ICT en politiek: nog steeds wonderolie of juist niet?

De lobbyclub die ICT onder de aandacht van de Haagse politiek brengt, het Platform voor de Informatiesamenleving, EPN, draagt nu de boodschap uit dat met meer ICT minder bezuinigingen nodig zouden zijn. Een interessant geval van plus-min-plus denken. Want tot nu toe zou je toch de indruk hebben kunnen krijgen dat ICT zou leiden tot efficiënter werken en dus tot bezuinigingen. Maar nee, volgens het EPN zit het zo: "Om de voorgenomen bezuinigingen verantwoord door te voeren moet de overheid meer ICT inzetten. Meer ICT levert namelijk extra besparingen op. Het netto-resultaat is dat er minder bezuinigingen nodig zijn. Uit het buitenland zijn talloze goede voorbeelden bekend. Zo levert stroomlijning van gegevens in de sociale zekerheid in België 2 miljard euro per jaar extra aan inkomsten op. Een ander voorbeeld is dat in ons land in de gezondheidszorg achter de wachtlijsten ongeveer 90.000 onnodige ziekenhuisopnames schuil gaan. Door met ICT de informatiestromen binnen de gezondheidszorg op elkaar af te stemmen zijn besparingen te halen uit het voorkomen van vele ziekenhuisopnames per jaar. Een derde voorbeeld is de daling van administratieve lasten voor bedrijven door de versnelde invoering van het Overheids Transactiepunt."
Dat stelt het EPN na een debat over ICT in het overheidsbeleid. Het Platform doet ook een oproep: "Het komende kabinet moet zichzelf dan ook verplichten tot resultaten. ICT draagt bij aan het oplossen van maatschappelijke problemen, terwijl tegelijkertijd bezuinigingen kunnen worden behaald."
Aanleiding voor het EPN-debat was de presentatie van het wereldwijde vergelijkend onderzoek door Accenture naar e-government. Het Accenture-rapport geeft naast een beschrijving van de situatie per land ook aanbevelingen voor verbetering. Voor Nederland geeft het rapport aan dat ontwikkeling van visie, politiek leiderschap en sturing, een stabiele politieke omgeving en hechte samenwerking tussen departementen belangrijk is. Het ontbreken van deze elementen heeft dit jaar geleid tot het afglijden van Nederland op de Accenture ranglijst van de 11e naar de 13e plaats.
Dat het EPN de belangen van de ICT behartigt is op zich begrijpelijk, maar dit soort kromme redeneringen gaat toch iets te ver. In de plannen van de ondertussen weer achterhaalde Balkenbos coalitie werd al uitgegaan van miljarden bezuinigingen die bereikt zouden worden door efficiënter opereren van ministeries en (semi-)overheidsdiensten, wat EPN suggereert is een soort dubbel min rekenen, dan is het eindresultaat weer positief. In plaats van vage debatten over ICT zou men zich druk moeten maken over veel tastbaarder oorzaken van overheidsverspilling en inefficiëntie zoals de incompatibiliteit van bestanden, waarover de Volkskrant op 6 november j.l. nog uitgebreid berichtte. Ook bleek een derde van de adresbestanden niet te kloppen, waardoor koppeling in de praktijk weinig resultaat heeft. In steden als Amsterdam is bijvoorbeeld de GBA (Gemeentelijke Basisadministratie) een enorme puinhoop, omdat de creatieve burger al tientallen jaren rommelt met huur, onderhuur, postadressen en inschrijfadressen. Maar dat raakt aan het veel fundamenteler probleem dat de burger zich al lang niet meer zo verbonden voelt met een overheid, die er ook een rommeltje van maakt. En dat los je echt niet op met meer ICT en/of digitale trapveldjes zoals Van Boxtel/Cerfontaine ooit geloofden. Er is wonderolie nodig, maar daarvoor moeten we echt wat verder kijken!

www.epn.nl