Boonstra vertrekt: Philips op koers?

Qua beurskoers en resultaten laat Cor Boonstra een prima bedrijf achter, wanneer hij volgend voorjaar het roer overdraagt aan Gerard Kleisterlee. Nog net Origin geloosd, Grundig en Superclub opgeruimd, Polygram en ASML gunstig weggedaan, nog wat leuke deelnames in joint-ventures voor noodgevallen, Boonstra gaat beter weg dan Jan Timmer. Er zullen vast veel lovende verhalen geschreven worden, die Boonstra als ware "Captain of Industry" zullen neerzetten, als de man die de aandeelhouders verwende en van Philips-bestuurders snel miljonairs maakte.
In Dealer-Info mag u echter een iets genuanceerder beeld verwachten, want welke toekomstvisie heeft Boonstra neergelegd, welke productlijnen hebben nog echt toekomst, waar staat Philips in de convergentie PC-TV, welke beloftes zitten er nog in qua basis-research, welke management-development en welk nieuw talent zit er in de pijplijn? Vragen, maar geen antwoorden, want Boonstra runde de winkel, met meer dan een half oog op beurskoers en opties, maar pogingen er een bedrijf, een organisatie, een organisch geheel van te maken, daar konden we hem niet op betrappen. De sterke kanten van Philips in de jaren zeventig en tachtig, zoals de wereldwijde "presence", de cross-culturele aanpasbaarheid, de basis-research van het NatLab, de interne opleidingen en geplande exposure van jong talent, de visie en betrokkenheid van de familie die nog duidelijk te merken was, waar is het gebleven? Management, wetenschap, nieuwe producten, marktaandeel, spindoktering, het is allemaal te koop en dat deed Boonstra voortvarend. Kopen en verkopen, maar waar bleef het ideaal van de commerciant, de brug tussen markt en fabriek, tussen techniek en handel?
Boonstra kocht in wat nodig was, maar dan wel nodig om de winkel te laten draaien binnen de verhoudingsgetallen en draaiboeken van de beursanalisten en bankiers, een eigen koers was er eigenlijk niet. Zwalkend en draaiend met de conjunctuur en de waan van de dag, de hoogconjunctuur van de laatste jaren was natuurlijk niet het werk van Boonstra, maar hij liet Philips er wel in meedraaien. Nu zou je kunnen stellen, dat je als grote speler in consumenten-elektronica ook wel erg dom moet opereren om niet te profiteren van de kooplust van een steeds decadenter publiek. Maar dacht Boonstra aan de toekomst, aan wat er na Internet, na CD-ROM, na DVD moest komen? En dan willen we het niet hebben over Roel Pieper, in wezen iemand die veel praatjes had en zogenaamd grootse visies, maar vooral z'n eigen zak spekte en nu als venture-capitalist de bij grote bedrijven opgedane relatiekring en inzichten ten eigen bate aanwendt. Het is triest, maar Philips heeft haar troefkaarten die er in de tachtiger jaren wel degelijk waren, niet uitgespeeld. MSX verliep, de HeadStart PC's trokken de eigen productie van kantoormachines mee naar beneden, de mini's gingen maar naar Digital, CD-I kostte miljarden omdat 'n arrogante David Geest ruzie moest maken met Gates, Dekker liet de telecom-productie (PRX) en de ISDN-koppositie over aan AT&T, breedbeeld-kansen werden door dom politiek gerommel om zeep geholpen, standaards voor huis-automatisering verzandden, grote chipsresearch (met Siemens) werd een doofpot, kabelbelangen ontijdig weggedaan (UPC), de lijst missers is enorm. Slechts in de periferie, buiten de invloedssfeer van het "nieuwe" Eindhoven van Dekker, vdKlugt en Timmer, werd goed zaken gedaan, werden leuke belangen opgebouwd in joint ventures en ontwikkelde men "content" (Polygram). Wat is er toch gebeurd met de wezenlijke visie, de dienstbaarheid die het na-oorlogse Philips (misschien wat schuldbewust) ten toon spreidde. Want die bestond, er was in die tijd een visie, een doelstelling voorbij de beurskoers, een maatschappelijke verantwoordelijkheid die in Boonstra al niet meer te bespeuren was. De ziel is verdwenen, Philips is een verzameling divisies geworden, die als speelkaarten worden geschud en ingezet, maar het is wel pokeren met mensen en idealen. Ik ben, als oud-werknemer van Philips, wel blij met de benoeming van een oudgediende, Kleisterlee werkt al 26 jaar bij Philips. Misschien dat er nog iets van de oude spirit, de saamhorigheid, het wij-gevoel van Philips (zoals ik me dat herinner) is blijven hangen. Na de "Harde" jaren van de quasi-dokter Dekker, degene met wie de ethische en morele teloorgang van Philips begon, en opvolgers komt misschien een beetje spirit terug. Ik hoop dat Kleisterlee nog eens gaat praten met die oude garde, misschien al weggevut, die wist wat handel was, hoe Philips wist te opereren in Argentini<137>, Indonesi<137> en Singapore. Philips was een multiculturele onderneming voordat dat woord maar bestond en in een wereld waar de globalisering steeds verder gaat zou je daar nuttige dingen mee kunnen doen. Misschien jammer voor de aandeelhouders op de korte termijn, maar op de Boonstra manier draait het toch uit op het verdwijnen van de identiteit en wordt de toko overgenomen door UPC of welke ambitieuze beurstovenaar ook. En heer Kleisterlee, kom maar eens praten over waar de werkelijke kansen liggen in dit millennium, voorbij Internet en mobiele telefoons, voorbij chips en biotechnologie, de gloeilamp zonder stroom moet nog steeds uitgevonden worden.

L.Sala