IBC 2003: herstel van vertrouwen of inhaalslag?

Een drukte van belang en een flinke orderportefeuille voor de exposanten kenmerkten de IBC in de RAI. Uiteraard waren er weer de nodige nieuwigheden te zien zoals de camera's met solid state memory en Blu Ray optical disks. De positie van High Definition (HD)TV is nog altijd niet duidelijk en Digital Cinema maakt een soort revival.

Het bezoek aan de International Broadcast Convention 2003 was opvallend druk. Zelfs op een traditioneel rustige dag als zondag (de doorsnee Nederlander gaat in de baas zijn tijd op maandag) kon je over de hoofden lopen. De jaren 2001 (een ramp-IBC) en 2002 waren mager, maar of die tegenvallers geheel te wijten vallen aan de impact van de aanslagen van 9-11-2001 valt te bezien. Ook de afwachtende houding i.v.m. de economische recessie en introductie van nieuwe, nog wankele standaards en technologieën vroeg zijn tol. Inmiddels is de stemming in broadcast-land geheel omgeslagen, men verwacht veel van de nieuwe apparatuur en standaards, de investeringskosten zijn lager geworden en de oude spulletjes moeten toch eens vervangen worden. Kortom stijgend vertrouwen en een hardware-inhaalslag stuwden het bezoek en aankoopgedrag op de IBC 2003 op.

<$TFgFill=C1,3,0,297,100;>D(C)I
De op de IBC 2002 nog kwakkelende Digital Cinema (3D-TV stal toen de show) is weer helemaal terug. De begrippen en afkortingen vragen enige uitleg. Er is sprake van:

Digital Cinema (DC)
Digital Intermediate (DI)
Digital Cinema Initiatives (DCI)

De DC is op de keper beschouwd niet meer of minder dan een door hires LCD-videoprojectoren op cinema-screen geprojecteerd beeld. En omdat het beeld digitaal wordt aangeleverd zijn er allerlei interessante mogelijkheden zoals film-aanbod per satelliet, het locaal toevoegen van bijpassende commercials en nasynchronisatie. Kortom projectie op maat en smaak in bioscoopkwaliteit en voorzien van de nieuwste surround geluidstechniek.
Digital Intermediate staat voor een digitaal tussenstadium waarbij beeld- en geluidsingrepen kunnen worden gedaan. U moet het complete (proces-)systeem als volgt zien. AV-materialen (bij film footage genoemd) worden opgenomen, dat kan analoog (op film of tape) en digitaal (op schijf, tape of disc). In beide gevallen vindt er vervolgens capturing naar een digitaal tussenformaat plaats en dat kan op tal van manieren verbluffend veelzijdig en in een zeer hoge kwaliteit bewerkt worden. Vervolgens wordt het DI-formaat aangeboden voor eindgebruik, bijvoorbeeld projectie in de DC, op 35mm hoogwaardige (bioscoop-)film, fotoprint of DVD.
En DCI staat voor Digital Initiatives, een groep uit Hollywood die werkt aan gestandaardiseerde evaluatie-materialen voor alle vormen van digitale projectie, compressie en transmissie. Met ander woorden: standaard DI-content die overal volgens de DCI-normen kan worden herkend, bewerkt en toegepast.
Op de IBC viel de bezoeker van DC-lezingen al snel van de ene verbazing in de andere. Special Effects en FX-beelden zijn al jaren gemeengoed, maar wat dacht u van het compleet aanpassen van de weersomstandigheden in scènes? Geen probleem als het op een zonnige opnamedag ineens begint te regenen, de zonnige luchten worden gewoon ingevuld en de kleuren aangepast. On the fly schakelt de film-operator tussen verschillende projectieformats zonder dat de toeschouwer een pixel mist. Van 2D naar 3D is slechts een kwestie van processor-power. Net als foto's kan ook een film uit meerdere afzonderlijk te veranderen lagen worden opgebouwd (o.a. het vervangen van de scene-achtergrond of het aanbrengen van correcties of doelbewuste kleurnuances). Diverse plots en wendingen in het filmverhaal kunnen vooraf geprogrammeerd en vervolgens door de kijker gemanipuleerd worden. Voor de leveranciers van D(C)I hard- en software en tv/filmproducenten lijkt een nieuwe gouden toekomst te gloren.

<$TFgFill=C1,3,0,297,100;>HD en DB
Met de High Definition TV wil het in Europa allemaal niet zo vlotten. Dit i.t.t. tot bijvoorbeeld een kleine markt als Australië waar men het al helemaal voor elkaar heeft. Aan de techniek, beschikbare hard- en software zal het niet liggen, tot op heden is in Europa en de VS echter alleen interesse in HD-bioscoopfilms. HD-opnamen zijn goedkoper dan de traditionele 35 mm film en rechtstreeks bruikbaar in het DI-circuit. Nieuwe hoop kan geput worden uit de Olympische Spelen dit jaar in Athene. Die worden door een particulier bedrijf geheel in HD opgenomen.
Digital Broadcasting is al veel meer realiteit. Digitale Video Broadcasting (DVB) en Digitale Audio Broadcasting (DAB) gaan het per kabel of satelliet helemaal maken. De prijzen dalen snel, de infrastructuur groeit en de eerste universele standaards worden gezet. Full DB in de huiskamer is een kwestie van nog hoogstens twee tot drie jaar. Deze ontwikkeling wordt nog verder gestimuleerd door de integratie van settop-boxes in TV-sets en de PC als communicatiecentrum in de huiskamer.

