Maar wat betekent het, wanneer iedereen voor een paar honderd euro kan rondwandelen met een elektronisch archief van 60 GB, waarmee je 15.000 nummers muziek, ’n miljoen foto’s of 50 uur video kunt meedragen? Even afgezien van de optie, om dat ook nog te verbinden met een mobiel datanetwerk, uit te rusten met een GPS en een camera-chip, een 1 GB insteekkaartje en te voorzien van wat leuke spraakbesturing, wat voor impact kan zoiets hebben.
Iedereen in de gadget-wereld weet, dat porno de ‘driver’ is, de applicatie waar het eerst en het meest aan ver-diend kan worden. Dat was zo bij de 06-nummers, bij Internet en ongetwijfeld ook bij mobiele datacommunicatie en nu dan bij meeneem-libraries. Bezitters van mobiele telefoons zullen, volgens de Yankee group in 2008 een miljard dollar per jaar besteden aan porno. Volgens dat marktonderzoekbureau wordt porno daarmee een drijvende kracht achter het gebruik van mobiele-datadiensten. En wat dat betreft, er zal vast wel iemand komen, die voor een paar centen even je iPOd Photo wil volladen met wat Gigabytes aan roze rommel.
Ik zie echter nog een andere markt, die nu open gaat en dat is die voor digitale boeken. Als het schermpje van de iPOd scherp genoeg is (of wordt, de techniek gaat steeds verder) om gemakkelijk letters en pagina’s te lezen en te overzien, dan kun je ook boeken, bladen en kranten op die manier gaan lezen. Misschien even wennen en de experimenten met digitale boeken tot dusver zijn niet echt boven de publieksdrempel gekomen, maar met een club als Apple zou dat wel eens kunnen veranderen.
Lezen van je zakding, dat zou wel eens een kettingreactie kunnen veroorzaken vergelijkbaar met die van de mobiele telefoon. Want onze samenleving scharniert voor een belangrijk deel op het geschreven en gedrukte woord en beeld. We lezen kranten, bladen, sturen brieven, we faxen en een computer is voor velen niet meer dan een rechtopstaand vel papier dat je kunt lezen en vullen. Bedrukt papier speelt daarbij nog steeds een enorm belangrijke rol in onze samenleving, als ‘hard copy’ die je in je hand kunt houden, bewaren en gebruiken als bewijs. Alle verhalen over het papierloze kantoor bleken loze praatjes, want we hebben anno 2004 waarschijnlijk meer papier en meer opslag van papier dan ooit. Belangrijke emails of documenten druk je toch even af en stop je in een map, die digitale bits en bytes vertrouwt men toch minder dan zo’n stukje platte boom in je hand.
Maar misschien dat goedkope, goed leesbare en betrouwbare apparaatjes in de lijn van de iPod daar verandering in kunnen brengen. Dan zou je een nieuw boek niet meer in de boekwinkel kopen, maar downloaden via een of ander access-point, digitaal betalen en papier komt er niet meer aan te pas. En op 60 GB kun je zo maar een paar duizend boeken kwijt, met een zuinig protocol enige tienduizenden, meer dan je in je hele leven kan lezen! De tijd is niet meer veraf, dat je zeg maar een complete literaire bibliotheek op een chip kunt kopen, die je via een code per titel kunt ontsluiten. Na elektronische betaling, uiteraard. Technisch een fluitje van een cent, psychologisch een kwestie van wennen en marktdrempels. Maar met grote spelers achter het concept is dat geen onmogelijk perspectief.
Toen de eerste thuiscomputers op de markt kwamen was dat ook iets voor nerds en hobbyisten, maar ondertussen is de PC, in de loop van een jaar of twintig, aardig ingeburgerd. In 1998 was 60% van de mensen ‘aan de computer’, nu is dat volgens het CBS al 80%. De groei is er, door de verzadiging, nu wel een beetje uit, maar het succes van de PC is onmiskenbaar. De acceptatie van het Internet ging nog sneller, van 16% in 1998 naar 68% nu. En de mobiele telefoon, dat was een olievlek, alleen nog een paar harde individualisten houden nog stand zonder zo’n ding. Wat dat betreft zien we technische innovatie steeds sneller geaccepteerd worden als de drempels van prijs, gebruiksgemak en nu eenmaal genomen zijn.
De implicaties van een brede acceptatie van het digitale boek/blad zijn enorm. Ze zijn te lezen op je PDA, je iPOd, je mobieltje met uitklapscherm, je zakcomputer en als je daar eenmaal aan gewend bent ook op al die schermpjes om je heen, je PC, de TV en binnenkort hebben we echt ook allemaal een schermpje in de douche en de WC. Dat is voor de uitgevers in principe geen markt, die verkopen ‘content’ en of die nu op papier of als bits worden uitgeven maakt niet zoveel uit. Maar de drukkers, de boekhandels, de afvalverwerkers, de bibliotheken, die zullen hun markt drastisch zien veranderen.
Ik moet dan even denken aan wat het elektronisch betalen en bankieren voor veranderingen hebben gebracht en nog steeds brengen. In de steden was 15 jaar geleden op iedere straat hoek wel een bank, met mensen en balies, nu staan er voornamelijk flappentappers, de bank is uit het straatbeeld verdwenen en de werkgelegenheid in het bankwezen is drastisch teruggelopen. In Amsterdam ZO staan langs de Zuid-as nog wel wat enorme bank-mausoleums, maar in wezen kan het werk dat daar gedaan wordt ook worden uitbesteed aan India of China (en dat gebeurt ook steeds meer).
Gaat iets dergelijks gebeuren als het elektronische boek (en bladen en kranten) populair wordt, zal het papier als gegevensdrager langzamerhand verdwijnen? Als u geen boekhandelaar bent, uitgever, drukker, reclamemens, als u geen belang heeft in onroerend goed, geen toeleverancier of participant in onze papier-consumptiemaatschappij, dan is die vraag niet zo interessant, het zal wel. Maar als je er even over nadenkt, dan is dat maar zelden het geval. Want wat heeft u nu in handen?
L. Sala