Op dit moment zijn er maar liefst drie FCP-versies in omloop. FCP3 baarde door real-time videobewerking op relatief eenvoudige Apple iMac-, G4- en PowerBook-computers. Omdat dit pakket voor de gewone videohobbyist toch wat aan de dure kant was (rond de 1.350 euro) en eigenlijk teveel in huis had, bracht Apple voor 391 euro de maar licht gestripte Express-versie. De keus gaat nu dus tussen de grote (omroep-)variant Final Cut Pro 4 en Final Cut Express (FCE), die alleen een aantal professionele opties mist (zoals de specialistische kleurcorrectie). Het pakket werkt gewoon real-time, biedt eigenlijk alles wat de gevorderde video-editor nodig heeft en is relatief goedkoop. Let er op dat FCE alleen met DV, DVCAM en DVCPro25) op Apple computers met FireWire in/uit werkt! FCP4 kan werken met een groter aantal videoformaten (DVCPRO 50, High Defenition formaten) en heeft een open architectuur zodat andere softwarepakketten naadloos binnen FCP4 kunnen integreren. Apple komt deze zomer met een aanvullend ook professioneel DVD-authoringpakket, DVD Studio Pro 2, dat echte Surround DVD's in meerdere talen met geanimeerde menu's rechtstreeks uit de tijdlijn brandt. FCP4 biedt verder een voormontage in lage resolutie, betere en meer RT-effecten, professionele titels, een geluidsstudio met RT audiomixer, Cinema Tools voor het werken met 24P HD videobeelden en gedigitaliseerde 16mm en 35mm film. Tevens is FCP4 ( i.t.t. Express) geheel compatible met After Effects 5.5. De meeste video-amateurs hebben al die extra's echter helemaal niet nodig en zijn met FCE al goed af. FCE stelt relatief bescheiden eisen aan de Apple-computer. Een iMac of G4 met standaard 800 MHz tot 1 GHz CPU en 256 MB RAM aan boord is al genoeg. Voor FCP4 valt aan te bevelen om de systeemhardware flink op te peppen met de snelste CPU, 512 MB RAM-geheugen, een aparte Video-harddisk van 80-120 GB op 7200 toeren per minuut. Bij notebooks liggen de zaken gezien de kleinere harddisk-capaciteit anders. Een iBook haalt eenvoudige RT=prestaties zoals 2D dissolvers en drie sporen in de tijdlijn. De 1 GHz Powerbooks, tegenwoordig met DVD-brander, bieden relatief goede RT-prestaties en zijn ideaal voor montage in het veld maar kunnen een dual-processor G4 niet evenaren.
DV-breed capturen
FCP4 is geschikt voor alle DV-formaten, ook de zogenaamde High Definition videoformats, en bewerkt deze ook in RT. Via de 6-polige IEEE 1394 FireWire-in van de G4 of PowerBook is de capture van native DV en DVCAM geen enkel probleem. Dat lukt zelfs nog met een 5400 rpm IDE harddisk in de G4 of een 4200 rpm model in het PowerBook. Voor het invoeren van analoog materiaal is een DV-FireWire/ Analoog-converter of breakout-box vereist. Ook de input van DVCPRO 25 en 50 vormde via de FireWire geen probleem. De hogere videoformaten, de High Definition Pro-formats en Standaard Definition Broadcast input, vereisen in een aantal gevallen extra hardware/interface ondersteuning.
Offline RT
In de professionele wereld worden er vaak in het veld voormontages in een lagere resolutie gemaakt (de zogenaamde offline edits). Die worden dan later in de studio naar het hogere kwaliteitsformaat geëxporteerd. Goed nieuws voor de Offline-werkers die met grote ruimteproblemen zitten: FCP3 biedt via de FireWire-poort Offline RT waarbij in 1 GB hard disk-capaciteit 40 minuten ?native? DV-passen. Apple schermt vrolijk met het feit dat op de 40 GB harddisk van een 1 GHz PowerBook meer dan 24 uur aan offline video gaat. Zoals de functienaam al aangeeft zijn alle effecten, titels, composities, audio- en andere NLE-bewerkingen in RealTime op de monitor te bekijken. De accuratesse van de tijdcode is meer dan voldoende voor professionele studiotoepassingen.
Behalve in DV kunt u ook voormontages in SD en HD maken met de Offline RT-functie van FCP3.
Het voor Offline RT gebruikte capture-formaat is Photo JPEG 320 x 240 pixels (compressiekwaliteit 35%) of 384 x 216 pixels (HD), waarden die bij de capture in te stellen zijn. Deze optie ontbreekt bij FCE.
