Beurstip: de "echte" bubble kan barsten

Slecht nieuws van de beurzen, maar het einde is nog niet in zicht en dat komt met name omdat de statistische indicatoren zoals consumentenvertrouwen, inflatie en productiegroei weggegroeid zijn van de feitelijke economische toestand. De manier waarop bijvoorbeeld inflatie wordt berekend gaat uit van 'mandjes" die niet meer passen bij een gemiddeld uitgavenpatroon. Ook productiviteit wordt gemeten op een manier die te vaag de echte toegevoegde waarde van kennis-economische activiteiten waardeert, productiviteit is niet meer de hoeveelheid bouten en moeren, maar bouten en moeren op de juiste plaats en de juiste tijd. Verder is de grijze of zwarte economie de laatste decennia ongezien gegroeid, omdat meer diensten werden geruild of verleend dan harde en meetbare productie. Een terugloop op dat gebied vertaalt zich niet in macro-economische cijfers. Juist tweeverdieners worden nu beiden gezien als bijdragend aan de economie, vroeger werd de huisvrouw min of meer vergeten en daardoor is er een groei in de cijfers geslopen, die niet realistisch is. De basis-indicatoren van de economie verliezen dus hun waarde en beslissingen worden genomen op valse gronden.
Veel investeerders accepteren nu wel dat de Internet-bubble leegloopt en nog wel wat meer zal leeglopen, de overslag van de recessie naar andere sectoren wordt echter betwijfeld. Zo wijst men op de prijzen van huizen, die in bijvoorbeeld de VS maar ook in Nederland hoog blijven. De renteverlagingen worden dan gezien als een stimulans voor de huizenmarkt, men kan meer lenen met hetzelfde inkomen. Het risico dat met toch in zekere zin kunstmatige renteverlagingen er steeds meer `valse lucht' in de huizenmarkt komt wordt niet onderkend. En die lucht kan weleens snel ontsnappen als de hypotheekgevers beseffen dat hun zekerheid onvoldoende is of consumenten/huizenkopers wakker worden. En dan is niet alleen de huizenmarkt maar ook de hele economie de klos, want het was de overwaarde op huizen die voor een groot deel is gebruikt voor speculaties maar ook consumptieve bestedingen en voor een deel ook in verplichtingen voor pensioenen, spaarfondsen etc. Dat treedt in Nederland op, maar ook in de VS, een aantal andere landen in Europa kent deze hausse in onroerend goed niet. De vreemde situatie is ontstaan dat bijvoorbeeld in Antwerpen een appartement voor fl. 150.000 te koop is, een vergelijkbare plek in Amsterdam kost fl. 450.000,-. Omdat de wisselkoersen in Europa vaststaan zien we een vreemde discrepantie groeien, in Nederland zijn de huizen superduur, de hypotheekrente laag maar de inflatie hoog. Deze ballon groeit schijnbaar tegen de verdrukking in, met als gevolg dat de risico's ook groeien, de hele zaak kan uit elkaar gaan spatten. Als dat gebeurt gaat Nederland voorop lopen in de recessie, want dan keert het poldermodel zich tegen ons. Gezamenlijk geloven in onze welvaart houdt de zaak lang omhoog, maar dus wel kunstmatig en laten we de moed dan zakken, dan gaan we collectief onderuit. De politiek wil dit niet zien, praat nog steeds over groei en meer werk, maar baseert zich daarbij dus op steeds minder realistische cijfers. Er tekent zich een forse ramp af, waarbij Nederland langzamerhand wel al z'n bedrijven heeft zien verdampen, geprivatiseerd en dus verramsjt of in buitenlandse handen heeft "gegeven", qua handel alleen virtueel nog wat doet, qua distributie tegen milieu-eisen vastloopt (havens/Schiphol) en meer last krijgt van protectionisme van andere EU-landen, qua landbouw de schamele resten bijeenveegt en qua kenniseconomie nauwelijks meetelt, want we hebben alleen voor anderen gewerkt. Er is namelijk niet geinvesteerd in wezenlijke kennis of content, maar we hebben voornamelijk call-center diensten verleend aan buitenlandse bedrijven, die heel snel de stop eruit kunnen trekken. Nederland staat in deze optiek een heel zware tijd te wachten, we zijn te lang gehypnotiseerd geweest door de schoolmeesters en de ambtenaren, die geloofden in hun eigen sprookjes. Maar toen kwam de olifant en die spoot het verhaaltje uit!

Dr. K. R.