Dat het ook in de omroepwereld niet zo goed gaat bewijzen de cijfers van de NAB, dit jaar minder standhouders en qua bezoekers een terugval van 113.000 naar 95.000 en dat is nog geflatteerd, de terugval was aanzienlijk. Wel meer serieuze bezoekers, minder een snoepreisje als wel de duidelijke opdracht om te zoeken naar besparende technieken, naar meer integratie in de productie en het toepassen van moderne standaards zoals DVD, DV, MPEG en IEEE1394.
Men roept al jaren dat convergentie van alle media onvermijdelijk is, maar dat blijft toch een beetje hakkelen, want PC en TV, informatie en recreatie, werkplek en haardplek, het blijven toch emotioneel verschillende gebieden, ook al gebruikt men steeds meer dezelfde chips, dezelfde codering (MPG-2), dezelfde distributie-structuur en dezelfde platte schermen. Die convergentie blijft, ook qua distributiemodel, dus borrelpraat, maar dat neemt niet weg dat multimedia en vooral het produceren van programma's nog veel ruimte biedt. Nu de dot.com hype over is, zoekt men naar alternatieven en het produceren van materiaal voor met name de televisie, trekt weer investeerders.
Er is weer wat meer waardering voor omroep aan het groeien, het feit dat la Brink nu weer een meerderheidsaandeel neemt in de Belgische D&D group, de grootste (nou ja 40 miljoen euro) onafhankelijke producent daar is een signaal. Juist de omroep en dan met name het scheppen van 'content' als nieuws, educatie of als entertainment blijft een van de meest toekomstzekere activiteiten, ook al omdat iedereen wel ziet dat al die honderden kanalen niet kunnen blijven putten uit dezelfde bak herhaalspul. Natuurlijk, er moet goedkoper geproduceerd worden maar dat kan ook wel, de digitale revolutie maakt productie, met name afwerken van TV en zelfs film in je home-office is goed haalbaar. En dat breedband Internet op den duur een soort convergentie qua distributie zal afdwingen, waarbij omroep en video-on-demand door elkaar gaan lopen, daar twijfelen alleen de satellietboeren en degenen die toch nog in ether-TV maar dan digitaal geloven nog aan.
In de VS is de omroep een heel commercieel gebeuren, vrijwel alle stations en dat zijn er op de satelliet al honderden, moeten geld verdienen en men weet ondertussen best, dat de kijkers en adverteerderskoek niet groter is geworden en ieders deel dus bij meer aanbieders navenant kleiner wordt. Goedkoper produceren, liefst flitsend veel effecten want dat kost digitaal toch niets meer en op zo'n beurs als de NAB zie je dat men dat ook wel beseft, de dure superspullen slijt men nog het meest aan ontwikkelingslanden die met uit ontwikkelingshulp verkregen overheidsbudgetten als dwazen mee willen doen in een race, die eigenlijk al gelopen is. De rest van de industrie weet ondertussen wel, dat digitale techniek niet alleen zonder verlies kan werken, maar ook veel goedkoper is en dat je met amateurspul tegenwoordig ook omroep-producties kunt maken. Sony probeert nog manmoedig het tij te keren, haalde de DV-edit recorders uit de markt en hoopt met het MV tapeformaat de amateurs weer in hun hok te krijgen, MPG2 zijn daar leuke trucs voor want dat levert echt substandaard materiaal op bij de gebruikte bitrates, pas bij 25 of 50 MBps is het professioneel bruikbaar. Het was overigens opvallend dat Microsoft's Michael Toutonghi van de eHome divisie zich in z'n keynote zo achter IEEE1394 (Firewire) ging hangen als de universele plug-play connector. Niks geen homebus, Bluetooth, USB, zou de keus voor Firewire iets te maken hebben met de afgeschermde chipsmarkt voor compressie/decompressie voor die standaard?
