next -index- prev

Branchevreemd: stroom en voeding

Zonder netvoeding, accu's of batterijen doet de meeste consumentenelektronica niets. Van uniformiteit is bij voeding geen sprake. Handheld PC's, telefoons, walkmans, MP3-spelers, digitale camera's, organizers, afstandsbedieningen, ze gebruiken allemaal een ander type voeding. Voor dealers zijn accu's, opladers, net-adapters, adapterkabeltjes, zonnecellen en onderhoudsapparatuur een aardige nevenmarkt.

Batterijen
Nog altijd gebruiken de meeste consumenten gewone wegwerp-batterijen voor hun walkman, MP3-speler, palmtop, elektronische agenda, fotocamera, flitser, afstandsbediening of game-computertje. Alleen bij mobiele telefoons en andere draadloze telefoonunits, digitale fotocamera's, notebooks en professionele portable AV-apparatuur is er sprake van accu's.
Aan batterijen valt redelijk goed te verdienen. Bij de standaardtypen (AA 1.5 V, AAA 1.5 V en PP3 9 Volts block) valt een goede omzet te verwachten. Met name als deze in attractieve voordeel-verpakkingen worden aangeboden. Een ideaal kassakoopje. Belangrijk is de keus tussen goedkope en wat duurdere chemische batterijen die flink wat langer meegaan. Steeds meer batterij-fabrikanten komen met long-life Alkaline en aanverwante high-capacity typen. Consumentenelektronica springt doorgaans allesbehalve zuinig met de capaciteit van batterijen om. Het is zaak de consument ervan te overtuigen dat een krachtiger type echt langer meegaat. De apparatuur valt ook minder snel uit en op de keper beschouwd is een duurdere batterij waarschijnlijk voordeliger dan het steeds weer moeten aanschaffen van de goedkopere typen. Zorg verder voor een aantrekkelijke opstelling van het batterij-assortiment. Het zijn echt van die producten waarvan de koper op het laatste moment denkt: `He, die kan ik ook nog wel gebruiken.'
De minder gangbare typen chemische batterijen zijn een lastiger product. Knoopcellen gaan nog wel wat betreft prijs en het assortiment dat op voorraad gehouden dient te worden. Speciale high-capacity batterijen zijn daarentegen duur en worden veel minder gevraagd. Het is alleen nuttig dat type te voeren als u ook consumentenelektronica in het assortiment heeft dat deze stroomcellen gebruikt.
Bij de chemische batterijen heeft de consument zeker oog voor het milieu. Inzamelacties door de winkelier worden daarbij op prijs gesteld. Niet iedereen is immers thuis als de chemiekar van de gemeentelijke afvalverwerking voor de deur staat.

Oplaadbare batterijen: accu's
Oplaadbare batterijen, voor het gemak verder accu's genoemd, bieden een aantal belangrijke voordelen t.o.v. chemische stroomcellen. Ze zijn bij veelvuldig gebruik een stuk goedkoper. Kwantitatief gezien is de schade voor het milieu kleiner. Met name NiCd-cellen zijn behoorlijk schadelijk voor het milieu. Ze gaan echter wel 1000 maal langer mee als gewone Alkaline-batterijen.
Accu's kunnen ook hogere prestaties leveren dan batterijen, omdat ze de stroom niet eerst chemisch hoeven op te wekken maar direct uit de beschikbare voorraad kunnen aftappen. Een ander voordeel is dat de accu als een solide onderdeel van het apparaat ontworpen wordt. Dat vermindert de kwetsbaarheid van het batterij-compartiment en heeft voordelen voor de vormgeving.
Tot zover allemaal mooi en comfortabel doch er kleven ook een aantal nadelen aan het gebruik van accu's. Een aantal van de nadelen zijn echter weer interessant voor de omzet van de dealer.
Een groot nadeel van accu's is de diversiteit in uitvoering. De interne stroomcellen zijn weliswaar vaak hetzelfde maar het omhulsel is dikwijls totaal anders. Tal van fabrikanten van consumenten-elektronica willen dat de kopers alleen accu's van het eigen merk gebruiken. Ze zorgen er daarom voor dat de afmetingen, plaats van de contacten en vergrendeling of kleur net even anders zijn. Andere accu's passen dan lekker niet. Lastig en veelal prijzig voor de klant, maar aardig voor een dealer die als enige dat accutype kan leveren. Natuurlijk zijn er ook third-party accumakers die voor allerlei merken en apparaten accu's maken. Met name voor gangbare CE-apparatuur zoals GSM-telefoons, walkmans, digitale fotocamera's is veel alternatief accu-spul beschikbaar. Bij dezelfde capaciteit doorgaans ook nogal eens een stuk voordeliger.
Een tweede nadeel van de accu is dat die plotseling ineen kan storten. Bij chemische batterijen loopt het vermogen langzaam terug. Bij accu's is er een kritische restcapaciteit die nog net voldoende is om te alarmeren dat het nog hoogstens enkele tientallen seconden tot een minuut goed gaat. Lastig als je geen reserve-exemplaar bij je hebt. Gelukkig komen er steeds meer accu's met een duidelijke laadindicatie zodat de gebruiker snel kan zien hoeveel capaciteit hij nog over heeft.
Het derde nadeel is de prijs. Met name de krachtiger accutypen zijn een stuk duurder dan een gewone batterij. De consument zal terugschrikken voor de aankoop als die niet overtuigd is van het extra rendement of daarover goed wordt voorgelicht.

