Waarom die haast, het kan toch alleen
maar beter gaan met die NewComedy handel, of is er enige twijfel? Met NewCONomy
deze week naar de beurs - zij het op bescheidener schaal dan WOL-
mag je je afvragen of wat op de beurs gebeurt geen afspiegeling is van een
bredere trend in de maatschappij. Zakkenvullen anno 2000 is een ge-accepteerd
tijdverdrijf geworden, sociaal denken laten we aan de fiscalisten over.
Internet is toch de wonderolie van de
economie, vooral van de nieuwe economie, horen we tegenwoordig zelfs van
politici. Zonder goede gronden, behalve het geloof dat meer beter is en dat
informatica gelijk staat aan ingeblikt geluk.
Haast u, haast u, we lopen achter,
meer PC's, meer glasvezel, gratis Internet, meer bandbreedte, hoezo monopolies,
hoezo luchtbel, hoezo bij-effecten, hoezo BTW-ontwijking, hoezo off-shore,
hoezo beheers-BV's, hoezo kennis-kloof.
De heren en dames roepen maar wat, een
alternatief als juist een hoger BTW-tarief op digitale virtualia komt
niet ter discussie, hoewel daar wel argumenten voor zijn (zie Grondslagen der
Nieuwe Economie elders in Dealer-Info).
Anticyclisch investeren is zeker
achterhaald, maar dan ook niet klagen als de varkenscyclus van de Internet-branche
onverwacht hard doortikt. Als het kasgeld op is en de omzetcijfers weer gaan
tellen, de beurskoersen inzakken en de economie onderuit gaat. Ik herhaal het
nog maar eens, volgens de astrologen zit er een "Umwertung" aan te
komen.
En is het niet de hoogste tijd, de
huizenprijzen zijn zeker in vergelijking met de stijgende hypotheeklast
ongezond hoog, maar ook politiek is het zwaar weer, de verrechtsing van ons
systeem loopt de spuigaten uit. Quasi-veiligheid ten koste van
individuele vrijheid, rechtsprincipes als de Habeas Corpus of de basisaanname
van onschuld (tot anders bewezen) worden ingeruild voor middeleeuwse praktijken
met willekeur qua strafvordering. In Amsterdam zijn er wekelijks razzia's, je
kunt worden opgepakt als de burgemeester denkt dat je mogelijk iets fout gaat
doen, de ne(wmon)opolies beheersen de beurs, accountants en banken blijken
vrolijk mee te jagen op het grote geld, vrijheid is nog maar een pincode lang. Natuurlijk,
763 verbalen op 640 aangehouden automobilisten (bij de RAI, een actie in
relatie tot de veiligheid op Rembrandtsplein volgens aartsleugenaar Klaas
Wilting) klinkt als een succesvolle politie-actie, maar hoe selectief is
er dan gekeken (naar huidskleur, ouderdom van de auto)? Bedenkt nou niemand dat
dit als gevolg heeft dat minderheden
voortaan niet meer naar het centrum komen? Met als resultaat de terugkaatsende
bal van meer terreur.
Neopolie-terreur
Je gasrekening hoger, benzine
onbetaalbaar, content leveren op Internet 60 ct per MB, parkeren alleen voor de
gelukkigen met een vergunning en magische krachten, maar steekt de overheid de
hand in eigen boezem? Welnee, de nieuwe monopolies (neopolies) razen door, en
reken daar de te sterk geconcentreerde accountants- en bankmonolieten ook
maar bij. Vergeleken met wat de ontijdige en onzinnige privatisering de burger
heeft gekost zijn de bon-foutjes van Peper microscopisch, het gebrek aan
toezicht en regulatie op IPO-gebied (waar is die Docters van Leeuwen toch
mee bezig) kostte de belegger miljarden. Maar ja, eigen schuld, dikke bult, in
Dealer-Info had men kunnen lezen dat WOL niet helemaal kits was (en
NewConomy c.s. ook niet), waarom zouden de rode regenten zich over iets anders
druk maken dan damage-control. Zouden er kamerleden ook in de WOL
gestonken zijn, PvdA senator Elske ter Veld houdt wel van speculeren? Maar als dan blijkt dat Zalm en Vermeend
dagelijks uren computergames speelden en Zalm nu aan RSI lijdt dan betwijfel ik
toch het oordeelsvermogen van de heren, zou het tellen van die zalmsnippen ze
naar het hoofd gestegen zijn.