<$TFgFill=C1,3,0,297,100;>Tape onder druk
Voor het eerst moet de videotape zich als opnamemedium ernstig zorgen gaan maken over concurrentie. Tape is nog altijd het goedkoopst en kwalitatief beter dan DVD en menig gecomprimeerde harddisk-opname. Reken voor gewoon DV op ongeveer 5 euro per uur en bij DVCAM 11 euro per 40 minuten. De hard disk kost per opname-uur echter nog maar 20 euro en kan tijd besparen bij het vooraf markeren, snel opzoeken en direct capturen van clips.
Bij de optische opslagmedia in de professionele sector gaat de gewone DVD het als opnamemedium waarschijnlijk niet halen. Alle ogen in deze sector zijn gericht op de Blu Ray optische schijven voor XDCAM camcorders van Sony. De voordelen zijn weinig mechanisch onderhoud, snelle toegang en volledige integratie met lowres-voormontage en het versturen van montagelijsten (EDL) of complete clips via netwerken.
Panasonic zet haar kaarten op solid state memorycards. Vooralsnog een dure aangelegenheid maar de SD-cards dalen gestaag in prijs en stijgen in capaciteit. Bovendien gaan deze 'cardfilms' rechtstreeks (zonder dure player) in een PC-sleuf en zitten er geen draaiende recorderdelen meer in de camera.
Het ligt in de lijn der verwachtingen dat tape langzaam maar zeker zal afdalen naar het low-end segment van de professionele AV-markt. De nieuwe disc en card-media moeten hun positie in het middensegment nog bevechten maar de eerste grote orders zijn al binnen. HD(CAM) bivakkeert voorlopig nog in het dure high-end segment totdat HD-TV massaal de huiskamers binnentreedt.
Verder baarde JVC opzien met de al eerder op de NAB geïntroduceerde HD 'handheld' camcorder JYHD10. Deze camera kan voor slechts 4.000 euro in HD (NTSC MPEG-2) en DV opnemen op een gewone mini-DV cassette. HD-opnames en Progressive Scan binnen ieders bereik, helaas wel bij een enigszins afwijkende standaard.

DVD universeel medium
De DVD is hard op weg een all round distributie-medium te worden. Relatief veel data (4,7 GB), neemt weinig ruimte in, is goedkoop te maken en/of te verzenden, prima interactieve AV-kwaliteit en bruikbaar over de hele wereld. Dat lokt ook software voor opmaak en branden aan. Zowel Adobe als Apple zetten als relatieve nieuwkomers op dit gebied stevig in. Knoppen met bewegende videobeelden, op maat te maken achtergronden in fotografische kwaliteit, verrassend goede templates, 5-kanaals of meer surround sound en een hoge mate van gebruiksvriendelijkheid. Encore DVD authoring van Adobe mikt op de DVD-productie vanuit de tijdlijn en integratie met de rest van de creatieve Adobe software-familie. Een relatief eenvoudig te leren en snelwerkend DVD authoring & burning-pakket met indrukwekkende mogelijkheden voor het wintel-platform. Apple laat zich ook niet onbetuigd. DVD Studio Pro stond te boek als een veelzijdig maar niet zo simpel te gebruiken DVD authoring-pakket. Met versie 2 is daar verandering in gekomen. DVD Studio Pro kan gezien worden als iDVD voor de Professional, d.w.z. alle kracht en functionaliteit van een top of the line authoring & burning software-kit met een hoogwaardig intuïtief bedieningsgemak. Met beide nog geen 500 euro kostende pakketten kunnen op de desktop DVD's voor zowel distributie- als mastering doeleinden geproduceerd worden. Een alternatieve distributiewijze is het on-line verzenden als een DVD-folder.

Audio-software gepopulariseerd
Bij de software voor het componeren/bewerken van audio heb je goedkope amateurproducten, dure professionele productie-software voor studio's en muzikanten en het genre post-production voor film. De laatste kenmerkten zich door relatief moeilijke bediening (zonder kennis en ervaring eigenlijk niet te doen) en een stevig prijskaartje.
Nu de budgetten van de broadcasters onder druk staan, het in post-productie laten nabewerken van audio stevig in de papieren loopt en aan het betalen van royalties niet te ontkomen valt, wordt het ook op de IBC 2003 tijd voor een nieuwe soort audio-software. In feite gaat het om een soort popularisering van de voormalige hightech-producten voor facilitaire bedrijven, kleinere producenten en editors. De meest opvallende kenmerken van deze audio-software zijn:

het snel kunnen componeren van royaltie-vrije muziek op maat met behulp van samples en loops;
eenvoudig te bedienen desktop-schermen die de analoge mengpanelen en studio-configuraties omzetten in een voor de doorsnee filmaker te begrijpen lay-out.

