CE heeft de wind mee, ICT moet zich haasten om nog aansluiting te vinden
Natuurlijk is de convergentie van TV, PC en internet de belangrijkste trend, alles loopt in elkaar over en annexeert steeds meer gebieden en functies. Internet op de WC, een schermpje op de ijskast, media-hubs, webcams en security, alles komt onder één noemer, de digitale ‘brother’ die voor al onze behoeften zorgt.
Prettig, comfortabel, al kijk je naar ingedrukte mensen op je breedbeeld, als er digitaal op staat gelooft men erin. En als dat tegenvalt, omdat die DVD toch niet echt beter is dan die oude analoge beelden, dan worden we wel lekker gemaakt met een volgende generatie, want HDTV is toch weer beter, of niet?
We moeten er wel, en soms dik, voor betalen, maar de meesten zijn al zo verslaafd aan de kunstmatige gevoelens van veiligheid en verbondenheid die we als ‘always-on’ consumenten krijgen toegediend, dat we graag nog meer willen. Sluipend groeit het bedrag, dat we uitgeven aan digitale producten zoals omroep, muziek, mobiele telefonie, internet, veiligheid en home-shopping. Als we tegenwoordig tot honderden euro’s neerleggen voor luchthavenbelasting gaat een groot deel daarvan op aan digitale diensten en het verwerken, correleren en checken van al die persoonlijke gegevens. Niemand protesteert, als consumentenvee heb je ook weinig keus!
De grote vraag is of we langzamerhand niet tegen de grenzen van de betaalbereidheid aanlopen, hoeveel meer wil een mens uitgeven aan al die diensten en gadgets. Hier en daar voel je wat protest groeien, maar dan weten slimme marketeers juist die ‘nieuwe zuinigheid’ weer te benutten om nieuwe diensten te slijten. De grote opgang van de ‘utility vehicles’ in de VS is wat dat betreft symptomatisch. Men wilde af van de zinloze luxe sleeën, koos voor nuttiger modellen, maar dat loopt uit de hand, nu die sportieve utility-bakken steeds groter worden en allang niet meer nuttig zijn, eerder poenerig en agressief. Eenzelfde trend zie je in de uitgavenpatronen voor internet en telefonie, we willen zuiniger en tippelen op allerlei combideals, die er per saldo op uitkomen dat we in totaal meer betalen. En de providers spelen het spel heel handig, heel langzaam gaat men de datadebiet-kaart spelen, je betaalt voor wat je binnenhaalt aan megabytes. Dat kan wel eens een rem worden op die hele video-on-demand trend, waar iedereen zo over opgeeft.
Convergentie
Op de beurzen en in de persberichten is dit het thema, iedereen doet mee, iedereen wil een graantje meepikken, het begint een beetje op de internet-hype te lijken. Er is sprake van symptomatische technology push. Dat al die mooie geïntegreerde media-PC’s in superkleine vormfactors, die al een paar jaar door de Taiwanezen worden gepusht, geen echt grote markt vonden, valt blijkbaar niemand op. De convergentie stoomwals moet door, Microsoft zet zwaar in op de Windows Media Center interface, in wezen niet meer dan een huiskamergebruikelijke front-end voor Windows, maar gevoelsmatig weggegroeid van het aloude PC-scherm. De PC, ook al staat er geen PC meer op, moet het hart van een thuisnet voor A/V, TV, IP, interactieve games en educatie en liefst ook nog home automation en security worden. Dat moet dan het elektronische hart, de digitale haard worden, liefst in de huiskamer en met vertakkingen naar alle andere ruimtes in huis, koppeling naar de buitenwereld, het werk, gateways naar de mobiele telefoon, internet, satelliet, het oude POTS telefoonnetwerk, maar natuurlijk het liefst naar breedbanddiensten en glasvezelnetwerken. Prachtig, daar zit veel handel in, veel spullen, veel installatie, en als het allemaal draait kan er goud verdiend worden aan het leveren van de content om al dat moois ook te gebruiken. Content op schijfjes, via breedband, uit de ether geplukt of gedownload via mobiele providers, de business van de komende jaren is het leveren van entertainment en digitale junkdata.