Video-communicatie
De NAB afficheert zich als "the convergence" marketplace en als dat betekent dat je er zowel computerspul, consumenten-elektronica als professioneel omroepspul tegenkomt klopt dat wel. de new media NAB2002 keynote door Marc Andreessen (de Netscape boy die nu CEO van LoudCloud is) was iets te hypie, want hij beweert dat zowel de consument als de industrie staan te trappelen voor de volgende revolutie, video-communicatie. De cijfers zijn indrukwekkend, in de VS nu per maand 2.3 miljard uur online, dus bij zo'n 60% Internet penetratie zo'n 12 tot 15 uur per huishouden, maar 51% daarvan via breedband is dan weer een afknapper. Want breedband gebruikers zitten continu on-line, hoe meet je of alleen de computer aanstaat of dat er iemand iets doet? En dat de CD industrie nu omzet verliest aan het Internet wil alleen zeggen dat de compressie van muziek (en dan nog met het magere MP3 resultaat) nu kan binnen de beschikbare bandbreedte. Maar de bandbreedte die men nu breedband noemt is met vaak minder dan 500 KBps nog lang niet genoeg voor meer dan crappy video en zeker niet voor de gigabytes die voor DVD-kwaliteit nodig zijn. Marc Andreessen waarschuwde ook wel voor te veel hoop op convergentie, want de consument wil toch vaak aparte apparaatjes voor aparte taken en zit niet te wachten op de ultieme PDA/mobieltje combinatie maar kiest vaak voor individuele functies en dus divergentie. Als voorbeeld noemde hij de spork, een combinatie van vork en lepel die het niet haalde. Maar over de toekomst van breedband is hij zeer positief, men moet alleen de consument beter opvoeden (het kopieerprobleem en de rechtenkwestie), de prijzen verlagen en de meer content beschikbaar stellen voor breedband distributie. Die rechtenkwestie, met name wat auteursrechthebbenden betaald moeten krijgen voor streaming via Internet, is nog een heikele kwestie waar de juristen ruzie over maken.
9/11
De gewone Amerikaan is wel min of meer over de 9/11 trauma's heen, maar met name de news-industry is er fundamenteel door veranderd, dat was wel een van de thema's van de NAB. Men startte zelfs met een soort ceremonie met mariniers en vlaggen, een beetje tacky naar Europese smaak. Men is zich door 9/11 (toevallig ook het algemene alarmnummer!) meer bewust geworden van de publieke functie van de omroep, met name dat echt nieuws en commercie elkaar niet verdragen. Ook heeft het lokale nieuws meer ruimte gekregen, de community-feeling na 9/11 heeft in dat opzicht de mensen dichter bij elkaar gebracht.
Je kunt menselijke tragedie niet verpakken en verbergen in commercials, teasers, bumps en de trucjes die men in de VS gebruikt om de kijker ook over de commercial break vast te houden. Nieuws is wat meer waardenvrij geworden, beter ook, de 'story' staat weer voorop, maar de vraag is hoe lang dat duurt. Zolang de sfeer van oorlog in de lucht hangt ziet de industrie wel een soort heilige taak, en is er ook een soort van zelfcensuur en voor buitenlanders soms moeilijk te verteren hypocrisie, maar wat als er geen 'vijand' meer is. Overigens proef je wel, dat de overheid zich dan wel een nieuwe vijand schept. Even probeerde men de cannabis-rokers te beschuldigen van steun aan de terreurlanden, maar dat ging toch iets te ver. Nu lijkt het erop en kregen we dat ook bevestigd in persoonlijke gesprekken, dat men de alternatieve scene die de oorlog in Afghanistan en nu de steun aan Israël scherp bekritiseert, als un-American gaat betitelen. In die kringen vreest men McCarthy-isme en inperken van de vrijheid van meningsuiting, kritiek op Bush c.s. wordt gelijk gesteld aan directe steun aan de terreur en de wetten in de VS zijn zo opgerekt, dat men met die smoes vrijwel iedereen voor onbepaalde tijd kan oppakken, martelen en zelfs doen verdwijnen. Zoiets voel je als eerste bij media-mensen, die praten daar niet openlijk over, maar passen hun praatjes en werk snel aan, politiek correct zijn staat bovenaan voor ieder omroepmens met ambitie, veel Howard Stern's zijn er niet in de VS.
