De jaarlijkse beurs voor omroep-technologie IBC in de RAI is langzamerhand een beurs van wereldformaat, alle hallen van de RAI en met bezoekers uit de hele wereld. Maar bij alle moois op televisie, audio, Internet, streaming media, settop en satellietgebied blijft de vraag, wie zit er op te wachten? Zien we hier de zogenaamde convergentie van PC, TV en Internet niet wegdrijven naar ongekend mooie, ultrasnelle, maar ook onrendabele verten omdat de gebruiker uiteindelijk gewoon pulp-TV wil zien, lang niet zo interactief is en qua e-retail ook niet door de bocht gaat? Is dit geen industrie op hol, die achter haar eigen staart aanjaagt, maar vergeet dat als er meer kanalen en meer keus komt en de opbrengst per kijker maar marginaal toeneemt, de kosten per kanaal/site dus omlaag moeten. Een dinosaurus, die bij gebrek aan consumer-zuurstof in het dot-com stof zou kunnen bijten.
Kritische vragen, die men ook niet graag hoort, men praat liever over MPEG-4 en HDTV, over superprogramma's voor non-linear editing en over smarthome netwerken. Technisch kan alles en leveren we alles, maar hoe dat past in een wereld vol analoge "legacy" en kijkers die wel zappen maar niet echt bereid zijn te betalen voor nog meer kanalen of decoder-pakketten.
Settop-hype
Natuurlijk was ons beloofd, dat dit jaar de digitale decoder zou doorbreken, maar ondertussen is Microsoft te laat met z'n CE-versie en komen dus de settopjes voor Amsterdam pas over een maand of 18. Natuurlijk, IBC stond vol met de settopjes, met of zonder harddisk voor time-shift (TIVO) of met Internet-connectie, home-network, smart-card reader, firewalls en anti-porno afscherming, de koffiemachine met settop-functie laat niet lang op zich wachten.
Wie denkt dat de komende generatie TV's met ingebouwde digitale decoder of directe mpeg-input dit soort blikveldvervuilers overbodig maakt, werd wel even uit de droom geholpen. Settops are here to stay en er komt eerder een complete PC in een settop, dan omgekeerd. Ze zijn klein, er is een miljardenmarkt voor, je kunt er van alles mee combineren, tot dildonics interfaces voor Big Brother fans toe. Settops hebben de toekomst, zegt men op IBC in navolging van Pieper, die Philips in die richting wilde sturen.
Maar is dat optimisme wel terecht, de overstap naar digitaal gaat vrij langzaam en in Engeland zit men nu met de sky roll-out en een toenemend digital terrestral (ether) aanbod wel in de goede richting (20% digitaal), maar gaat men ook meer betalen voor het bredere aanbod. Pay-per-view, video-on-demand, pluspakketten, het klinkt leuk, maar is het miljarden waard? In de huidige hoogconjunctuur zegt men wel ja, maar als de inflatie wat doorzet en de zwakkere Euro echt pijn gaat doen (vergeleken met de dollar is je daalder nu een gulden waard en ook dat is een soort inflatie) kan dat tegenvallen. Iedereen wil rijk worden van advertenties op websites, maar verkoopt Internet wel iets extra? E-geld probeersel Surfjerijk.nl gaf de strijd al op, blijkbaar is rondkijken nog geen kopen. Goed onderzoek over wat de consument met meer kanalen TV, meer Internet, meer digitenne aanbod, meer wap en i-mode gaat doen en tegen welke prijs is er niet. Hoop en IPO-sprookjes genoeg, maar koopt Tiscali nu WOL voor het kasgeld of de abo's?
WAP en GPRS: i-mode
Net als bij mobiel Internetten is er een soort hype-fase, de UMTS veilingen bewijzen dat de telco's geloven in een wap-hemel, maar gaat dat ook gebeuren. Dit najaar al komt met GPRS (Global Packet Radio service) een snellere vorm van mobiel Internet beschikbaar , maar welke diensten zijn er? Natuurlijk is meer snelheid (GPRS over GSM biedt 100% meer ofwel 20 kbps) handig en kun je bijvoorbeeld e-mail mobiel (gesproken) gaan afluisteren, maar wie doet dat met junkmail?
