RSI-Mode

Onze KPN moest dit voorjaar duidelijk weer in de slag met i-Mode, hun halfweg- UMTS speeltje voor mobiele hebbeding klantjes. I-Mode is zeg maar een mobiele telefoon met wat extra's zoals 'n soort Internet en multi-media messaging en komt uit Japan, waar ze verzot zijn op digitale gadgets. Je kunt er leuke dingen mee doen, vooral bewijzen dat je helemaal hi-tech bij bent, daar zijn altijd wel wat klantjes voor. Maar of dat i-Mode nou wel zo'n succes is geworden betwijfel ik. KPN zat volgens eigen opgave voor Nederland wel op schema met zo'n 100.000 i-Modebewusten, maar in Duitsland liep het nog niet zo lekker. Daarom koos men de CeBIT, een enorme ICT beurs in Hannover, uit om het i-Mode concept nog maar eens een zetje te geven. Met weer nieuwere en mooiere mobieltjes, met meer toetsjes en meer kleurtjes, maar vooral nog dikkere verhalen. De kranten pikken dat soort verhalen meestal wel op, het is klein, nieuw, lekker, vet goed dus, maar ik heb zo m'n twijfels over i-Mode. De meeste gebruikers hier zijn over de streep gehaald met hoge kortingen of acties, en enthousiaste verhalen hoor ik maar zelden. Een van de nadelen is dat je betaalt voor binnenkomende data-berichten en dat kan oplopen, maar schreeuwt om misbruik, zoals we nu ook bij de SMS zien. Als de i-Mode e-mail adressen eenmaal op straat liggen zul je snel junkmail en spam problemen krijgen. Ik vertrouw die KPN ook niet, daar zitten ook allemaal managers die optie- en bonusbelangen hebben, en met iemand als Ton Risseeuw (ex-Getronics) die het zogenaamd allemaal in het juiste spoor moet brengen zit er iemand die ook iets te happig was in de expansieboom. Nee, i-Mode is op z'n best een tussengeneratie en typisch zo'n technology-push product van losgeslagen vooruitgangsdenkers.
De woordspeling RSI-Mode is echter wel aardig als kapstok om eens in te gaan op de nadelen van al dat mobiele multimediale speelgoed. Want met steeds meer functies, schermpjes, ingebouwde camera's, uitklaptoetsenbordjes en extra's worden die mobieltjes toch niet echt gebruiksvriendelijker en misschien wel regelrecht bedreigend. Dan ga ik nog even voorbij aan de stralingsbelasting. Maar 'Repetitive Strain Injury' ofwel RSI is ondertussen een bekende en gevreesde aandoening. Bij de PC komt het vaak voor als een muisarm, maar je kunt het overal krijgen, als je maar genoeg dezelfde beweging herhaalt. Lastig te genezen, pijnlijk en je loopt het vaak ongemerkt op. Nu we het mobieltje steeds vaker gaan gebruiken en vooral die met kleine toetsjes berichten gaan inprutsen, want tikken kun je het niet noemen, neemt dat RSI-risico toe. De leveranciers wijzen blij op de voice-command functies, maar wie gebruikt dat in de praktijk nou echt. RSI is dus een probleem, waar we bij de verdergaande mobilisering van onze communicatie rekening mee moeten houden. Maar er zijn andere problemen, die meer op een psychologisch vlak liggen en die men tot nu toe niet echt erkent. Een ervan is de verarming van ons taalgebruik, je hebt nu al codetaaltjes met symbolen en afkortingen, die vooral door de jeugd snel worden opgepikt. Op zich lijkt dat geen probleem, maar het gevaar is dat dergelijk taalgebruik met een zeer beperkte woordenschat overslaat naar onze normale spreektaal of zelfs schrijftaal, turbotaal die wel lekker klinkt, maar onvoldoende nuance heeft. Je merkt dat al vaak in e-mails. Die zijn slordig en te snel, de etiquette wordt uit het oog verloren en achteraf schaam je je voor wat je geschreven hebt.

I-Moed
Een ander probleem van al die mobiele communicatie en maar weer even een woordspeling, is i-Moed. Wat durven we toch veel met een mobieltje op zak, want je kunt zo een vriendje bellen, en als het nodig is 112. Maar die moed is bedrog, als er iets is wat we door de mobiele telefoon kwijtraken is het moed, durf, we elimineren het avontuur uit ons leven. Wat vroeger een echte expeditie was, zonder contact met de wereld, is met een mobieltje op zak een makkie. Wie bijvoorbeeld het IJsselmeer overzeilt, kan met z'n mobieltje vrijwel altijd de wal bereiken, het avontuur en de risico's zijn beperkt of ge-elimineerd. Volwassenen, die in hun jeugd zijn opgegroeid met spanning, proberen, avontuur en uitdaging zullen de invloed van mobiele connectivity niet direct merken, maar de jongeren gaan er problemen mee krijgen. We krijgen een generatie van watjes, die in paniek raken als ze op het strand hun mobieltje kwijtraken en niet meer weten en voelen hoe ze echte problemen kunnen aanpakken. Over 20 jaar zal dit probleem pas echt erkend worden, maar is het dan niet te laat? Zijn onze survival skills dan niet te ver aangetast, en hoe staat het met de creativiteit, dat heeft toch ook te maken met durf en verder kijken. Of denkt u dat tegen die tijd het Internet of de volgende generatie e-speeltjes wel weer 'n oplossing heeft, zoals een multimediale 'self-esteem' functie, de 'hero' knop of zoiets. Of zou er tegen die tijd wel een pilletje zijn voor mensen die de straat niet meer op durven, zonder een GPS schermpje voor hun neus en een continu verbinding met tenminste drie providers. Ik weet het niet maar als ik nog even terugdenk aan de tijd van de VOC en de ontdekkingsreizigers waar ik in m'n jeugd over droomde, is tegenwoordig zelfs het beklimmen van de Everest een tamme bedoening geworden. We verliezen 'our sense of adventure' en dat is een kwalijke zaak, of is de oorlog tegen Irak en Idols een voldoende subsituut?

Luc Sala