Kameraden, sluit de rijen, laat er nu
vooral geen twijfel komen aan het ICT-manna, doe nog maar wat belasting-vrijstelling,
maak van Internet-handel echte kaapvaart, ten koste van de tussenhandel,
het boekenvak, de winkeliers. Natuurlijk, aan de hand van mooie studies kun je
achteraf bewijzen dat het zo goed gaat, maar wie gelooft nog een consultant,
het geval Peper bewees zonneklaar dat wie betaalt de uitkomst bepaalt. Zo las
ik deze week op de voorpagina van een niet onverdacht dagblad, dat de tax-free
verkoop op Schiphol zelfs zonder tax-free veel goedkoper zou zijn dan
gewoon in de winkel, de Schiphol-winkeliers namen de BTW voor hun
rekening. Nu was het rond 1 april, dus vooruit, maar het volk gelooft het.
Het volk gelooft natuurlijk veel,
vooral als je ze vette winsten voorspiegelt. Maar Nina maakte het te bont, je
eigen aandelen voor 6 euro wegdoen in december, met de prospectus voor een
prijsrange van 23 tot 40 in de maak, en dan een IPO prijs van 43 euro in maart.
Tegen 15% van de verwachte waarde? Ze deed het voor de familie, ja en zeker
voor de armen ook! Maar speelden de banken en de accountants het spel niet mee?
Doet de AEX niet of haar neus bloedt en gaat rustig verder met newCONomy,
Chello enzovoorts. En de banken, ja die waren al niet te vertrouwen, ze gaven
ook geen steun aan het aandeel, binnen is binnen is het devies van de
Bank.
Wie de avonturen van onze Nina de
afgelopen jaren een beetje heeft gevolgd moet hebben ingezien dat de Internet-heks
nog helemaal niet binnen was. Wie een beetje begreep hoe bijvoorbeeld A-line
eigenlijk als oud vuil in de uitverkoop ging en hoe Nina steeds weer nieuwe
geldgevers wist te vinden voor haar WOL-creatie had wel in de gaten dat
ze steeds op de rand van de vulkaan danstte. Met veel talent, de plannen en
visies buitelden over elkaar, steeds trapte er wel weer iemand in. Er was geld
nodig voor de expansie en Nina wist ze te vinden, ze paste inderdaad een fraaie
puzzle in elkaar met telco's, venture capitalists, de NS (waar bleef die
aandeelhouder) en waarom verkocht de TROS haar aandelen (ooit iets van 18%) dan
voor een fooi terug aan Nina?
Jammer, maar WOL was niks en is niks,
al ligt er nu een mooie berg geld, waarmee de intrinsieke waarde van het
aandeel iets van 10 euro is. Maar trouwe abonnees of werknemers zijn er niet
meer, ondanks hun geregisseerde en door de media klakkeloos geslikte
toneelstukje houdt alleen de hoop op compensatie uit Nina's dikke buidel ze nu
bij de les. En WOL op je CV, dat is iets om je voor te schamen.
De minimale stand van WOL op het
Internetworking Event, zoals ieder voorjaar en niet dankzij de beursformule een
druk bezochte tentoonstelling, onderstreepte precies wat WOL is. Een
tweederangs clubje, met zelfs nu nog bijna wekelijks problemen met servers en
systemen die plat gaan, op 21 en 22 maart bijvoorbeeld lag WOL met de digitale
pootjes omhoog. Geen visie, behalve zakkenvullen en met een PR-beleid dat
zo doorzichtig is, dat de voorspelling van de Sandoz commissaris dat het aantal
abonnees dit kwartaal verdubbeld is, zonder daarbij de verwachting uit te
spreken dat daar nu de klad in komt, bijna als misleiding betiteld kan worden. Nina
is te slim geweest, maar niet erg wijs.
NeCON-artist-omy
Toch heeft het WOL-drama die
andere newcomer, onder de mediamieke leiding van Maurice de Hond, in eerste
instantie niet weerhouden van een IPO. Na de Nasdaq dip op 4 april is het wel
weer uitgesteld, maar de stukken liggen er. NewCONomy is bescheidener, geen
miljardendeal en op het oog beter opgezet. Een combinatie van kleine Internet-initiatieven,
je koopt volgens Smeets van NewConomy een mandje Internet van eigen bodem. Dus
minder risico en de multiple van eigen geld (de aandeelhouders staken er vorig
jaar 22 miljoen gulden in, dit jaar nog 6 miljoen en er is 48 miljoen bankgeld
geleend) naar een beurswaarde van plm 650 miljoen gulden valt wel mee. Het
eigen geld wordt in een klap 20 keer meer waard, maar er zijn sterkere
staaltjes. Lekker verdienen voor de Hond c.s. maar niet absurd. Maurice zelf,
die zoals in een vraaggesprek met ons bleek, in harde guldens niets heeft
ingebracht maar zijn inbreng aan het begin als goodwill omzette in aandelen,
komt er zo wel het beste af.