NiCD, MiMH en Lithium-ion
We laten de loodaccu hieronder verder buiten beschouwing. Dit is eigenlijk een chemische stroomcel en voornamelijk in gebruik als voeding voor zware draagbare apparatuur en noodstroom van de autoaccu. Er zit wel handel in kabeltjes voor aansluiting op de sigarettenaansteker in de auto.
Het oudste accutype is de NikkelCadmium (NiCd)-cel. Een relatief goedkoop accu-type dat geschikt is voor een brede range elektronica. Aan NiCd kleven enkele bezwaren. De stroomcapaciteit bleek na enige tijd door een geheugeneffect terug te lopen als de batterij steeds bij een nog flinke restcapaciteit al weer opgeladen wordt. Voorbeeld: een batterij die telkens bij een 40%-restcapaciteit wordt opgeladen geeft op den duur nog maar 60% van de capaciteit af.
Verder bleek NiCd ongeschikt voor echt energie slurpende consumenten-elektronica als notebooks, digitale foto- of videocamera's en draadloze telefoontoestellen. NiCd bleek ook gevoelig voor heetlopen bij het laden (gasvorming vernielt de cellen), fluctuaties in de output (o.a. bij het gebruik van flitsers). Een NiCd-accu mag ook nooit geheel leeg getrokken worden anders gaat deze stroomcel kapot.
De huidige NiCd-generatie heeft minder last van de genoemde problemen. Toch is NiCd duidelijk op zijn retour en wordt eigenlijk alleen nog toegepast bij goedkopere consumentenelektronica, GSM-toestellen en echte professionele apparatuur met peperdure accu-units.
MetaalHydride accu's (NiMH) zijn de opvolger van NiCd-©cellen. De NiMH-accu is iets duurder maar levert een beduidend hogere capaciteit en is minder schadelijk voor het milieu. Ze worden onder meer gebruikt voor draagbare audio-apparatuur, digitale fotocamera's, notebooks, GSM-telefoons. Er zijn diverse leuke combinaties te maken met een geschikte lader, bijvoorbeeld een setje met vier AA-cellen. Een kassakoopje van minder dan fl.50,-. Het krachtigste (en duurste) type accu is de Lithium-ion. Dit type wordt met name gebruikt bij de duurdere notebooks, digitale videocamera's, sommige draadloze telefoons en professionele portable apparatuur. Een uitstekende accu met hoge capaciteit en weinig slijtage. Alleen schrikt de geachte klant zich te pletter bij het horen van de prijs die al gauw een paar honderd gulden is. Vooral de eigen merk Lithium-ion batterijen zijn in dit verband berucht. Vaak ook nog eens omdat een accu bij een eerder aangeschaft product veelal niet op diens opvolger blijken te passen. Boze tongen beweren hier wel eens dat de fabrikant zo meer op de accessoires verdient dan op de consumentenelektronica zelf. Ook hier liggen dus kansen voor de dealer met een third-party assortiment. Nogal wat third-party leveranciers bieden net iets krachtiger Lithium-ion accu's tegen een lagere prijs aan.