Nou is dat best leuk en laten we voor de economie hopen dat het allemaal uitkomt, maar ik ben toch niet zo optimistisch. We zitten met een vergrijzende en ontgroenende markt, leuk dat die kids allemaal zo digigeil zijn, maar ze verdienen niet echt vet. Voor de ouderen is wat meer gebruiksvriendelijkheid ook niet gek, maar zitten we wel te wachten op nog meer kleurtjes, nog meer pixels, HDTV, flutmedia en beeldschermvulling. Die hele convergentietrend gaat toch een beetje voorbij aan het onderscheid tussen actief (PC/internet) en passief bezig zijn, alles gaat op één hoop.
De grote vendors zoals HP geven nu toe, dat de PC niet helemaal optimaal is als elektronische haard en komen met systemen, die meer als media hub en geïntegreerde A/V superspeler functioneren. DVD’s en TV-programma’s opnemen en afspelen, wat internet-access, koppeling (liefst draadloos) aan de digitale camera, integratie van de webcams en security systemen, maar zonder die PC-functies die toch meer in het kantoor of de studeerkamer thuishoren. Maar houden we dan toch een PC in de studeerkamer of komt daar alleen een scherm en toetsenbord?
CE, bruingoed, witgoed, grijsgoed
De PC staat niet alleen in de supermarkt, grijsgoed is een vast deel van het assortiment van de CE-elektronicazaak geworden. Liefst samengeklonterd met AV/PC en IP tot Roomware, maar CE omvat ook games-machines, robots en allerhande domotica. Een gerobotiseerde stofzuiger is niet opzienbarend meer, zo’n ding gaat z’n eigen gang en keert zelfs automatisch terug naar het thuisstation om zich weer op te laden. De digitalisering zet door, alles wordt ‘intelligent’, de controllers in wasmachines, koelkasten en wat al niet krijgen een IP-adres en gaan deel uitmaken van het integrale huisnetwerk, vast heel slim gekoppeld aan allerlei dienstverleners en (overheids-)diensten, we halen big brother zelf binnen.
Robot
De electronische butler, of in ieder geval een gerobotiseerd huisdier is ook geen utopie meer. Sony liet met de Aibo hondjes zien dat het mogelijk was, maar bleef te duur, er zijn nu andere bedrijven die interessante robots op de markt brengen, zoals Robosapien. Die dingen zien er nog een beetje uit alsof ze zo uit cartoons stappen, maar ze worden wel steeds leuker. Dat komt omdat de software in die robots steeds ‘psychologischer’ wordt, ze krijgen een persoonlijkheid en ‘moods’ en de interactie wordt gevarieerder. Ze kunnen bewegen, hebben sensors die bewegingen van hun baas oppikt en ze kunnen daar weer op reageren, ze hebben hele spraak en muziekscenario’s, kunnen MP3 files afspelen en kosten minder dan 100 dollar. Zie www.wowwee.com. In het algemeen gaat de interesse voor interactieve entertainment toepassingen groeien, maar robots zouden wel eens de hit van Kerstmis 2005 kunnen worden. En ze hoeven er niet als robots uit te zien, er is ook een chimpansee-kop, die levensecht praat en reageert. Dit soort toepassingen maakt ook duidelijk, wat goede spraakherkenning kan gaan betekenen, met name mood-detection. Wanneer dat goed werkt, kan het systeem aan de hand van je emoties bepalen welke muziek zou passen, je gesprekken screenen en je agenda aanpassen.
Home automation en beveiliging
De convergentie-trend houdt ook in, dat aanpalende taken in en rond het huis worden geïntegreerd. Home –automation is aan z’n zoveelste doorstart bezig, het is niet voor de eerste keer dat men verwacht dat het beheer van licht, lucht en toegang niet meer met schakelaars en knopjes, maar met een automatisch systeem worden geregeld. Integrated Home Systems noemt men ze nu, met koppeling naar internet en telefoon, met webcams en videotelefonie, op afstand kun je alles in huis zien en regelen, een voorbeeld is het systeem van Control4. (www.control4.com). In de VS zie je nu dat de zogenaamde ‘integrators’, bedrijven die complexe A/V systemen en home cinema installeren, nu ook home automation oppakken, er komen speciale winkels voor zoals de Tweeter Entertainment Architect store.
