Montage-software op de computer (Non-lineaire Editing, NLE) valt ruwweg in drie gebruikersklassen uiteen. Als eerste de pakketten van 100 tot 400 euro, of soms zelfs gratis meegeleverd, die bedoeld zijn voor de videoamateur die snel en eenvoudig tot goede resultaten wil komen. Geavanceerdere correctie-, effect- en bewerkingsmogelijkheden ontbreken, maar die heeft deze categorie gebruikers ook niet nodig. In de middenklasse vind je Apple met Final CutPro, Avid met Xpress Pro, Adobe met Premiere Pro, Pinnacle Edition 5/Pro en Canopus Edition vanaf ongeveer 750 tot 2100 euro. Deze pakketten richten zich op de professionele editor en gevorderde amateur die echt real-time, vergaande correctie van kleur en geluid, nauwkeurige editing, zwaardere videoformaten dan alleen DV, compositing en keyframe-gestuurde effecten ambieert. En passant kunnen deze middenklasse NLE-pakketten ook nog naar zwaardere studiosystemen voor TV en film exporteren. De topklasse bestaat uit deze zwaardere studiosystemen in een zeer hoge HD-resolutie en zijn gezien hun prijsstelling en de vereiste expertise bij de bediening niet interessant voor de gewone professional, prosumer en gevorderde videoamateur.
Avid Xpress Pro vormt de uitdagende grens tussen de bovenkant van de NLE-middenklasse en het daarop volgende Pro-segment. De software à 2142 euro (incl. BTW) valt, na enige oefening, best snel en gebruiksvriendelijk te bedienen en schept een scala aan mogelijkheden voor hoogwaardige correctie van beeld en geluid, een uiterst nauwkeurige montage, echte RT-effecten bij beeld en geluid over meerdere sporen, slimme hulp bij het capturen en beheren van videoclips en het werken met een groot aantal digitale videoformaten (DV, DVCAM, DVCPRO, SD en HD). En zoals gezegd kun je de gemaakte montage exporteren naar de grotere Avid-broers. Als klap op de vuurpijl kan Avid Xpress Pro nog hardwarematig uitgebreid worden met de eveneens 2142 euro kostende Mojo Digital Nonlinair Accelerator (DNA) voor het echt RT-mixen in dezelfde tijdlijn van verschillende digitale videoformaten, RT export naar DV-tape en RT output naar een PAL tv-monitor. Verder voorziet deze lekker platte en lichte Mojo-module in een breakout-box-functie voor het aansluiten van extra analoge videobronnen (S-VHS, VHS en component). Kortom een echte NLE Rolls-Royce!
Wat is nodig?
Avid Xpress Pro draait zowel onder Windows XP Professional op de PC als op de Apple G4/5-familie onder OSX. Daar Xpress Pro geheel scalable is, het past zich aan de beschikbare hardware-kracht aan, hangen de verkregen RT-resultaten (over 4-5 tracks is zonder meer mogelijk) af van het gebruikte systeem. Dringend aanbevolen wordt 512 MB aan systeem-RAM, een 2 GHz Pentium 4 (liefst 2,6-3,6 GHz) en een G5 bij Apple. Bij een dual-processor systeem met een RAID hard disk-configuratie knalt Avid helemaal, maar dat is voor de doorsnee montageprojecten overdone. Hoewel Avid Xpress Pro zelfs al op een TFT-notebook scherm redelijk presteert, worden een externe 19" VGA-monitor en TV-monitor aanbevolen. De Mojo stelt nog hogere eisen aan de PC of Mac en floreert pas echt optimaal bij 1 GHz aan systeem-RAM. Niettemin kan de Mojo ook op lichtere machines gebruikt worden. Avid garandeert echter uitsluitend top of the line prestaties bij de door haar gecertificeerde systemen.
Het bedieningsscherm
Over het ideale gebruikersinterface (gui) voor de editor werd bij Avid al vele jaren nagedacht. Altijd heeft een studio-omgeving die de praktijk van vroegere tape-montage-suite benaderde voorop gestaan. Nog altijd is er sprake van twee monitoren en een tijdlijn. Die single-track editing tijdlijn kan maximaal 24 videosporen en 24 audio-sporen met elk een ongelimiteerd aantal lagen bevatten. Tevens is het mogelijk om reeds eerder gemonteerde tijdlijnsequenties in de huidige tijdlijn te nestelen. Uiteraard werden er in de Pro-versie weer een aantal verbeteringen en extra's aangebracht, maar nog altijd voelt de editor zich snel thuis achter de gui-knoppen van de Avid-software. Nieuw is de JKL-toetsenbord snijfunctie waarmee je uiterst nauwkeurig kunt trimmen. Naar keuze zijn er een aantal basis desktop-configuraties waarmee bepaalde montagehandelingen efficiënter of overzichtelijker verlopen. In de configuratie Basic beoefent de editor de normale montageprocedures. De modus Color Correction biedt een uitgebreide 3-weg kleurcorrectie met automatische voorinstellingen (zwart, wit, balans en contrast, automatisch of met de hand regelbaar). Tevens zijn er diverse export-doeleinden van het DV-materiaal o.a. naar MPEG-2 voor DVD. De capture-module importeert en bewerkt de videoclips van tape naar harde schijf. Automatische scèneherkenning (DV Scene Extraction) is vanzelfsprekend aan boord. De Sequence editing regelt het aanbrengen van de effecten/overgangen (transitions). En de Audio Editor voorziet in een aantal soundtools van formaat. Alle gereedschappen op de Avid Xpress DV Pro desktop zijn vrij naar smaak, maat en taak configureerbaar. Avid zelf spreekt hier van customizable workspaces.
