Vedische wijsheid of J2EE

Vorige week kon ik kiezen tussen een paar technische seminars over zulke wereldschokkende ontwikkelingen als J2EE of .Net en een archaisch onderwerp als de Veda's. Ik koos toch maar om in Leiden deel te nemen aan een Vedic workshop met zo'n honderd zeergeleerde kenners van het Sanskriet, de Veda's en het Hindoeïsme. Ik had het gevoel dat enig inzicht in de achtergronden van de volkeren op het subcontinent, jawel dus de Pakistani en de Indiërs, wel relevant is. En de ontwikkelingen bevestigen dat ook wel, want er is sprake van groeiende spanning over Jammu-Kasjmir en het wapengekletter zou wel eens kunnen ontaarden in een echte oorlog daar. Er staan ondertussen een miljoen soldaten klaar voor de strijd en de wereld vreest terecht dat bij een echt treffen na verloop van tijd de nucleaire wapens uit de kast komen.
Voor de ICT-branche is dit niet zomaar een conflict, want zowel India als Pakistan zijn de afgelopen decennia uitgegroeid tot zeg maar grondstofleveranciers voor de software-industrie, in mensen en in coderegels. Hele steden en streken zoals Bangalore zijn uitgegroeid tot Silicon Valley-achtige gebieden, waar de goed opgeleide en nog steeds goedkope programmeurs en ontwikkelaars een belangrijke bijdrage aan de Indiase economie leveren.
Het inzakken van de koersen afgelopen weken, vooral de Nasdaq tuimelde weer naar een eng laag niveau, geeft wel aan dat ook de beleggers zien dat dit niet alleen India aangaat. Het advies aan buitenlanders daar om te vertrekken betekent dat waarschijnlijk de productiviteit van de software-ontwikkeling wereldwijd een klap krijgt. Want wie wat meer ervaring heeft met het uitbesteden van software weet dat men heel goed is in het massawerk, maar dat de creatieve en vooral integrerende accenten moeten komen van de opdrachtgevers en de managers die ze hebben uitgezonden. Zonder 'westerse' supervisie valt het snel stil, al die mooie telecommunicatie ten spijt. En een andere branche, die vooral vanuit de VS enorm veel werk uitbesteed in Azië zijn het bankwezen en de credit-card clubs, die hun slechtbetalende klanten door goedkope krachten achter de broek laten zitten, terwijl ook veel andere call-center activiteiten daar plaatsvinden.
Door de oorlogsdreiging komt daar allemaal de klad in, want men wil wel zekerheid, en met atoombommen in de lucht is de betrouwbaarheid van bijvoorbeeld telefoon en datalijnen natuurlijk ook niet erg hoog. Nu was het al een tijdje hommeles daar, want de moslim-hindoe rellen in Gujarat hielden bijvoorbeeld ook de toeristen al weg en de Indiase economie is behoorlijk aangeslagen. Overigens een extra reden voor de toch wel vrij Hindoe-fundamentalistische regering om de strijd over Kasjmir lekker op te rakelen, een externe vijand is altijd een goede manier om interne problemen te verdoezelen.
Het ziet er dus niet goed uit, maar hoe diep zit die problematiek nu eigenlijk en in hoeverre is de muslim-hindoe tegenstelling de oorzaak van het conflict. Uit gesprekken met eerbiedwaardige Indische hindoe-geleerden kreeg ik de indruk, dat het godsdienstige element in wezen niet het probleem is, dat argument wordt gebruikt door de fundamentalistische politici en religieuze manipulatoren van beide zijden om het vuurtje op te stoken, maar dat het toch vooral gaat om territoriale aanspraken. In 1947 is dat bij de scheiding van het Britse Indië niet goed geregeld, beide landen maken aanspraak op het gebied dat om strategische redenen (toegang tot de Himalaya en de handelsroutes daaroverheen) belangrijk is. India wil van geen opgeven van Kashmir weten, en beseft ook dat toegeven aan de VN resoluties betekent dat ofwel de muslim minderheid voor aansluiting bij Pakistan zal kiezen ofwel men een eigen onafhankelijke staat zal eisen. Men wil dus helemaal niet met Pakistan praten, dat op dit moment een betere relatie met de VS probeert uit te buiten. Dat is eigenlijk het grote gevaar, vroeger hielden altijd Rusland en de VS als machtige beschermers boven de twee partijen de zaak in evenwicht, maar nu is er nog maar een grootmacht, de VS.
Het is net als de Israel-Palestina situatie een onoplosbaar probleem, dat gemakkelijk de lont kan vormen voor een veel grotere strijd, zeker nu de muslims zich in de wereld toch al bedreigd voelen. Pakistan is met zo'n 140 miljoen inwoners eigenlijk geen partij voor India dat een klein miljard inwoners heeft, maar daaronder wel zo'n 120 miljoen muslims die zich in de strijd kunnen mengen. Er liggen hele diepe wonden, de scheiding in 1947 is een van de vergeten slachtingen in de geschiedenis, maar is daar zeker niet vergeten. Daar komt bij, dat beide partijen, als we even aannemen dat India in dit geval voornamelijk als Hindoe-natie opereert, een heel ander idee over leven en dood hebben dan wij in het Westen. Juist in het bestuderen van de Veda's, hymnes die al 3000 jaar bestaan, en de latere Hindoe-geschriften zoals de Baghavad-Gita kun je enig besef krijgen van de manier waarop men tegen strijd, oorlog, ellende en dood aankijkt. Het is niet alleen het geloof in karma en reïncarnatie, het hele gevoel van liefde en vrede, dat in het Westen onder invloed van het Christelijk denken zo voorop staat, speelt veel minder. De belangrijkste taken in je leven zijn eerst afrekenen met je karma, dan zorgen voor een goed leven en uiteindelijk moksha, afstand doen van het materiële. Niks geen liefde voor de medemens, zorgen voor de armen en zieken, zoeken naar de ultieme waarheid staat voorop. Oorlog en strijd, dat zijn onvermijdelijke dingen, soms moet je gewoon je eer verdedigen en als dat dan slachtoffers kost, liefst van een lagere kaste, volgend leven beter! Stel dat tegenover het moslim-sentiment, dat het geloof juist ziet als een engagement met de wereld, vol met op zich heel sociale, zij het dwangmatige voorschriften, maar ook met het uitzicht op een beter leven hierna, dan is dat ver verwijderd van het moderne westerse denken over de oorlog. Bush is vooral begaan met het vermijden van bodybags, denkt in termen van law en order als wereldlijke zaken, wat een tegenstelling met de partijen in Azië waar men het aan Allah en Brahma overlaat om dingen te regelen, en als dat in de Kali of Shiva vorm eens met wat vernietiging gepaard gaat, so what.
Ik zie het dus niet zo gunstig in, en zelfs als men de zaak nu weer sust is er grote schade aangericht aan het image van India als vakantie en industrieland, schade die het ontwikkelingsproces (als men dat al als positief wil zien) jaren achterop brengt en bijvoorbeeld de acceptatie van westerse technologie, ja de afzet van PC's bijvoorbeeld, enorm zal vertragen. Geen reden om maar weer in de ICT-aandeeltjes te stappen dus, hoogstens kun je ze als vuuroffer aan Agni opdragen, ik weet nu dat je dan 'svaha' moet roepen wil het enig effect hebben.

Luc Sala