Organisaties kennen vele ontwikkelingsfasen en bedrijfsculturen. Zit de organisatie vast in de eigen cultuur en ontwikkelt het talent zich niet meer dan is er sprake van een reactieve fase. De werknemers willen niet meer en op nieuwe ontwikkelingen wordt in eerste instantie altijd negatief gereageerd. Een responsieve organisatie springt beter in op nieuwe ontwikkelingen, maar de werknemers richten zich nog vooral op het heden en op de output.
Zonder sturing wordt het niets. In pro-actieve organisaties daarentegen wordt gemikt op de toekomst, de resultaten, de planning en de strategie. De manager is hier vooral richtinggevend bezig.
En dan tot slot de organisatie die gericht is op topprestaties. Hier ontplooien procesgerichte netwerkers zich vanzelf en worden talenten optimaal ingezet. De manager hoeft alleen nog maar een stimulerende rol te vervullen. Bovengenoemde bedrijfsculturen zijn veranderlijk.
Belevingsdimensies
De bedrijfscultuur van een organisatie kan afgemeten worden aan zogenaamde belevingsdimensies. Er worden in de literatuur een elftal dimensies genoemd waarmee het management de actuele ontwikkelingsfase van de organisatie kan
testen:
| Dimensie | Reactief | Responsief | Pro-actief | Topprestatie |
| Tijd | verleden | heden | toekomst | stroom |
| Doel | verward | output-gericht | resultaat-gericht | topprestaties |
| Planning | rechtvaardigend | activiteit-gericht | strategisch | (zelf)ontplooiend |
| Veranderproces | afstraffen | adaptief | gepland | geprogrammeerd |
| Management | te veel of geen correcties | coördinerend | organiek | navigatie |
| Structuur | verdeeld | hiërarchisch | plat | netwerk |
| Betrokkenheid | ik | wij | ons bedrijf | onze cultuur |
| Motivatie | pijn vermijden | beloning gestuurd | bijdrage (aan) | Verwezenlijken idealen |
| Ontwikkelingsfase | overleven | samenhang | overeenstemming | transformatie |
| Communicatie Stijl | niet of opgedrongen | feedback | wat kan beter? | procesgericht |
| Leiderschap | Dwingend of te los | sturend | richtinggevend | stimulerend |
Door te kijken welke dimensies het meest overeenkomen met de organisatie, kan een redelijke schatting van de ontwikkelingsfase van het bedrijf worden gemaakt.
Van reactief naar responsief
Een belangrijk knelpunt bij reactieve organisaties zijn de gestelde doelen. Die zijn nogal verward. Duidelijke doelen formuleren is daarom van essentieel belang. Daarna wordt het tijd om activiteiten te plannen om de doelen te verwezenlijken. Daarvoor zullen waarschijnlijk eerst problemen uit de weg geruimd of hele bedrijfsculturen omgebogen moeten worden. Teams met talent zijn daarvoor een prima middel.
De manager zelf moet als eerste contact maken met de groep en zijn bedoelingen kenbaar maken. Vervolgens worden de eerste activiteiten ontplooid. Belangrijk is dat het team ziet dat dit ook betere resultaten oplevert. Groeien de motivatie, de loyaliteit en het vermogen om vastgeroeste grenzen te verleggen, dan wordt het tijd om alle neuzen dezelfde kant uit te krijgen.
Van responsief naar pro-actief
Nu wordt het tijd om de talenten van de werknemers meer ruimte te geven. Dat gaat aan de hand van een viertal succesbepalende factoren:
Van pro-actief naar topprestaties
Wie de top wil bereiken zal doorzettingsvermogen en talent moeten hebben. Dat vergt nogal wat van de manager. De manager moet voortdurend alert zijn op nieuwe mogelijkheden en kansen. Strategisch navigeren is een must. En de nadruk zal met name op het ontplooien van het aanwezige talent moeten liggen.
De hierbij behorende leiderschapsstijl wordt transformationeel genoemd. Hieronder vallen de kernbegrippen:
U.S.