Algemene mogelijkheden
De Mediamanager en scherm lay-out zijn helemaal afgestemd op de dagelijkse praktijk in de montagestudio. Het QuickView-venster laat de effecten en bewerkingen direct in de voorbeschouwing zien. Voice-overs kunnen direct in de tijdlijn worden ingesproken. Deze optie is vooral handig bij de PowerBook waarbij de on the road editor of camcorder-journalist (?camjo?) meteen het commentaar ter plaatse kan inspreken. De titelgenerator zelf is behoorlijk uitgebreid en Boris Effects voegt daar bij FCP3 nog veel extra?s aan toe. Met de uitstekende 3D en geanimeerde titels hoeft niemand zich meer te schamen.
Het geluid was in eerdere versies van FCP een beetje een ondergeschoven kindje. Bij FCP3 en daarmee FCE is de zaak weer up-to-date. Acht tracks in RT playback en maximaal 99 audio-sporen. Ruim voldoende (12) audio-filters zoals EQ, reverb, echo, hum remover, compressor/limiter (Via Peak DV) en noise gate. Subframe editing tot 1/100 frame. Meters voor audiolevel, peak-indicatoren, pan-control. Voor verdere bewerking in Pro-Audio software ondersteunt FCP OMF im- en export.
Het aantal beschikbare effect- en compositing-tracks wordt alleen nog maar door de aanwezige Apple hardware beperkt. De koppeling van de aanwezige toespeel-apparatuur via iLink, seriële en SDI-interfaces leverde bij onze test geen compatibiliteitsproblemen meer op.
Verder bieden de beide pakketten goede synchronisatiemogelijkheden (met markers), hulptijd-code en het gebruik van keyframes voor animaties.
Zwaargewicht FCP4
Er diverse andere redenen om de zwaargewicht FCP4 versie aan te schaffen. De nieuwe on-screen audiomixer met meer-kanaals (12) output en de professionele filter-, rubberband- en keyframe gestuurde bewerkingen zijn uit de kunst voor een montagepakket in deze prijsklasse. Daar komt nog een grote bibliotheek met flexibele en zich automatisch aan de lengte van de video aanpassende soundclips- en loops met slimme zoekmachine bij. Tevens zijn er een 30-tal geluidseffecten aan boord.
De titelgenerator kan zich nu meten met veel duurdere los verkrijgbare collega?s. FCP4 gebruikt zogenaamde LiveFonts: lettertypen van hoge kwaliteit waarbij elk teken afzonderlijk geanimeerd kan worden. Daarmee zijn hele flitsende bewegingen en veranderingen van kleur, vorm en perspectief mogelijk. Uitgaande van de vele aanwezige voorbeelden (templates) kunt u snel aan de slag. Behalve geanimeerde teksten staan er ook diverse bewegende objecten in de bibliotheek. Alle 150 lettereffecten zijn naar keuze door de gebruiker aan te passen.
De compressor is volledig geïntegreerd met het videomateriaal in de tijdlijn. Voor het omzetten naar MPEG2 (DVD), MPEG-4 en ACC is geen tussenbestand meer nodig. Dat bespaart flink op exporttijd. De 2-pass VBR-encoding is van zeer hoge kwaliteit. Bovendien sluit de compressor perfect aan op de Apple DVD Studio Pro2 DVD brand- en opmaaksoftware. Bijzonder nuttig is de splitscreen playback waarbij u de videoclip voor en na de bewerking in een venster kunt beoordelen.
De kleurcorrectie is in staat om met verschillende camera?s opgenomen beelden exact te matchen tot er geen verschil meer te zien is, de lichtsfeer van de opname te veranderen, huidtonen te optimaliseren en allerlei opnamefouten te verdoezelen.
De 24P beelden zijn ideaal voor de liefhebbers van de bioscoopfilm. Daarmee valt het typische cinema-effect van 24 beelden per seconde te evenaren.
Last but not least de uitgebreide im- en export functies voor allerlei grafische, video en audio-files. Het XML-format voor uitwisselbare metadata biedt volledige compatibiliteit met andere opmaak- en edit-programma?s die dit formaat ondersteunen.
Conclusie
Zowel FCE als FCP4 zijn non-lineaire editing-pakketten waar aanzienlijk meer mee mogelijk is dan met iMovie of Premiere 6.5. Met name de professionele video- en omroepwereld oogst Final Cut Pro lof. Voor de beginner is FC te moeilijk en te duur. Voor de gevorderde videohobbyist biedt FCE op een eenvoudige Apple vrijwel alles, de veeleisende semi-professionele videomaker zal FCP4 omarmen als totaaloplossing en de extra investeringen in een G4 of PowerBook voor lief nemen. Kortom, in hun klasse kennen FCE en FCP4 vooralsnog geen concurrentie. Final Cut Express kost 391,51 euro, FCP4 kost 1415 euro en een upgrade is verkrijgbaar voor 470 euro (prijzen zijn inclusief BTW).
U.S.