ADSL
Op de IBC heel veel webstreaming of gebruiksvriendelijk ftp-transfer (veel videobeelden uit Sydney komen als verpakte 8 MBps in een file binnen via vrij langzame lijnen), maar ADSL misten we een beetje. De nu aangeboden diensten zijn met 1,5 MBps ook niet interessant voor de professionele omroep-gebruikers. Bovendien zijn de resultaten van de ADSL-tests bedroevend, op de redactie hebben we het Xs4all-abonnement dan ook maar opgezegd. Met wat gesputter, maar de performance was zo slecht dat we er bijna continu een mannetje aan hadden zitten, en dus maar weer terug aan ISDN en kabel. Maar daarmee maak je geen vrienden in de broadcast-wereld, dus ADSL blijft een twijfelgeval.
Standaards?
In een omroepwereld, die hangt tussen analoog en digitaal spelen standaards een belangrijke rol. De officiële clubs als IEEE en ITU zijn wat dat betreft veel te traag gebleken, het zijn de bedrijven die via allianties de zaak regelen en de markten proberen te manipuleren. IEEE 1394 is een mooi voorbeeld, Sony heeft nu al drie versies van de firewire/I-link lopen en manipuleert naar hartelust om concurrenten de pas af te snijden. Voor de digitale video is er met DVB min of meer wat helderheid en MPG-4 is de opteken en verstuur-standaard, maar binnen de specs kun je alle kanten uit. MPG-2 was ooit een leuke stap vooruit, maar fixed bitrate past niet bij de Internet-wereld en dus zien we nu MPEG-4 met bitrates van enkele tientallen KBps tot bijna 50 MBps voor de meest professionele toepassingen. Sony, dat haar eigen weg ging met DV (25 MBps) en Beta Sx (18 MBps) gaat nu dan ook maar MPG-4 omarmen, de eerste MPEG-beta-camera's stonden achter het gordijn. Maar JVC komt vrolijk met Digital-9, digitale optekening op ouderwetse (s)-VHS tapes en ook Sony houdt vast aan haar fysieke betacam tapeformaat.
Ikegami probeert al jaren harde schijven als optekenmedium voor camera's te slijten, maar vecht tegen de bierkaai en wordt ook nog eens door vrij protectionistische EU-regulering buiten de markt gehouden. Toch is er technisch veel te zeggen voor harddisk-camara's, je kunt je inlaad-stap van tape naar harddisk overslaan en direct non-linar gaan werken.
Alles op PC
Maar om even op reality-niveau te blijven, de tijd van de dedicated boxen met speciale snelle CPU's lijkt voorbij, clubs als Sun en SGI staan nog maar heel bescheiden op de IBC. Alles gaat via kaarten, speciale add-on controllers en software op de PC en in mindere mate op de Mac, die toch wel terrein verliest in de professionele omroep-wereld. De iMac was een leuk speelgoed-computertje, maar veel G-4 zag je niet meer voor professionele toepassingen in de audio-video sector. De PC, en dan natuurlijk in de 1 GH-plus uitvoeringen en met bakken geheugen en liefst honderden GB's opslag is het werkpaard, ook voor taken als encoding en decoding waar vroeger dedicated boxen voor waren. Steek een kaart in een PC en klaar. Wel valt dan op, dat de ontwikkelaars nog niet en masse naar Windows 2000 overstapten, veel is nog W98 en ME is in dit professionele milieu een zeldzaamheid. Veel platte schermen, veel vreemde opslag-varianten als 5,7 GB Orbs en DVD-RAM, maar standaard een DVD maken die op alle video-DVD's draait kost nog 50K plus aan hardware. De software voor editing en preproduction is er wel in veel varianten, maar blijft zo beperkt tot professionals, die hun DVD dan laten branden bij een externe producent.
