Media-offensief riekt naar opzetje
Kabelboeren hebben het niet makkelijk en hun window of opportunity begint dicht te slibben. Het wordt een ballen-act, heer Schneider moet proberen UPC in de lucht te houden, maar er vallen steeds meer balletjes op de grond. Klachten alom, Priority telefonie met ontevreden gebruikers, Chello lukte niet, zeg maar dag met het handje is een betere kreet om op de trams te schilderen. UPC is duidelijk in de gevarenzone en als boegbeeld van de snelle zakkenvullerij in de telco/dotcom windhandel ook een signaal, dat de hele handel mogelijk op instorten staat. Natuurlijk dragen de media mede schuld aan de koersval van de afgelopen weken, de nationale TV had z'n UPC week midden oktober en je kunt je afvragen of zo'n gezamenlijk offensief niet valt onder de kartel-regels. Als bedrijven onderling geen afspraken mogen maken, mogen media dat dan wel, en in dit geval is de schade aanzienlijk terwijl de feiten eigenlijk al lang bekend waren. Wie heeft verdiend aan de klap die UPC op de beurs kreeg? Welke belangen speelden daar mee, kreeg men in Hilversum in de gaten dat de recente uitspraken van het CvdMedia UPC weer wat meer speelruimte geven? Welke journalisten of redacteuren gingen even "short" in UPC, hier is een onderzoek door de STE misschien op z'n plaats. Uit heel directe ervaring weet ik dat al eerder rond het aandeel UPC opvallend verdachte manipulaties plaatsvonden. Ook daarbij speelde insiders een rol, zowel vanuit de politiek (een zeer verdachte PvdA fractie in de Amsterdamse gemeenteraad) als de pers wisten meer dan in de krant kwam, pas achteraf kon het publiek meedoen. Dus wat gebeurde er rond deze hetze, want dat is het toch wel een beetje. UPC was en is een bekend slechte dienstverlener, dat weet iedereen en er is dus nauwelijks reden om dat zo groots en geregisseerd naar buiten te brengen, tenzij, tenzij?
En zonder UPC te verdedigen, als het aan mij lag waren ze er nooit geweest, maar de diverse gemeentes hebben toch zelf hun kabelnet verkocht, met steun uit Den Haag (waar de juridische prutserijen op dit gebied van nu minister de Grave ondertussen ook wel bekend zijn)? Dat men domme contracten sloot, geen partij voor de juridische strategen van A2000/UPC was, dat kan men toch UPC niet verwijten. Wel dat UPC misschien iets meer naar de afbreukrisico's op lange termijn van die slimme trucjes had moeten kijken, maar de politiek staat hier duidelijk met vuile handen. En hoe vuil, daar heb ik zo m'n gedachten (en bewijzen) over, laat anderen maar boeken schrijven over de corruptie aan de Amstel. Wie staat toe, dat ambtenaren betrokken bij onderhandelingen over zulke bedragen, direct daarna kunnen overstappen? Dat vraag je om moeilijkheden.
Gebrek aan visie
UPC heeft het moeilijk, er is wel geïnvesteerd in kabels en glas, maar niet in de organisatie en het op peil brengen van de service-mentaliteit bij wat in essentie toch een monopolist is vraagt meer dan bakken geld, pep-talk en een paar blikken interim-managers. Daarvoor is bezieling nodig, een heldere visie op wat je kunt en wilt bieden, waar je sterke kanten liggen nadat al die wonderdozen bij de klant staan, hoe je positie is tegenover content-providers, service-providers, application-service providers, tegenover auteursrechthebbenden, tegenover omroepen, aspirant Internet-omroepen, kortom een stevige visie en een duidelijke marsroute. Niet alleen gericht op de investeerders en onrustige geldleners, maar naar de klant toe, naar de werknemers en hun umfeld. Zoals het nu gaat durft men niet meer met een UPC-logo op de auto te rijden, ze gooien je ruiten in als ze toevallig hun decoder te laat terugbrachten.