Kleurcorrectie
Een van de sterkste professionele mogelijkheden van Avid Xpress pro is de real-time kleurcorrectie. Er zijn twee duidelijk te onderscheiden schermen voor het toepassen van de colour correction: dat van de Composer en dat van het Correction Tool. De Composer-type kleurcorrectie werkt met het drie-venster-principe. Het middelste venster laat de te corrigeren sequentie (clip) zien. In het venster links staat de voorgaande clip en in het venster rechts de volgende clip. Deze methode is heel geschikt om bij omvangrijke montageprojecten een nauwkeurig getrimde kleurcorrectie aan te brengen. Het linkse venster wordt daarbij doorgaans als referentie-frame ingezet.
Elk van de drie vensters kan in tweeën gesplitst worden waarbij de ene helft als een RT-preview dient. Deze preview kan de editor op elke gewenste plaats in het venster aanbrengen zodat een nauwkeurige on the spot kleurcorrectie mogelijk is. N.B.: Voor het afspelen van de op kleur gecorrigeerde scènes kan al naar gelang de bewerking een bepaalde mate van rendering nodig blijken te zijn.
De Avid-optie Colour Matching zal menig editor die met verschillende opnamedagen of licht afwijkende camera's werkt aanspreken. Als er storende kleurverschillen zichtbaar zijn zal er een referentiewaarde (de correcte kleur) gesteld moeten worden. Bijvoorbeeld de huidkleur van de belangrijkste acteur. Hiervan neemt de editor met het pipet-gereedschap een monster, de referentiekleur. Deze referentiekleur wordt door de Avid Colour Matching gebruikt om de afwijkende scènes tot de juiste gespecificeerde kleur te corrigeren. De hiervoor gebruikte corrigerende algoritmen gaan behoorlijk ver. Zij kunnen verschillen in de kleurverzadiging en kleurzwemen en de lichtval er als het ware 'uit-renderen.'
De tweede correctiemethode verloopt via het Avid Correction Tool inclusief de bekende kleurenwielen en regelaars. Uiteraard wordt de kleurcorrectie ondersteund door geavanceerde vectorscope en waveform-monitoren. Voor wie het zelf corrigeren van de kleur te veel tijd of moeite kost, leveren de intelligente software experts AutoCorrect en NaturalMatch prima werk af. Nooit meer storende kleurafwijkingen tussen verschillende opnametijdstippen en camcordertypen.
Overige specificaties
Avid Xpress Pro beschikt over meer dan 100 RT en grotendeels ook keyframe gestuurde digitale video-effecten (DVE's). Behalve verschillende video-standaards kan het pakket ook verschillende audio-formats in een en dezelfde tijdlijn door elkaar heen gebruiken. De geluidseffecten en transcoding zijn net als bij de DVE's RT. De titelgenerator beschikt nu ook over een crawl en roll-functie. Je kunt offline in 15:1 compressie voormontages in een lage resolutie maken (zo gaan er vele uren op een relatief kleine hard disk) en later naar een zwaar HD studio-NLE-systeem exporteren. Voor de liefhebber is er een 24 beelden per seconde filmfunctie. Van huis uit ondersteunt Avid Xpress Pro alle gangbare DV-camera's en -recorders plus DVCPRO PAL 4:1:1 (kan samen met DV/ DVCAM 4:2:0 in een tijdlijn gebruikt worden!). De geluidsgereedschappen zijn zoals gezegd RT (ook het afmixen), ondersteunen OMF-support en voorzien in professionele Protools-achtige filters.
Heel bruikbaar zijn verder het omzeilen van framedrop-fouten voor het ongestoord kunnen doorwerken, het kunnen groeperen van opnamen met meerdere camcorders (tot maximaal vier camera's in een clipgroep), hoogwaardige compositing, DVD export vanuit de tijdlijn, compatibiliteit met Photoshop en After Effects, autosave en 32 undo-niveau's.
De meegeleverde software omvat Boris Graffit LTD en F, Sorenson Squeeze 3.1, Sonic ReelDVD en Profound Effects Elastic Gasket. In de doos zitten een uitgebreid Engelstalig handboek en trainingssessies op CD-ROM.
Praktijk Conclusie
Avid DV Xpress Pro is gemaakt op snelheid (zowel bij capture als editing), uitstekende RT effecten, veelzijdige compatibiliteit met andere digitale videoformaten, een professionele studiowerkwijze en bovenal export naar het TV-circuit in Hilversum. Je kan het eigenlijk zo gek niet bedenken of het is montagetechnisch wel met Avid mogelijk. Alleen de titelgenerator zou nog wat uitgebreider kunnen. Met de Mojo worden de RT-prestaties nog indrukwekkender en is mixen met andere digitale en analoge videoformaten plus RT PAL op een tv-monitor mogelijk. Na enige inwerktijd wil je als pretentievolle editor eigenlijk niet meer anders.
Prijzen (incl. BTW) zijn voor de Avid Xpress Pro software: 2142 euro en de Mojo-hardware: 2142 euro
Avid Nederland, 035-6250080, www.avid.com
U.S.