Intel (nog) grote problemen heeft met de levering van CPU met kloksnelheden van 500 tot 600 MHz, veruit de meest gevraagde categorie.
Intel reageerde op de komst van een tweede concurrent met een tussentijdse prijsverlaging van 10% tot 30%. Ook de 800 MHz Pentium III Coppermine van december werd goedkoper ($ 647 in plaats van $ 851). De 750 MHz ging van $ 744 naar $ 530. Daarnaast loopt er ook nog een beschuldiging tegen VIA van inbreuk op Intel-patenten maar dat laat VIA zich niet zo maar welgevallen. Intel heeft op dit punt nogal een traditie van snel juridische acties te ondernemen. Op de beschuldiging van de chip-gigant dat VIA een patent rond `snoop timing' heeft geschonden, reageerde de Taiwanezen met een tegen-claim bij de Londense rechtbank. VIA stelt het patent niet te hebben geschonden, sterker nog, het stelt dat Intel dat patent helemaal niet heeft en de aanklacht dus nergens op gebaseerd is. VIA zal het juridisch tot het gaatje uitvechten, zo liet men weten.

Gigaherzen
En dan was er AMD die na de 850 MHz Athlon op 6 maart als eerste de `historische mijlpaal' van 1 GHz bereikte. Die chips zijn geleverd aan de OEM's Compaq en Gateway. Topman Jerre Sanders the 3rd (eind jaren zestig als marketeer werkzaam bij Fairchild Semiconductor, waar ook technicus Gordon Moore werkte die met o.a. Andy Grove Intel begon en kort daarna begon Sanders met AMD), ziet de 1GHz-kloksnelheid als de bekroning op jarenlange investeringen in productontwikkeling en productiecapaciteit en vergeleek het met de eerste maanlanding. `Iedereen weet dat Neil Armstrong als eerste voet op de maan zette. Niemand weet nog wie de tweede was.' Een leuke vergelijking maar twee dagen later had Intel ook zijn 1 GHz Pentium. Feit is wel dat AMD het met de Athlon bijzonder goed doet en met het aftroeven van Intel (ook al duurde dat maar twee dagen) wel laat zien dat de concurrentieverhouding aardig gelijk getrokken is. De huidige prijs van de socket-7 1GHz AMD Athlon voor OEM's is $1.299 per stuk bij een afname van 1000 eenheden. Daarnaast levert AMD Athlons met kloksnelheden van 900/950 MHz voor respectievelijk $ 999 en $ 899. Voor de midden-klasse en low-cost PC's lopen de AMD K6-2 processoren nog aardig door. Bij deze Celeron-concurrenten is er eentje op 550 MHz bijgekomen ($ 189 bij minimaal 1000 stuks).
Intel kondigde aan de kloksnelheid van de P-III naar 850/866/900 op te schroeven (en de Celeron naar 566/600 MHz) maar de aandacht ging natuurlijk naar de 1 GHz die op 8 maart plots uit de hoge hoed kwam. Die levert de power-user 15% prestatiewinst ten opzichte van de 800 MHz en is al ingekocht door PC-leveranciers Dell, HP en IBM met een Pentium III processor 1GHz. De chip wordt geleverd in de nieuwe SECC2-behuizing - die is nog beperkt beschikbaar, de processoren dus ook - voor een prijs die bij grote aantallen onder die van AMD zit, namelijk $ 990 per stuk. De 900 MHz-versie gaat $ 899 kosten.
Het ziet er niet naar uit de 1 GHz eerder dan na de zomer voor de dealer-kanalen beschikbaar komen. Het gaat in eerste instantie om de A-merken. Voor de retail zal Intel eerst het gat tussen de 800 MHz en de 1GHz opvullen, met 850/866/900/933-varianten.
Vorig jaar introduceerde Intel met de Coppermine Pentium III (0,18 micron) de Level 2 cache `on die' die op dezelfde snelheid werkt als de processor-kern. Deze voorziening (de zogeheten Advanced Transfer Cache), maakt het mogelijk dat de snelheid van toepassingen evenredig toenemen met een stijging van de klokfrequentie van de chip. Dat is essentieel voor de hoge prestaties van de Pentium III op 1GHz. De meeste andere processors die momenteel verkrijgbaar zijn, zijn gebaseerd op oudere 0,25 micron-technologie waarbij het cache geheugen niet op de volle kloksnelheid draait, wat de PC-prestaties beperkt.
Intel en AMD zullen vanaf nu in Gigaherzen gaan tellen. De 1GHz zat bij Intel nog even in de wachtkamer maar onder druk van AMD is die nu toch eerder uitgebracht. Intel demonstreerde vorige maand al een 1,5 GHz processor op basis van een nieuwe micro-architectuur (de `Willamette'). Die komt `later dit jaar' op de markt, maar met de huidige herzen-racerij zal dat ook wel het voorjaar kunnen worden. Dan zitten er ook nog de high-end Itanium (64-bits, voorheen de Merced) voor servers en de low-end Timna in het vat. De Timna wordt een chip met verdergaande audio/video-integratie zoals die nu op de 810e chipset zit en is bedoeld voor de echte low-cost systemen van onder de $ 600.
De gemiddelde gebruiker zal niet wakker liggen van de 1 GHz-processoren. Voor Office-gebruik of Internet zijn die kloksnelheden onnodig en een gebruiker zal daar geen duizenden guldens voor een PC uitgeven. De 1 GHz kloksnelheid is natuurlijk wel interessant voor de power-user die absoluut een 'state-of-the-art' systeem wil. Geavanceerde grafische applicaties, games, digitale fotografie, video-editing, spraakherkenning zijn zaken die wel meer kloksnelheid kunnen gebruiken. Voor de algemene markt betekent de komst van snellere chips dat de bestaande goedkoper worden. Daar zit het voordeel voor de gemiddelde gebruiker. Die krijgt steeds meer mega-herzen voor minder geld.