Verder uiteraard een verdergaande integratie met de montage (NLE)-software voor video. Goede voorbeelden van dit genre zijn de pakketten Soundtrack van Apple en Audition van Adobe.

NLE consolideert
Bij de non lineaire editing pakketten zijn de kaarten opnieuw geschud. Avid is in de middenklasse weer sterk terug bij Windows XP Professional en zit op rozen met Final Cut Pro 4 op de Mac G5. Het onder meer door Matrox gesteunde Adobe gooit hoge ogen met Premiere Pro en de Production Bundle terwijl Pinnacle alle marktsegmenten bedient. De functionaliteit en het bedieningsgemak zijn weer eens verbeterd en de realtime Digitale Video Effecten (DVE's) rijzen de pan uit. Hetzelfde geldt voor de extra utilities voor titels, muziek en DVD-authoring.
Relatief nieuw zijn de externe RT-versnellers en format-converters met Firewire-aansluiting voor uncompressed SD en analoge video. De Aja breakout-box verschaft de Apple G5 maximaal 7 RT play-back vensters en een groot aantal aansluitingen voor meerdere videoformaten. De al eerder besproken Avid Mojo zet on the fly zowel HD als Betacam en SD-formaten om.
Goed nieuws voor PC & netwerkleveranciers: het aantal productie- en distributie-netwerken voor video groeit zowel in de sectoren broadcast als corporate production verrassend snel. Dit wel voornamelijk op basis van snelle kabelverbindingen want draadloos is voor hoogwaardige videotransmissie nog te traag en te tricky bij de bediening.

Plat haalt nog geen CRT, Windows Media 9
Op de onlangs gehouden IFA was vrijwel geen beeldbuis meer te zien. Ook op de IBC was er de trend naar hoogwaardige (HD-formaat) LCD-schermen van 19-22 inch. Vaak voorzien van een onderstaand soort format converter-kastje. Daarmee zijn deze monitoren universeel voor SD, Betacam, DV, DVCPRO, composiet en standaard TV-ontvangst te gebruiken. Schitterende beelden, maar de professional erkent dat TFT de kleurdiepte en het tinten-palet van een topklasse beeldbuis (CRT)-monitor nog steeds niet kan evenaren.
Ook Microsoft ontbrak niet op de IBC 2003 om haar professionele multimediastandaard Windows Media 9 Series te promoten. In wezen is Windows Media 9 de Microsoft QuickTime-achtige breedband CODEC voor professionele Windows AV-media. Uiteraard is er ook Hifi Surround Sound aan boord. Binnen dit distributieformat kunnen tal van video- en audiostromen compleet met Digital Rights Management (DMR) worden opgeslagen, bewerkt en verzonden worden (kabel, Internet, Satelliet, DVB en DAB). De toepassingen variëren van full scale broadcasting, betaal-TV en DC tot corporate video-netwerken, retail promotie en commercials. Volgens Microsoft is er inmiddels een wereldwijd gebruikersplatform voor de Windows Media 9 Series gegroeid. Het pleit met MPEG-4 en Apple QuickTime Pro is echter nog lang niet beslist!

<$TFgFill=C1,3,0,297,100;>Smart home
Bij elke IBC is er de nodige aandacht voor de digital lifestyle en het Smart Home. Dat komt al een beetje verder dan experimenten en toekomstdromen. Nu de PC als huiskamer entertainment-, en communicatiecentrum met draadloze verbindingen door het gehele huis oprukt, wordt het verkopen van compatibele hardware, software en content serieuze business. Een aantal seminars ging diep in op nieuwe standaarden, interfacing en concepten voor de digital lifestyle. Het slimme huis wordt een reële optie nu de verzorgingsstaat wordt afgebroken (bejaarden en zieken kunnen thuis blijven), de burger veiligheid en monitoring wenst en er steeds meer apparatuur vanuit een centrum bediend wordt. Een duidelijk veel belovende trend die lucratief voor PC-netwerken en installateurs kan worden.
Als laatste opvallende zaak 'intelligente accessoires'. Een beetje accu meldt op de display zijn lading, de mate van onderhoud en aantal gebruikcycli. Microfoons en videolampen passen zich intelligent & fuzzy logic aan de opnameomstandigheden aan. En elektronische control-units op handgrepen van statieven sturen de daarop gemonteerde camera's vlekkeloos aan.
Al met al lijkt de klad uit de professionele broadcast en AV-branche te zijn. Er wordt geïnvesteerd en de belangstelling voor nieuwe technieken groeit. Digitale Cinema herleeft, het smarthome en mediadistributie bieden vele kansen, wel moet Europa oppassen de HD-TV boot niet te missen.

U.S.