DTV: digitaal en digitenne
DTV is een wat verwarrende afkorting, want het staat zowel voor de overgang naar digitale TV in het algemeen als voor digitale ether (terrestial) TV. In de VS is er door de FCC onder leiding van Powell nu een nieuw en ambitieus programma opgestart om TV-stations te dwingen op korte termijn ook digitaal te gaan uitzenden. Daar heeft men tenslotte een extra 6 KHz bandbreedte voor gekregen, maar noch de consument, noch de leveranciers van TV's, tuners etc. maakte enige haast, nu worden de stations dus door de FCC gedwongen digitaal te gaan uitzenden. Alleen via de satelliet (Echostar/DirecTV) is digitale TV wel aangeslagen, maar via settop converters en zonder digitale tuners in de TV. Er is dus qua apparatuur weinig gebeurd, ook in de productie maakt men nog veel in Beta-SP en converteert het alleen naar digitaal in de laatste fase voor de satelliet.
De economische impuls die van DTV zou moeten uitgaan om alle TV's te vervangen en alles digitaal (en liefst HDTV) te maken is dus stilgevallen. Het Powell plan moet de zaak nu weer op gang brengen. Over de HDTV versies van digitale TV waar het allemaal om begonnen was, hoor je bijna niemand, enkele equipment-leveranciers leveren high-quality camera's en apparatuur maar mikken daarmee nu meer op de filmmakers dan op de reguliere TV. Maar digitaal moet politiek blijkbaar, alsof er nog niet genoeg kanalen zijn in de VS, met vaak overlappende of zelfs identieke programmering, bepaalde films kun je hier 6, 7 keer per dag bekijken, als je de weg weet op je settop met honderden kanalen, niet voor niets is de elektronische programmagids hier hot property. In feite is zo'n EPG het enige stukje interactieve TV, de rest van dat toekomstvisioen wacht net als HDTV en video-on-demand op meer bandbreedte en meer vraag uit de markt.
Digital terrestrial video noemen we in Nederland Digitenne en het is een distributietechniek, die op termijn de PC-industrie, maar ook de mobiele telefonie makers niet mag ontgaan. Want met een klein sprietje digitale TV signalen uit de ether plukken, dat maakt plotseling TV in de auto, op de camping, maar ook op je laptop of op je mobieltje haalbaar. Het medium groeit langzaam, maar gestaag en als eenmaal de analoge ether-signalen ophouden, maar dat duurt nog jaren, is DTV een echte concurrent voor kabel en daarmee voor Internet. Dat het een politiek speeltje is en bijvoorbeeld de gemeente Amsterdam stiekem Digitenne weet tegen te houden door zendmasten te verbieden (en daarmee haar eigen AT5 positie verdedigt) is alleen bij de insiders bekend, zoals vd Ploeg die nu demissionair is maar nog mooi een zootje regels heeft weten te maken die een vrije omroep in Nederland voor jaren uitbannen. In de VS ziet in ieder geval de overheid haar rol in de innovatie van de media wel, al gaat men ook daar een beetje voorbij aan de indolentie van de kijker/klant, die het allemaal wel mooi vindt. Maar in de VS zou een situatie als hier met de digitale settop-boxen, waar UPC al wel voor betaald is maar die niet en nooit zullen komen, niet kunnen. Er zou al lang een class-act rechtszaak zijn geweest en de consument zou z'n geld hebben teruggekregen.
Ook de regels voor media-bezit worden in de VS wel nageleefd en zelfs strenger gemaakt, zo stelt de FCC de eis, dat nationale networks niet meer dan 35% van de markt mogen hebben en geldt ook lokaal dat monopolies en duopolies aan strenge eisen moeten voldoen, iemand mag dus geen twee radio- of TV-stations in hetzelfde gebied exploiteren. Aan Nederland, dat de USA-aanpak verder slaafs volgt, is dit volledig ontgaan en steunt het Commissariaat voor de Media constructies als in Amsterdam, waar de gemeente zelfs drie TV-zenders exploiteert en feitelijk geen ruimte laat voor commerciële initiatieven. Men (de politiek en de toezichthouders) bevordert met man en macht publieke omroep in een tijdsgewricht waarin dat voor de ontwikkeling van nieuwe technieken remmend werkt, het in Europees verband ook niet past, maar in de achterkamertjes komt het wel lekker uit, de burger slaapt wel verder.