Prospectus
Maar net zoals Nina haar streken uit
de Newtron-tijd niet bleek te hebben afgeleerd, zo kun je bij newCONomy
ook vragen, hoe het met de Hond's eerdere capers afliep. Interview is met
moeite in leven gebleven, maar Vendex, Philips als erfgenaam van de Headstart
boedel en Arcade hebben de Hond toch allemaal geloosd, terwijl distributie-concept
Perfect Partners bij velen in de computer-branche nog voelbare wonden
heeft achtergelaten, al geeft Maurice daar desgevraagd de schuld aan M.
Abrahams. Z'n periode bij ITT Gouden gids was niet spraakmakend, maar hoeveel
jonge honden uit de MCN-kweekschool hebben wat bereikt? De prospectus is
te mager op dit gebied, de Hond als trekker wordt te eenzijdig afgeschilderd.
Spelen met andermans centen, daar is
media-genie (want in communicatie is ie 'n kei) de Hond ook goed in. Knollen
voor citroenen of klopt de rekenarij volgens de neweconomy/venture regels van waardering toch? Kun je de winst
op deelnemingen schattenderwijs als winst opvoeren? Zo verschijnt er dan zelfs
een paar miljoen winst na een klein jaar NewConomy, maar de fiscus ziet slechts
een verlies van 1,5 miljoen.
En natuurlijk, dit keer is het geen
samengeraapt zootje, zijn de samenstellende delen van NewCONomy met zorg
geselecteerd, waarschijnlijk op basis van hun Y2K-noodvoorraden, bulkt
het van talent en is deze IPO dead-sure.
Gedeelde smart is halve smart, maar je
kunt het ook zien als een club van slimme regelaars, die bij elkaar zijn gaan
zitten, elkaar huizenhoog waardeerden, elkaar daarbij in de ogen van banken en
geldgevers "dikker" maakten en dan die deels kunstmatige meerwaarde
vertalen in winst t.g.v. niet-gerealiseerde waardestijgingen in een IPO-prospectus.
Ik weet het niet, Maurice z'n track-record
als manager is belabberd, bijna zo slecht als van broeder in het net-kwaad
Pieper die ook zo'n vangnet-filosofie heeft. Uit iedere mislukking stapt
dat soort volk met miljoenen weg, de rommel is voor de achterblijvers, na ons
de zondvloed. En dan weer een nieuw netwerkje bij elkaar harken, tussen veel
rommel zit vast wel wat goeds, is de gedachte. Maar wie iets verder kijkt (en
Lost Boys zitten praktisch bij mij aan de overkant) ziet alleen maar holle
kreten en technobabble, geen solide new-economy initiatieven. Jezelf (en
liefst zo veel mogelijk sukkels op een Kronan) verhuren als html-vormgever
en met bossen opties en andere con-artists een luchtkasteel bouwen is nog
wat anders dan een levensvatbaar bedrijf opbouwen. Maar ja, de burger krijgt
het breed uitgemeten, de journalistiek heeft ook wat belangetjes nietwaar en
wie durft hardop te twijfelen aan prospecti of te vragen hoeveel centjes iemand
al veilig gesteld heeft of aan familieleden heeft gegund. Wat dat betreft zou
ik wel eens willen weten wat Mossel, een weggelopen NewCONomist, heeft te
zeggen. Dat is een 'normale' onenigheid over statutair aan een bestuurder
toegekende aandelen, die moesten worden ingeleverd bij vertrek, zegt de Hond.
Misschien dat ze hun prospectus bij de
volgende poging nog wat kunnen opleuken en dan ook precies duidelijk maken, wie
voor welke goodwill is betaald en hoeveel Maurice er zelf in harde guldens aan
heeft bijgedragen.
Is Nederland Internet-kunstig?