Het leuke is dat datzelfde gebrek aan visie ook bij de politiek speelt, daar weten ze nauwelijks wat er echt speelt, begrijpen niets van de technische randvoorwaarden, de auteursrechtelijke angels en dreigende juridische wolken (one-click ordering, deep linking, ISP-aansprakelijkheid, virus-schade, de betrouwbaarheid van Internet-telefonie in POTS-termen, etc. etc.). Zeer gevaarlijk, want dan regeert weer de waan van de dag en wat de media op de agenda plaatsen. De politiek zit nu, net als UPC is een gevaarlijk schuitje. De markt is niet zo willig als verwacht, de grafiekjes lopen niet meer tot in de winkel en het verhaal dat iedere kabelabonnee zomaar tien of 15 mille waard is wordt steeds ongeloofwaardiger. Dat is nog veel erger voor de politiek, die zoals ik het nu inschat vlak voor de verkiezingen in 2002 geconfronteerd gaat worden met de missers op dit gebied. Zal men dan kabelnetten willen terugkopen, nieuwe deals over b.v. ontkoppeling van infrastructuur en gebruikrechten willen aangaan, kortom publiekelijk toegeven dat het allemaal niet klopte? De schandalen druipen er van af, met name de PvdA heeft hier schandelijke korte termijn beslissingen geaccepteerd en bijvoorbeeld minister de Grave kan ernstig geblesseerd raken als hier een parlementaire enquête over komt. (Ik schreef al in 1984 dat ooit de hele modderzooi rond ISDN en telcom tot zoiets zou leiden, maar nog even geduld, het gaat maar om enige honderden miljarden!). UPC en de politiek hebben hier dus eigenlijk een gezamenlijk belang, namelijk het bedenken/voorzien/realiseren van scenario's waarbij enerzijds de consument die potentieel winstgevende maar ook consumptief aantrekkelijk keuzevrijheid in content-delivery krijgt, maar anderzijds voldoende concurrentie mogelijk blijft om bijvoorbeeld lokale content en asp-ontwikkelingen niet in de kiem te smoren. UPC zal moeten toegeven dat operaties op dit gebied zoals het breed invoeren van decoders eigenlijk een overheidstaak is, er komen te veel aspecten als veiligheid, privacy, aansprakelijkheid bij kijken voor een private onderneming. Het is net als een Noord-Zuid lijn of Betuwelijn, de ingreep is te zwaar om zonder rugdekking van de overheid aan te beginnen. Zelfs al zijn de decoders er, dan nog zijn de risico's van de overstap zodanig dat UPC daar niet zonder meer mee kan beginnen. Het is allemaal zo verknoopt dat bijvoorbeeld telefoniediensten verstoord kunnen raken en daarmee levensbedreigende situaties kunnen ontstaan. Hier moet men samenwerken, maar eerst wederzijds erkennen dat de gouden bergen er misschien nog wel zijn, maar alleen samen en in overleg beklommen kunnen worden. Komt die samenwerking er niet, dat gaan de concurrenten met mobiel Internet, digitale ether-TV, satelliet-Internet en ADSL de situatie over een paar jaar vertroebelen. En voor de goede orde, bij de verkoop en aanpassingen van het kabelnet in Amsterdam heb ik bij herhaling gesteld, dat zonder goede regeling van de overgang analoog-digitaal men zich in de vingers zou snijden. Hetgeen staat te gebeuren en als de politiek niet snel wat gaat doen, wordt toegang tot digitale diensten het verkiezings-item van laat 2001-begin 2002. Ondertussen is het ook maar de vraag, of dat alles met UPC in de huidige vorm nog wel opportuun is. Redt UPC het nog wel zolang of glijden ze verder af.