Juist op beurzen als de NAB wordt duidelijk, dat de industrie zelf tamelijk conservatief is en alleen die ontwikkelingen steunt waar zeker geld aan verdiend kan worden, de innovatierol van de overheid (als first mover) is onmisbaar. Het is een bewijs voor de zwakte van b.v. Jorritsma als minister van economische zaken, dat ze met name de media niet als speerpunt heeft gezien en bijvoorbeeld de invoering van digitale settopboxen heeft afgedwongen, zoals de FCC nu in de VS doet.
De FCC heeft, naast het afdwingen van de DTV conversie, twee belangrijke initiatieven genomen. Ten eerste wil men DSL niet laten vallen onder de telco regulaties voor telefonie en daarmee de toegang niet vrijmaken voor andere operators. In Nederlandse termen, de KPN hoeft geen andere ADSL operators toe te laten. Maar dan wel in de context, dat er tegelijk andere breedband concurrentie is, van kabel, ether en satelliet, men zet dus niet meer in op concurrentie binnen een medium, maar op concurrentie tussen media. Dat kan dus alleen werken, als satelliet, digitenne en kabel meer vrijheid krijgen en meer concurrerend aanbod kunnen bieden.
Ten tweede heeft de FCC ruimte geschapen (ultrawideband) voor breedband radio-communicatie binnenshuis, zodat er meer brandbreedte is voor draadloos verkeer tussen PC en TV, audio en video etc. zonder kabels. Dat gaat dus verder dan Bluetooth en Wifi ethernet.
De toekomst van opslag: blauwe straal
Nu DVD toch wel echt is doorgebroken en er voor de hogere dichtheden ook een (moeizame) standaardisatie groeit, kijkt men al weer verder. De volgende generatie optische schijven gaan werken met een andere bandbreedte laserlicht, die "blu ray" generatie kent alweer een negental producenten. Er wordt door de IEC over standaardisatie gesproken of in iedere geval afspraken over uitwisselbaarheid door de industrie zelf. Blue ray zou beginnen waar DVD ophoudt, dus een basisschijf op basis van een 405 nanameter blauweviolette laser zou 27 GB per kant kunnen bevatten op een 12 cm (5') schijfje.
NAB: bedrukt
De recessie is duidelijk voelbaar in omroepland, en dat remt de innovatie. Alles bij elkaar is er in de omroepwereld sprake van consolidatie, er groeien weer vrij hechte samenwerkingen tussen leveranciers en omroepen, zo sloot NBC een exclusief contract met Sony tot 2009, op basis van de eigen Sony standards zoals MXF en IMX (MPG), maar daarmee toch weer de weg voor andere technieken en innovatie afsluitend.
Ook zien we dat de kansen voor kleine nieuwkomers afnemen, de grote namen beheersen het spel en dat betekent bijvoorbeeld in de video-editing dat veel verdere ontwikkeling op het PC-platform, nu eenmaal real-time rendering haalbaar is geworden met software als Premiere en wat hardware codecs, niet te verwachten is. De jarenlange geleidelijke groei qua mogelijkheden in desktop video, voor veel retailers een leuke bron van inkomsten, begint op te drogen. De amateurs mogen verder rommelen met USB-camera's en video-communicatie binnen de ruimte van de semi-breedband, maar de professionele markt verschuilt zich achter 50 MBps barrières. De video-revolutie moet nu verder gevoed worden door wat de consument er werkelijk mee gaat doen, video-praten met opa via je mobieltje kan binnen afzienbare tijd, maar willen we het ook.
L .Sala