Zowel werknemers als bedrijven hebben dromen en ambities. Als die tegenvallen of niet uitkomen kan dat leiden tot teleurstellingen en frustraties. Deze vormen op hun beurt een voedingsbodem voor een afnemende productie en toenemend verzuim. Moet het bedrijf dan een geluksfabriek worden waarin binnenkomende werkkrachten gekoesterd en gelouterd worden? Nee natuurlijk. Het bedrijf en de werknemers moeten samen tot een goede, reële verhouding tussen arbeidssatisfactie en productiviteit komen.
Verschillende gezichtspunten
Over het gelukkig maken en houden van werknemers binnen het bedrijf bestaan meerdere gezichtspunten. Er is een stroming die zegt dat alleen het goed luisteren naar de wensen van de werknemers gelukkig maakt. Een tweede stroming gaat er vanuit dat werknemers en werkgevers het 'geluk' samen moeten waarmaken. Een kwestie van geven en nemen met een gezamenlijke win-win-strategie. Een derde stroming meent dat het allemaal grotendeels uit de werknemer zelf dient te komen. Het bedrijf biedt uitsluitend kansen, mogelijkheden en faciliteiten die het personeel zelf aan moet grijpen. En tot slot is er een soort positieve 'bemoeizorg-stroming' die zegt dat managers ook op het thuisfront moeten ingrijpen, als daar het geluk van de geachte werknemer verstoord dreigt te worden.
Verantwoordelijkheid
Een interessante vraag is wie er nu eigenlijk verantwoordelijk is voor het geluk van de werknemer. Vanuit de vakbond en de meer softere HRM-visie zegt men uiteraard dat het bedrijf de meeste verantwoordelijkheid draagt. De werkgever moet er bijvoorbeeld maar voor zorgen dat stress en burn-out teruggedrongen worden. Verzuim en afnemende produtiviteit zijn te wijten aan de organisatie die zijn zaakjes slecht op orde heeft. M.a.w. de organisatie moet zich eerder aan de mensen aan passen dan andersom.
Vanuit een meer realistische managementoptiek kan echter gepostuleerd worden dat ook de werknemer verantwoordelijkheid draagt. Hoe kan je als bedrijf nu in hemelsnaam stress en burn-out onder controle krijgen als de werknemers hun eigen werk niet willen leren organiseren, tal van beren op de weg zien (zie Dealer Info 4) en de baas overal de schuld van geven zonder een stukje persoonlijke verantwoordelijkheid te nemen. In deze optiek is het bedrijf niet opgericht om de wensen van mensen te vervullen maar wel mede om hen te helpen een goede arbeidssatisfactie te vinden, die de productiviteit weer ten goede komt.
Verwachtingen
Het gaat gewoon om reële verwachtingen van wat het werk voor de werknemer én de werkgever moet opleveren. Wat mag een werknemer nu van een werkgever verwachten?
Zeuren helpt niet
In nogal wat bedrijven is er een zeurcultuur. Dit deugt niet, dat deugt niet, alles kan beter, de baas is een nul en de klanten terroriseren de boel. Deze vooringenomenheid wordt vaak nog liederlijk aangevuld met allerlei schijnproblemen. Zeuren helpt eigenlijk niet of zelden. Het levert eerder nadelige gevolgen: de manager wordt het zat en de sfeer is verpest, er wordt een flut-oplossing gekozen om maar van het gezeur af te zijn en de werknemer vertrekt of raakt gedemotiveerd en produceert minder.
Een veel betere benadering is om eerst de zaken objectief te bekijken en vervolgens verbeteringen of oplossingen te gaan zoeken. Volkomen logisch zegt u. Maar het komt er vaak niet van. Doorgaans loopt de baas als eerste vast. Die wordt het gezeur zat en reageert gepikeerd waardoor het zeuren nog meer toeneemt en de oplossing steeds verder wegkomt. Laat de baas gewoon eerst eens kritisch (ook naar zichzelf!) kijken wat er aan de hand is, wie er iets aan kan doen en vervolgens op welke wijze er iets aan moet gebeuren. Idem dito de werknemer zelf. Leer deze ook eens om kritiek op zakelijke wijze te accepteren, eerder in oplossingen dan problemen te gaan denken en vervolgens een adequaat traject opzetten om de geconstateerde onvrede aan te passen. Dat maakt gelukkig als het doel op deze wijze bereikt wordt! Functioneringsgesprekken vormen een prima gelegenheid om de zeurcultuur te doorbreken.
Bemoeizorg
Het klinkt ongunstig, maar is het niet: bemoeizorg als het geluk in de thuis- of persoonlijke situatie van de werknemer bedreigd wordt. Problemen in de persoonlijke, relationele en huiselijke sfeer vormen een regelrechte bedreiging voor de prestaties, inzetbaarheid en gezondheidstoestand van de werknemer. Een manager die begrip heeft voor de situatie, tijdelijk de druk op de ketel bij het werk afhaalt en zich coachend opstelt kan het leed dikwijls binnen de perken houden. Hoewel het niet altijd zal lukken om het geluk te herstellen, weet de werknemer in ieder geval dat de baas ook hart voor hem heeft. Nieuwsgierigheid is vaak uit den boze.
Bedrijven zijn geen geluksfabrieken voor werknemers. Dat is ronduit een misvatting. Wel bieden zij een omgeving waar voor werknemers veel te halen valt in de vorm van arbeidssatisfactie, kansen, mogelijkheden en beloning. En dat maakt ook behoorlijk gelukkig. Bovendien presteert de gelukkige werknemer die lekker in z'n vel zit meer dan een kwijnende zeurpiet die het allemaal niet meer ziet zitten. Reden te meer om van beide kanten in elkaars geluk te investeren.
U.S.