Speciaalzaken bedreigd: fotobranche duidelijk slachtoffer

Het gaat niet goed in de fotobranche, er sluiten veel zaken en zaakjes, hele ketens geven het op, er is sprake van een zekere paniek in die branche. De digitale fotorage pakt dus eigenlijk niet goed uit, omdat de basis van ontwikkelen en afdrukken van de aloude chemische film langzaam wegvalt. Men doet het thuis op de PC en alleen de printer- en papierboeren profiteren. De fotovakhandel doet daarin wel mee, maar miste de aansluiting. Fotografie verkopen was een vak, waar deskundigheid de grote klantenbinder was, maar men ging niet snel genoeg mee met de digitale mode, waar bijvoorbeeld veel kennis van software en hardware onmisbaar is en je koopt nu eenmaal geen Photoshop 7 als de retailer je niet kan informeren over geheugen, interfaces etc. Niet dat men daarmee geholpen zou zijn, want er komt een universele Camera-PC interface op basis van de USB-bus, waar de grote merken in december 2002 afspraken over maakten. Daarmee lost een groot deel van de interface-problematiek op, men verwacht de eerste camera's van die generatie eind dit jaar. Met als gevolg, dat de digitale camera nog meer tot meepakker in de grijs- en bruingoedhandel en de warenhuizen zal devalueren. Minder marge en er is nauwelijks uitzicht op nieuwe vraag naar nog betere camera's, want met 2 of meer megapixels ben je voor thuisgebruik wel klaar. Meer geheugencapaciteit wordt een kwestie van meer kaartjes of mini-HD's, maar wie zit te wachten op een camera met 400 foto's. Slecht nieuws dus voor de fotovakhandel, daar vallen dit jaar nog heel wat faillissementen. Over de hele linie zien we overigens het aantal bedrijven dat failliet gaat toenemen, in 2000 begon dat al, het liep op van 4000 tot 6800 in 2002, maar ook het aantal schuldsaneringen neemt sterk toe, daar zitten vaak eenmanszaken onder.

Ook voor de professionele fotografen, die met de digitale techniek meer kunnen produceren en makkelijker werken, is de situatie niet rooskleurig. Ze hebben meer concurrentie van de stock-bureau's, die steeds meer wereldwijd werken en de reclamewereld staat ook op de rem. Op de beurs Professional Imaging in Nieuwegein (16-18 febr.) was dat te merken, veel uitverkoop en concentratie op niche-markten zoals bruidsfotografie of allerhande hi-tech fotolijsten. De fotografen hopen op meer afzet via Internet, maar daar is ook sprake van een zekere wildgroei, nieuwe initiatieven proberen het, maar het is een hard vak, e-business. StudioEU bijvoorbeeld ging onderuit en Iso-sport.be is teruggegaan naar een eenmanszaakje. Specialisering en lokale content ontwikkelen is voor starters de enige optie, als je ziet dat de grote spelers als Corbis en Getty de markt beheersen, maar zich ook schuldig maken aan het uitmelken van de markt door steeds hogere prijzen en minder lokale service.
De teloorgang van het fotovak wordt treffend geillusteerd door de verhuizing van Capi-Lux in Amsterdam van een karakteristieke eigen locatie naar een bedrijfshal-lokatie aan de overkant.

Supermarkt wint
Maar helaas moeten we constateren, dat niet alleen de foto-speciaalzaken het moeilijk hebben, in het algemeen is er een trend dat men gemakzuchtig toch maar naar de supermarkt stapt.
Kleine speciaalzaken en winkels verliezen marktaandeel aan de supermarkten, de klant wil het gemak van one-stop-shopping, rapporteerde GfK Panelservices, dat het consumentengedrag onderzoekt. In 2002 zette die trend weer door en bleken alleen drogisterijen en slijterijen wat meer klanten te trekken, maar waren reformwinkels onverwacht toch wat minder in trek. Het klantenbestand van speciaalzaken vergrijst en men koopt minder op de markt en bij de boer. Opvallend was de constatering, dat gebrek aan parkeerplaats een duidelijke rol speelt, men stapt blijkbaar liever in de auto om de boodschappen in één keer te doen. Autoluwe binnensteden verschralen op die manier, is dat wat de politici wilden? Niet voor niets staat in Amsterdam meer dan 20% van het commercieel onroerend goed leeg, en die domme restricties in het aantal parkeerplaatsen bij nieuwbouw zorgen dat men ook daar even verderop gaat kijken.
De klant wil gemak, en op dit moment ook nog eens lage prijzen, luxe op zich scoort niet meer. Dat is ook voor de grijsgoedhandel van belang, PC specialisten worden bedreigd, als ze het alleen van de consument moeten hebben, die steeds meer knopklare sets krijgt aangeboden. In Duitsland is Aldi bezig om een groot deel van de grijsgoedhandel onderuit te halen door superaanbiedingen, op pallets in de winkel, meer dan 30% marktaandeel pikte men af van de grote A-merken. Oppassen dus, al zal AH het moeilijk hebben om in haar winkelformule, die veel te yuppie is, ruimte te laten voor on-the-spot PC-verkoop. Het zal wel bij display en online bestellen blijven, zoals met de Siemens-Fujitsu deals, maar het is te verwachten dat ook Dell snel plek gaat claimen voor dergelijke display-outlets. Men heeft de eerste proeven ermee in de VS en Engeland al lopen. Waar het om draait is de "total cost of sales and delivery" en bij krimpende marges is het door de klant vanaf de pallet in de Aldi naar huis laten slepen van een PC-bundel waarschijnlijk goedkoper dan dat door TPG te laten doen. Een les die Bertelsmann BOL ook leerde in de e-sales voor boeken, al lijkt Amazon.com daarmee vrij spel te krijgen. Het signaal, dat Amazon nu de gewraakte afleverkosten bij bestellingen boven $ 25 niet meer in rekening brengt, spreekt echter ook letterlijk 'boekdelen'.