next -index- prev

De begintijd van de thuiscomputer: weet je nog wel, oudje?

Insider Column

Afgelopen weekend, in mijn tuin met een lekker koud biertje, vroeg mijn zoon vroeg hoe ik eigenlijk in de computerhandel terecht was gekomen. Dan ga je pas beseffen hoe oud je bent geworden, want in mijn begin tijd waren er nog niet zoveel computershops. Mensen hadden toen thuis Sinclair ZX-81's, Apple's, Commodore VIC-20's, en Tandy TRS-80's. Echt lang geleden dus.

Ik begon begin '83 te werken als manager bij Bits & Chips computers, een van de eerste computershops in Nederland.
Ik had daar in mijn studietijd al als parttimer gewerkt, maar besloot na mijn studie dat deze job beter betaalde dan het werken als leraar aan een middelbare school. Het was vooral ook veel leuker. In die tijd werden mensen nog niet zo fors betaald in de IT-sector en ik kon de prachtige functie van winkelmanager krijgen van Jan Heemskerk voor het reusachtige bedrag van 2000 gulden netto. Ik moest dan wel zelf voor een auto zorgen, hij zou me dan wel een paar gulden geven voor de brandstof.
Nu was het een leuke baan, en in die tijd vond ik het salaris prachtig. Ik heb altijd goed met Jan en ook zijn zoon Jan-Paul Heemskerk kunnen opschieten. Keihard werken vonden we prima, een paar dagen naar Engeland om goedkope stocklots software in te kopen was prima. We gingen met de boot naar Engeland, waar we een vrachtauto leenden van onze vrachtvervoerder, en stroopten alle groothandels in soft- en hardware af, naar stocklots software en ook leftover hardware. Zo kocht Jan een partij van een paar honderd Atari 400 spelcomputers in voor 20 pond, die niet te slijten waren voor 99 gulden. Toen besloten we bij een distributeur van spel stocklots een berg Atari spelcartridges te kopen, voor een prijs van 4 en 5 pond per stuk.
We hebben toen een advertentie gezet in het Parool en de Telegraaf waarbij we bij aankoop van 5 Atari spellen ß fl. 299,- de computer cadeau gaven. Dat was in die tijd zo'n nieuw concept dat we binnen een week alle Atari's kwijt waren, en er ook nog lekker op verdienden.

De oertijd van de bekende namen
Dit was misschien wel de beste tijd voor de computer-industrie, ook een aantal van de groten zijn in die tijd begonnen. Hans Bergman, Jan Perridon en Jan Heemskerk kwamen in die tijd gezamenlijk vanuit het witgoed in de computerindustrie. Perridon zette zijn Aashima en Gameworld winkels op. Aashima is door zijn zoon Michel tot een grote succesvolle internationale groothandel gemaakt, Bergman bouwde zijn Dunnet Trading tot een succesvol bedrijf. Alleen Jan Heemskerk, die zijn Ectron verkocht aan zijn zoon Jan-Paul, en Bits & Chips verkocht aan het Duitse Vobis (wat op deze wijze in Nederland is begonnen) is helemaal weg uit de industrie.
In dezelfde tijd begonnen ook Byte van Ferdi Jonkeren (wat nu opging in Dynabyte en nu Dixons) en Funtronics, van Ton en Henny Walop.
In Amsterdam had je de gesjeesde student Paul Kooijman die Computer Alternatief Firma Kooijman Amsterdam begon, kortweg Cafka genoemd. Paul had een grillige, maar toch wel briljante geest. Hij maakte fanatiek gebruik van de in die tijd o zo populaire parallel-import van computers uit Engeland, waar hij veel kocht bij Ben Suri van G&B Computers. Paul vroeg mij in '85 samen met hem Soft PC te beginnen, waarbij we IBM-klonen gingen importeren uit Taiwan. Ik had dat al eerder geopperd bij Jan Heemskerk, maar die zag dat volstrekt niet zitten. Die computers voor de zakelijke markt, wat een onzin, het enige wat men deed met een computer was spelletjes spelen, en een eindgebruiker gaat geen fl. 15.000,- uitgeven aan een PC. Zakelijke gebruikers kopen alleen IBM en hebben geen interesse in een kloon, punt uit.
Paul en ik zagen dat anders. Wij dachten dat zakelijke kopers toch ook wel op de centen zouden letten, en heel erg ge´nteresseerd zouden kunnen zijn in een goedkoper alternatief.
Soft PC begon met het importeren van een honderdtal klonen, de Soft PC's, 256k IBM PC XT klonen. De computers waren al drie keer verkocht voor de eerste binnenkwam. Na ongeveer een half jaar begonnen we met de verkoop van modems.
Bij Cafka leerde ik ook Bert Hilhorst kennen. Bert was een oud studiegenoot van Paul Kooijman en bij Cafka binnengehaald als bedrijfsjurist annex manusje van alles. Buiten juridische zaken, die door Paul's excentrieke karakter regelmatig voorvielen, deed Bert ook elke andere zaak die er speelde. Bert reed iedere dag met me mee naar huis, in mijn oude Opel Manta die ik toen reed.
We werden steeds betere vrienden, en dat was dan ook aanleiding voor de geboorte van G&B Computers hier in Nederland.
Paul werd hoe langer hoe vreemder. Hij zat ongeveer elke avond in de kroeg, nam schandknapen mee naar huis die de kas van de winkels leegstalen, en vergokte kapitalen. Om schulden te betalen gebruikte hij regelmatig eurocheques van klanten, die daarop woedend belden dat hun cheques waren afgeschreven door een onguur gokhuis. Toen Paul te horen kreeg dat hij seropositief was, stortte hij helemaal in. Hij was altijd al een beetje gek, maar nu werd hij zo gek dat hij verschillende keren werd opgehaald door de politie. Hij keek in TL-balken om energie te verkrijgen en gaf proefwerkjes op aan directeuren van Commodore en Geveke Electronics (het huidige Getronics).
Het kon niet anders dan dat zakelijk het ook de verkeerde kant op ging. Hij kocht in Zuid Amerika voor tonnen aan Braziliaanse na´eve kunst, geld wat Cafka hard nodig had. Zijn meest vertrouwde medewerkers Riksen en de Graaf hielpen hem zijn bedrijf naar de afgrond te rijden, ook al omdat ze inmiddels gezamenlijk een nieuw bedrijf aan het voorbereiden waren.
Voor Cafka viel in 1987 het doek, buitengewoon zonde, want het was een prachtig bedrijf vol gemotiveerde jonge mensen.
Toen ik samen met Bert Hilhorst (huidige directeur van Xpert Data), Hans Woudenberg en Wim Hagen (huidige directie Hacom) en met het geld van Ben Suri (toenmalige directeur van G&B Computers UK) G&B Computers opzette, wisten we niet tot hoe succesvol en groot het bedrijf zou worden. We begonnen met frisse moed, vier directeuren die tegen het salaris van een magazijnmedewerker aan de slag gingen.
Paul heeft zijn bedrijf niet lang overleefd, in 1989 heeft hij zelfmoord gepleegd, toen zijn nieuw opgezette bedrijf ook al weer failliet driegde te gaan. Het einde van een bijzonder mens, die zijn stempel gedrukt heeft op de begintijd van de thuiscomputerhandel in Nederland.

Rob van Cutsem.


© NetInfo