Bij dit soort IPO is dat de grote
vraag. Mensen verhuren, hardware onderhouden, dat is altijd goede handel maar
geen echte nieuwe economie. Zijn er in Nederland ondernemers die werkelijk
innovatief iets uit de grond kunnen stampen of zijn ook bij NewCONomy
voornamelijk me-too zaakjes opgezet. Nadoen wat elders is gelukt, met
veiling.com, Ilse etc etc. wat zijn de echte talenten. We hebben als land in
dat opzicht geen traditie, na Radarsoft wist niemand nog internationaal door te
breken (of toch maar Baan) behalve in die body-shop opzetjes, in de
distributie en ook Maurice moet toch weten dat zelfs Philips in dit opzicht
vrijwel alleen maar missers lanceerde. Wat dat betreft is de ervaring van het
management team van NewConomy karakteristiek, met CD-I en Web-TV,
HeadStart en Scoot. Nadoen is wat we goed kunnen, misschien zelfs efficiënter
dan in andere landen en met een zeker organisatie-talent, maar innovatie?
Toch roept iedereen dat innovatie
moet, dat de kennis-economie de toekomst heeft, maar wat heeft Jan met de
Pet aan meer Internet, aan nog meer data en ICT?
Ramkoers
We liggen op een ramkoers met de
werkelijke belangen van de burgers, terwijl de kaste der regelaars en
ritselaars het denkt te regelen. En dat zeg ik niet vanuit m'n leunstoel, maar
de laatste maanden blijkt dat werkelijk iedere interactie met de overheid (en
de media) nieuwe corruptie en geregel aan het licht brengt. En dan heb ik het
niet eens over de WOL-affaire, de GVB-fraude in Amsterdam, De
Digitale Stad of de 30 miljoen die Provinciale Staten van NoordHolland
besteedde aan een upgrade van 1000 PC's naar NT. Laat ik het bij de kleine
corruptie houden.
Zo kocht ik op 30 maart de
winkelresten van Oibibio (leuke kadootjes voor onze relaties op de Dealer-Info
Dag), maar zag de volgende morgen
verbaasd dat Heijn op de TV toch weer over een doorstart bazelde. Hoe dat zat
bleek pas toen woningbouwvereniging het Oosten furieus werd toen ze merkten dat
ik de winkel leeg had gehaald. Want het Oosten had, op het allerlaatste moment
en de veiling van de Oibibio boedel werd daarmee afgeblazen, zogenaamd alleen
de inrichting overgenomen. Maar wel met, en dat blijkt uit de stilgezwegen
overname van aanzienlijke voorraden textiel en handel, de bedoeling gewoon door
te gaan. Alleen was dat zonder de boeken en esoterica (die ik er razendsnel uit
haalde na een deal met de curator) wat onzinnig, niemand komt af op
meditatiekussentjes en wierook. De vraag is natuurlijk, waarom de directie van
het Oosten zo nodig winkeltje moet gaan spelen, iets waar hun statuten niet van
reppen. Is dat misschien omdat de koopprijs van 30 miljoen (plus wat het
faillisement van Oininio ze nog extra kost) wel erg veel was voor een pand met
krap 3000 m2 verhuurbare ruimte en niemand een huur van 2 tot 3 miljoen uit het
pand kan persen? En wat schetst mijn verwondering, toen ik bij het wegrijden
van de laatste palletwagen de wethouder van cultuur van Amsterdam met de
directie van het Oosten door het pand zag wandelen? Wordt dat vuiltje even
weggepoetst en neemt Amsterdam de schande weg? Want hoe anders ontlopen de
directie van het Oosten en wethouder Stadig (en de staatsecretaris) zo'n
falikante miskoop? Gerommel, corruptie, hoe kun je als ondernemer in Amsterdam
dan nog vertrouwen hebben in de gemeente of instituties als woningcoöperaties. Tenzij
je Albert Heijn heet natuurlijk, die krijgt de beste plekjes, dicht bij de
yuppen-concentraties. Wil je als computerzaak daarentegen een
parkeervergunning hebben, dan is de wachtlijst een paar jaar en moet je maar
het wao-risisco dragen als je mensen met 30 kg monitoren gaan slepen. Of
niet, want Cisco krijgt nu wel parkeerplaatsen, maar die zijn dan ook groot en
hip, je kunt als minister natuurlijk geen uitzondering maken voor een computer-dealertje?
Commissaris-plaatsje, mevrouw Jorritsma? Of gaat u al met Nina Brink in
Aspen skieën?
Luc Sala