Voor video-editing zijn zowel hele dure en professionele pakketten te koop, met steeds meer fabrikanten van met name DV/Firewire I/O kaartjes. Microsoft heeft in ME ook zelf al een beperkt video-editing pakket opgenomen en daarmee deze categorie eigenlijk gelegitimeerd. Het mag en kan, de hardware is snel genoeg, wat ontbreekt is een creatieve golf van video-makers. Maar het komt eraan, de stap van video opnemen naar video-editing is nu gemaakt, maar ook het maken van een distribueerbaar eindprodukt is gemakkelijker. Internet-video (als file of als streaming media) is er al, maar naast de aloude VHS is er nu ook de stap naar video op CD-formaat. MPG-1 kon al langer, maar ook MP(e)G-2 is in opkomst en wel via een vergeten route, de CD-Video die ook blijkt te passen in een DVD-speler!
S-CDV: MPG-2 drager
Er is dus een tussenvorm, die snel polpulair wordt en dat is CD-Video en S-CDV. Dat formaat was eerst alleen in China en omstreken populair als een alternatief voor de MPG-1 CDV generatie, maar komt nu opzetten. Het is een fixed rate MPEG-2 gecodeerde CD-Rom formaat, waarmee plm 35 minuten MPEG-2 in 2,2 MBps te maken is. In Azië ging het om een goedkoop alternatief voor tape, een illegaal CD-tje maken kost haast niks, maar nu ontstaat een nieuwe markt, die ook voor Europa interessant is.
Je kunt namelijk op een groot deel van de DVD-spelers (met SCDV aanduiding) die zelf te maken CD-ROM's afspelen in een acceptabele kwaliteit. Er zijn zelfs leveranciers, die de stap van DV (digitale video-tape) naar op DVD afspeelbaar CD-formaat in een machine hebben gerealiseerd, zoals Datavideo. Voor zo'n 3000 gulden aan hardware en peanuts per schijfje dus van tape naar MPEG-2, de droom van de Internet-kabelboeren komt uit! Dat wil zeggen, als er Internet-netwerken (TV-kabelnetten) zouden zijn, die 2,2 MBps kunnen transporteren! Helaas, die zijn er niet of nauwelijks, dus om dit soort video-materiaal Internet-hanteerbaar te maken zul je toch naar MPG-4 moeten, met variabele bitrate, zodat ook de prutser met een 33 KB modempje nog iets te zien krijgt. Dus toch maar naar MPEG-4 zoals Como dat aanbiedt met een digitale player-recorder die 6,7 MBps MPEG-2 op een 5,7 GB Orbs zet. Broadcast quality en variable bitrate, dus een goede basis voor webstreaming.
Techno-geil
Zo'n grote beurs als de IBC is natuurlijk een prima gelegenheid om qua techniek weer even bij te tanken en we gingen er dan ook de hele week naar toe. Maar wat een hype, wat een overdrijving en als je dan de omroepbazen uit landen als Soedan uiterst serieus ziet onderhandelen over Digital Betacam (de duurste spullen van Sony) terwijl hun landgenoten niets te eten hebben, dan rijst er twijfel aan de integriteit van deze industrie. Verkoop ze vooral wat ze niet nodig hebben, wat ze niet kunnen gebruiken zonder bergen aanvullende hardware en software, zonder dure trainingen! Er worden fortuinen besteed aan veel te dure spullen, omroep is een statusgevoelig wereldje dus wil men altijd het nieuwste en beste. En dan verbaasd zijn als dat soort landen dan uiteindelijk de omroep- en telco's zien als symbolen van de macht? De omroep is, zelfs voor iemand die al vijf jaar TV maakt (op een el-cheapo manier) een mooie zakkenvullerij en de IBC is daar de markt voor. Maar je proeft wel, dat er toch enige angst is, men ziet dat nieuwe omroepvormen en nieuwe technieken morgen al de positie van de gevestige bobo's kunnen aantasten.
L. Sala