ICT blijft wonderolie, vaagheid troef

Verkiezingsprogramma PvdA: Samen voor de toekomst

Ja, de verkiezingen komen er weer aan en dan is even speuren in wat de partijen nu eigenlijk willen met Internet, IT, privatisering, concurrentie of zelfs de hypotheekaftrek toch wel van belang voor de computerbranche. Meer geld voor ICT is altijd leuk, maar houdt men de economie wel in de hoge versnelling of moeten we allemaal de buikriem aanhalen.
Wim Kok treedt terug en met Melkert komt er misschien een andere regeringscombinatie dan het huidige Paarse samenwerkingsverband van links en rechts. Daarbij is het (concept) verkiezingsprogramma van de PvdA een interessant ijkpunt. Daarin probeert men vast te leggen waar de samenleving naar toe kan en moet gaan, welke politieke keuzes er gemaakt moeten worden, hoe de PvdA daar tegenaan kijkt en wat de praktische maatregelen zijn die men voorstelt.
Nu speelt ICT in dat programma een rol, die we ook al de afgelopen jaren herkennen in allerlei nota's en plannen, informatie en telecommunicatie worden gezien als de wonderolie die alles beter zal maken. ICT als onderdeel van de kenniseconomie zou (weer) een maatschappelijke omwenteling betekenen en daar ziet de PvdA zich graag in de hoofdrol, met ICT als het toverstafje.
Dat lijkt voor de computerbranche een leuk uitgangspunt, meer ICT en een actieve rol daarin van de overheid als eerste koper, breedband Internet op scholen, ontwikkeling van educatieve software voor scholen, ICT in de zorg, ICT in de medische wereld, het kan niet op. En als men dan ook nadrukkelijk stelt 4.1): `het is vaak niet mogelijk, en ook niet nodig, overal dezelfde systemen en oplossingen te gebruiken', dan zit er weer flink wat handel in de lucht, van een strakke regie is geen sprake.
De vraag rijst of de PvdA wel inziet hoe dat allemaal meer van hetzelfde is. Heeft overheidssteun gewerkt voor ISDN, ADSL, hoe liep het met de geprivatiseerde automatiseringstakken van de overheid zelf, werkt er al ergens een gemeentelijk automatiseringsproject, en kijk eens naar wat de overheid zelf aan rommel op het Internet zet, hoe kwetsbaar men is voor virussen, hoe de nationale netwerken die men b.v. in de zorg wil zien in de praktijk vaak speelbal zijn van deelbelangen zoals Kennisnet.
Dat de PvdA zelf haar verkiezingsprogramma niet als downloadable tekstdocument, maar als een eindeloze reeks paragrafen op het Internet zette geeft wel aan, dat de heren en dames politici er zelf weinig van begrijpen en het geblaat over digitale beschikbaarheid van informatie dan ook tamelijk hol klinkt.
We hebben volgens de PvdA allemaal recht op informatie, van de overheid en van private partijen en dat liefst in braille en in grote letters voor ouderen. Interaction design en onderzoek naar hoe data tot informatie wordt, daar heeft men blijkbaar nog nooit van gehoord, als het maar online toegankelijk is. Wat dat betreft zijn de voorstellen allemaal tamelijk vaag, want een digitaal paspoort lijkt leuk en de zorg automatiseren ook, maar hoe verdraagt zich dat dan met de privacy. Online identificatie, beveiligingssoftware, het blijft bij kreten, werkelijk inzicht in de informatica of de economie kan men de programcommissie niet verwijten. Het is eerder een verhaal dat de keuze tussen individualisering en collectivering prachtig ontwijkt, links en rechts wat creatieve ideetjes lanceert zoals een diplomabonus, maar echte vragen over WAO, hypotheekaftrek, Zalmnorm uit de weg gaat. Dat de PvdA nog serieus denkt 17 miljard extra te besteden te hebben, geeft wel aan dat men niet in de realiteit van de malaise, maar in de wolken van de verkiezingstrip bezig is geweest. Alles samen, dat klinkt leuk, maar in de praktijk wil men bijna liberaal de burger toch wel erg veel invloed geven op van alles en nog wat. Is dat kiezersbedrog of geloven ze er zelf in, of is dit het resultaat van te veel compromissen.
Het trekken van scheidslijnen ontbreekt in het PvdA programma, men wil alles mooi meer en lekker vrij en de burger krijgt overal invloed op, maar aangeven welke belangen, welke sectoren uit elkaar gehouden moeten worden, daar gaat men niet op in. Scheiding tussen bijvoorbeeld media als Internet en omroep, dat is niet aan de orde, maar de oude verzuilde structuur moet wel herkenbaar blijven, de VARA zou anders wel eens als spreekbuis voor de PvdA kunnen verdwijnen. Wel een vrij besteedbaar budget voor scholen, maar dat niet in relatie brengen met de zwarte/witte scholen problematiek. Iedere scholier breedband Internet, maar wie gaat de MB's betalen. Voor wie bij investeringen of lange termijn strategie wil bouwen op dit PvdA verkiezingsprogramma, kan beter tarotkaarten trekken of de I Ching raadplegen, deze 91 pagina's wollige non-commitment geeft je nauwelijks steun. We gaan door met praktisch regeren, de waan van de dag en de nieuwe stoerheid, daar komt het op neer. Liever miljarden voor Betuwelijnen, liever Schiphol rijk, liever KPN kapot dan bijvoorbeeld aandacht voor het allochtonen-probleem.

L. S.