next -index- prev

Copy-rights: Omroep op Internet is herpublicatie

Sony forceert rechten-kwestie met VPRO-radio met verbod Internet-doorgifte.

Het zat al lang in de pijplijn, een protest van de rechthebbenden qua beeld, tekst en muziek die bezwaar maken tegen het doorgeven van hun materiaal via Internet-sites van omroepen, die hun uitzendingen integraal of deels beschikbaar stellen via het Internet.
De omroepen hebben natuurlijk al langer in de gaten, dat het Internet een nieuw en vanwege de time-shift (on demand opvragen) aantrekkelijk alternatief gaat worden voor televisie of radio met een vast uitzendschema. Eenzelfde kwestie speelde rond het vastleggen van teksten van print-uitgaven op CD-ROM en het toegang geven tot bijvoorbeeld kranten-archieven via het Internet. Met name free-lance journalisten vonden dat hun rechten werden aangetast en wisten een vergoeding af te dwingen. Terecht, al zie je nu dat de inkoop van teksten dit soort gebruik ook al afdekt middels contracten waarin apart Internet gebruik is gespecificeerd.
Nu is het niet zo, dat deze kwestie van herhaal-gebruik van materiaal over de hele wereld hetzelfde geregeld is, juridisch verschillen de wetten en de jurisprudentie in dit opzicht aanzienlijk. Hoewel wereldwijd de zogenaamde Berner conventie over auteursrechten gerespecteerd wordt (m.u.v. China) is met name de rechtensituatie op het Internet niet goed internationaal geregeld. Daar zijn wel pogingen toe gedaan door o.a. het WIPO (intellectuele rechten), maar die hebben niet tot heldere afspraken geleid, met name de VS wil bepaalde zaken anders regelen dan de rest van de wereld. Bijvoorbeeld de rechten op databases en verzamelingen van verder openbare gegevens zoals telefoonboeken, maar ook het hele begrip `Public Domain' dat in de angelsaksische jurisprudentie op dit gebied zo'n duidelijke rol speelt, kennen we hier eigenlijk niet. In de VS geldt bijvoorbeeld dat alle overheids-content, voor zover niet `classified', niet alleen openbaar maar zelfs toegankelijk is of moet worden gemaakt. NASA-foto's van de maan bijvoorbeeld zijn dus door iedereen te gebruiken, maar ook gerechtsstukken, wetsteksten, juridische uitspraken etc.
Nederland is vol met auteursrecht-opzetjes. Dat is een situatie die in ons land anders ligt en waar een ware uitgeef-industrie haar zakken vult door min of meer als monopolist dit soort content op de markt te brengen, vaak in dubieuze opzetjes met degenen die de content mede genereren, zoals de rechterlijke macht, complete en bijgewerkte wetsteksten bijvoorbeeld zijn anno 2000 nog niet elektronisch op te vragen, daarvoor moet je terecht bij uitgeverijen die veel geld verdienen aan wat in ieder geval in de Amerikaanse rechtsopvatting vrij toegankelijk gemaakt moet worden. Maar ook zaken als video-opnames van de Tweede Kamer zijn in een slinks spelletje tussen de imago-bewakers van het parlement en de `officiŽle' omroepen afgeschermd. Een hoge tariefmuur maakt het onmogelijk beelden van parlementszittingen vrij te verkrijgen of uit te zenden. Een situatie die door het parlement zelf in stand wordt gehouden om onwelgevallige beelden te kunnen filteren, het soort censuur dat natuurlijk direct ingaat tegen alle principes van vrije nieuwsgaring en openbaarheid van bestuur, maar dat toevallig de parlementariŽrs zelf goed uitkomt.
In de praktijk betekent dat ook, dat het doorgeven van parlementszittingen etc. via Internet een smak geld kost en dus zelden gebeurt. Dit is het soort auteursrecht-corruptie waar helaas `het Haagsche' nog vol mee zit, met medeweten en betrokkenheid van bijvoorbeeld de voorzitter van de Tweede Kamer. Het family-and-friends principe woekert niet alleen in de top van het bedrijfsleven, ook de politiek en de ambtenarij zit er vol mee.
Het is dus wel aardig, dat via acties zoals het verbieden van muziekdoorgifte bij VPRO-radio op het Internet door Sony ook het veel bredere probleem van Internet-rechten en toegangsrechten tot informatie weer aan de orde komt. Dat Sony hier nu mee komt is ook wel grappig, want dat bedrijf speelt het monopoliespelletje zelf natuurlijk ook behendig mee. Wie een beetje thuis is in de manipulaties op media-format gebied weet dat Sony ook boter op het hoofd heeft. En wie toevallig de prijscourant 2000-2001 legt naast die van vorig jaar ziet dat op die gebieden waar Sony haar standaards heeft weten door te drukken (digitale video bijvoorbeeld) de prijzen 20% gestegen zijn, een move die (natuurlijk helemaal toevallig) door concurrenten als JVC direct werd nagevolgd. En waar Sony haar eigen rechten met verve (en terecht) verdedigd, ben je als klant van datzelfde bedrijf op garantie-gebied vrijwel rechteloos, zoals we reeds eerder berichtten met betrekking tot de puinhopen bij Sony op dat gebied.

Internet-auteursrecht: Slepende kwestie
In de VS is het de rechter, die allerlei kwesties over rechten op het Internet moet regelen bij gebrek aan afdoende wetgeving en internationale verdragen. De kwestie over MPG3 muziek (Napster, Gnutella) is op zich duidelijk, de auteursrechten liggen niet bij Napster (afgezien van wat ze wel rechtsgeldig zelf inkochten) en je moet het bestand ook downloaden (clip, niet click) maar hier maakt het (USA) recht op home copying, het maken van een extra kopie voor thuisgebruik, als backup etc. het ondoorzichtig. Bovendien blijken steeds nieuwere methodes van distributie, zoals Gnutella dat niet meer gebonden is aan een centrale file-server, feitelijk de rechterlijke uitspraken weer te omzeilen.
Deze kwestie van toegang, gebruik, hergebruik sleept al lang en wat ontbreekt is een goed juridisch begrippenkader en erkenning van nieuwe categorieŽn van gebruik. In een essay over deze kwestie van jaren geleden heb ik deze zaak, onder de noemer click- en clip-recht, al eens aangekaart (zie volgende pagina's). Wat bij al het rumoer rond auteursrechten op muziek, beeld en tekst en vormgeving vooral duidelijk moet worden is dat `content' op het Internet niet rechtenvrij is. Het publiceren van iets op het Internet maakt het geen `public Domain', niet vrij voor iedereen, er is geen principieel verschil tussen publicatie op papier, op het filmdoek, op het Internet of op een spandoek.
De interpretatie van wat beschermd is, wanneer er sprake is van herpublicatie, of beeld- en portretrechten is dus formeel niet zo moeilijk, maar achter je rechten aangaan is nog wat anders, justitie doet hierin niet erg haar best en ook Buma/Stemra laat het er nog goeddeels bij zitten, men wacht jurisprudentie in de VS af. Hier zul je dus zelf achter je rechten aan moeten, zoals in de diverse affaires rond domeinnamen ook wel bleek loopt dat goed af voor de rechthebbenden, maar is het een dure affaire.
In ieder geval zullen de omroepen zich nog eens goed moeten bezinnen op hun plannen, ook Internet-TV aan te gaan bieden, wie gaat daar de rechten van muziek etc. voor betalen? De adverteerders maar weer?

Luc Sala


© NetInfo