Beursdruk
De beurskoers begint gevaarlijk dicht bij de introductieprijs van UPC te komen, iets onder de 10 Euro ging anderhalf jaar geleden UPC naar de beurs (rekening houdend met een split) en dat niveau komt weer dichterbij. Toen kostte een kabelaansluiting iets van fl.1600 - fl.2200,- en alle verhalen van de UPC top ten spijt geloof ik niet, dat het nu erg veel meer is. Je kunt wel denken dat telefonie, Internet en digital banking (de echte waarde van een kabelnet) goud gaat opleveren, maar tot dusver klopt daar niets van. Capaciteitsproblemen, als mollen gravende concurrentie en nu ook politieke tegenwind. Geef UPC maar hard de schuld, voor ze merken wie echt de zwarte piet heeft, is de laatste weken het devies.
PTT krijgt en heeft de schuld: de ISDN zwendel
Nu er ook vanuit Den Haag plannen komen om het kabelmonopolie voor andere diensten dan TV in te perken en daarmee de verwachte vette winsten van de kabelboeren aan te pakken (ik denk dat men zich daarin vergist) gaat UPC in haar media-defensief toch uithalen. Men verwijt de KPN dat de concurrerende ADSL-techniek niet voortvarend in de markt is gezet. Een terecht verwijt, dat hele MXstream is een lachertje waarin vooral de samen/tegenwerking tussen KPN dochters als Planet en XS4All pijnlijk duidelijk wordt. Maar iets te beperkt, de ware oorzaak ligt in de keuze die KPN al begin jaren Tachtig maakte voor ISDN. Toen de eerste signalen van een liberalisatie doordrongen bij de toenmalige top (Wit cs.) en de bewindslieden (ja, die Neelie en natuurlijk Dik) hun bedje begonnen te spreiden heeft de PTT toen zwaar ingezet op wat toen de nieuwe generatie was, namelijk ISDN. Daarvoor werd PTI's PRX-technologie opgeofferd, kwamen er grootse deals tussen Philips en AT&T (ten koste van PTI en de positie van Nederland als telecom-producent) en werd Nederland even opgezadeld met een ISDN-netwerk dat al verouderd was toen het op de tekentafel stond. ISDN was geen technisch wonder, maar een poging van Siemens (en Philips) om hun technische achterstand te verpakken en miljarden-orders zeker te stellen. Dat wist Philips, dat wist de PTT-top (en dat wist ik en schreef ik al sinds 1982, ik maakte tenslotte de offerte voor de eerste ISDN centrale in de wereld in Barranquila, die nooit geleverd werd omdat we hete lucht verkochten). Miljarden werden er ingepompt, in een geslaagde poging om de PTT vet te mesten, zodat de beursgang iedereen rijk zou maken (hetgeen gebeurde, hoeveel verdiende ex-parlementariers en bewindslieden zoals Dik?). Maar om dat te beschermen, de wet van de remmende voorsprong was ook toen bekend, moest ADSL worden geremd. Dat heeft UPC goed gezien en in feite is de telco-chaos nu dus eigenlijk het gevolg van de domme privatiseringsgolf, die door slecht ingelichte politici eind jaren zeventig werd geïmporteerd en daarmee is de echte zwarte Piet dus weer bij judge Harold Green, de man die AT&T tot de Bell-babies bracht. Voor de kenners, zou rechter Jackson met z'n Microsoft tovertruc beseffen wat op lange termijn het gevolg is van z'n uitspraken?
Voorlopig zitten we echter met het probleem van een aangeslagen UPC, en dat is niet alleen jammer voor de aandeelhouders, maar er is toch een heel stuk digitale keuzevrijheid en pluriformiteit in het geding. Zoals het er nu voorstaat hoeft UPC zich daar niets van aan te trekken, maar het zou verstandig kunnen zijn toch eens goed te analyseren waarom een goed en toegankelijk digitaal distributiesysteem (en dat is UPC's core-business) ook voor de burger en de overheid essentieel is. Ik heb gewaarschuwd tegen het uitverkopen van die digitale ruggengraat, maar denk dat uiteindelijk, nadat het stog van de dot-com implise is opgetrokken, het in ieders belang is deze kwestie niet te polariseren.
UPC 020-7729729, fax 020-7729995
Luc Sala