Acculaders
Zonder een geschikt oplaad-apparaat heb je als consument weinig aan een accu. Ook de wereld van de opladers is echter heel divers. Als eerste dient het laadapparaat geschikt te zijn voor het type accu. Dit geldt zowel voor de verschillen tussen NiCd, NiMH en Lithium-ion als de fysieke afmetingen, de af te geven laadstroom en de plaats van de laadcontacten Vroeger was er een strenge scheiding tussen opladers voor NiCd en NiMH. Tegenwoordig is dit een kwestie van het omzetten van een schakelaartje. Lithium-ion accu's hebben daarentegen wel een eigen oplaad-apparaat nodig!
Een ander punt is hoeveel accu's er tegelijk opgeladen kunnen worden. Bij AA of AAA-cellen zijn dat er meestal vier tegelijk, bij een 9 Volts blok twee. Er zijn ook laadapparaten die een groot aantal verschillende ronde en blokcellen tegelijk kunnen opladen. Die noemt men universele acculaders.
Het spreekt vanzelf dat de oplader een geschikte laadstroom moet kunnen afgeven (zie hiervoor de specificaties van de fabrikanten). Third-party fabrikanten zorgen ervoor dat units over verschillende laadcontacten beschikken om zoveel mogelijk accu-uitvoeringen te kunnen bedienen.
Wat het laden zelf betreft kan er onderscheid gemaakt worden tussen:

Een andere of een tweede acculader verkoopt met name op de punten comfort en luxe. Snel en betrouwbaar meerdere accu's laden is een troef ten opzichte van de bij het aangeschafte product meegeleverde standaard-lader. Extra voorzieningen zoals indicatie-LED's en LCD's of optimaliseringscircuits geven de lader een flinke meerwaarde.
Voor klanten die over een aardig arsenaal aan duurdere accu's beschikken is een laadapparaat met onderhoud- en refresh opties een aantrekkelijk hebbeding. Dit type laders trekt de accu veilig leeg en verzorgt vervolgens een revitaliserende charge waarbij ook oude accu's weer hun volledige capaciteit terugkrijgen.
De snoertjes voor het opladen via de sigarettenaansteker van de auto zijn al eerder genoemd.

Netvoeding
Tot slot de netvoeding of netadapter, doorgaans in de vorm van een transformator-stekker met speciaal aansluitkabeltje. Afhankelijk van het apparaat en de fabrikant wordt zo'n gegoten stekker wel of niet meegeleverd. Wordt er geen voeding standaard meegeleverd dan ligt hier een verkoopmogelijkheid voor de dealer. In huis is een netstroomvoeding altijd goedkoper dan accu's of batterijen. Een ander punt is dat voedingen door stroomfluctuaties kunnen slijten en de aansluitsnoertjes nogal eens kapot gaan. Als dealer kan je, om het assortiment binnen de perken te houden, beter inzetten op meer universelere netvoedingen. Dat wil zeggen voedingen die verschillende soorten laadstromen kunnen afgeven en over diverse soorten verloopkabeltjes beschikken. Bovendien zijn third-party universele voedingen vaak een stuk goedkoper dan de gegoten netstekker van een merk.

Zonnecellen
Voor het buiten- en veldwerk zijn kleine compacte zonnecel-blokken in opkomst. Vroeger moest men toch een flinke batterij zonnecellen en flink wat zonneschijn hebben om voldoende stroom te kunnen opwekken. Tegenwoordig zijn celletjes ter grootte van een postzegel en gewoon daglicht al voldoende voor organizers, calculators en zelfs sommige audio-afspelers. De levering van zonnecel-voedingen staat nog een beetje in de kinderschoenen. Onder andere Conrad Electronics levert inbouw-units. Een enkele fabrikant bouwt een zonnecel-paneeltje al standaard in.
Stroom vormt de levensader van de moderne consumentenelektronica. De dealer kan een aardige nevenrange creŽren voor het voeden via batterijen, accu's of netstroomadapters. Een aantrekkelijke combinatie van extra service aan de klant en het verhogen van de kassa-omzet.

Conrad Electronics, 053-4283075;
Macrolux, 0294-430596;
Plasmans Verkoopmij, 013-5350200

U.S.
© NetInfo