DVD en HDTV
In de VS is HDTV de grote trend en zie je dat ook bij de creatie van content dat format nu echt in de markt gezet wordt, onder meer door Sony met HDTV-camera’s in het semi-professionele segment. Maar in de VS wordt HDTV dan ook door de overheid (de FCC) verplicht en zie je, in vergelijking tot het oude NTSC-beeld, ook echt vooruitgang. Overigens blijkt de consument best tevreden met de tussensoort (EDTV of enhanced definition TV) die geen 720, maar slechts 480 lijnen verticaal weergeeft, net zoveel als de standaard NTSC, maar wel met progressive scan. In Europa zitten we vast aan breedbeeld, een gevolg van de wet van de remmende voorsprong, de HDTV-rage gaat ons dus voorlopig deels voorbij, net als digitale TV die hier ook niet van de grond komt. Alleen als je een DVD speler hebt met de juiste specs en interface, zoals HDMI en een scherm dat hogere resolutie aankan, kun je genieten van de betere kwaliteit.
Wat dat betreft hebben we hier ook weinig belang bij de ruzie over de volgende generatie (30 GB en up) DVD-schijven, die tussen de HD DVD groep en de BlueRay boys, die allebei hun eigen variant hebben ontwikkeld.
Mobiel, we worden lopende digitale kerstbomen
Naast de CE-spullen voor thuis, de netwerken, mediahubs, superschermen, HDTV en surround sound gaan we vooral mobiel meer elektronica meenemen. We raken helemaal volgeladen en behangen met mobieltjes, camera’s, GPS, MP3, waar we de batterijen laders voor al die dingen moeten laten blijft even de vraag.
We worden lopende communicatie-centra, met een body-netwerk, een PAN dat al die apparaatjes met elkaar verbindt. Niet in één smaak, de supermeenemer die alle functies combineert zal er wel niet komen, maar in zekere zin worden we zelf digitale Swiss Army Knives. Over een paar jaar hebben we alles bij ons, kunnen direct en zonder moeite digitale video sturen naar iedereen, qua content alles oppikken wat we maar willen, de fully serviced consument hoeft zich nooit meer alleen, eenzaam, verveeld of ongelukkig te voelen. Tenminste, dat is wat we krijgen voorgespiegeld, de marketing pakt het slim aan, zonder telefoon, camera, GPS, alarm, bloeddrukmeter, potentiesensor, dating-armband, geïntegreerde stun-gun, virtual sextool of chip-implant tel je niet mee en doe je niet mee.
U begrijpt het, ik wordt niet echt warm van dat toekomstbeeld, ik vindt die kids die de hele dag zitten te bellen of te SMS-en maar angstig, is er nog echte (menselijk fysieke) communicatie, of wordt de revolutie alleen nog maar per e-mail aangekondigd. Maar het is een trend, ook ik heb een multifunctionele mobiel en kan me niet meer voorstellen hoe ik kon leven zonder altijd bereikbaar te zijn.
Gebruiksgemak, gebruikshulp
De overvloed aan content, op schijf, via IP of de kabel is overweldigend aan het worden. Kiezen uit honderden kanalen, miljoenen websites en eigenarchieven met honderden titels is niet meer te doen zonder hulp. De electronische programmagidsen worden onontbeerlijk, maar er zal steeds meer software komen die de kijker/luisteraar/speler helpt de juiste keuze te maken. MusicMagic is zo’n product, dat op basis van een muziektechnische analyse van de eerdere keuzes van iemand aangeeft welke muziek daar verder bij past. We gaan dergelijke diensten ook zien op websites, die content verkopen en de koper helpen de juiste keus te maken.
In hoeverre dergelijke diensten de privacy aantasten is de vraag, maar de techniek gaat vrij ver. In de VS zijn nu diensten die je steeds de positie van een mobiele telefoon doorgeven (via een website), voorlopig bedoeld voor mensen met kinderen, autoverhuurders en bedrijven met mensen op de weg, maar het komt er op neer dat uiteindelijk de gangen van iedereen overal gevolgd kunnen worden.
De PODs komen
iPod is qua naamgeving een treffer, maar onder de noemer Pod gaan we veel meer wondergadgets zien, digitale powerdoosjes en multifunctionele meenemers, ons betere ‘ik’ in zakformaat. Daar zetten we alles op, onze archieven, onze persoonlijke en medische gegevens, altijd klaar voor iedere behoefte, iedere wens, ieder contact. Een digitaal meeneem-archief, maar je kunt allerlei functies kwijt in dat zakformaat. De POD-trend zal het helemaal worden, alleen is de betekenis van het woord nogal vaag. Het betekent onder meer een groep dieren, zoals een school vissen, maar ook een bepaalde vruchtvorm, in de betekenis die er in de CE en door Apple aan gegeven wordt is het een qua vorm aangepaste container, de druppelvormige tanks onder vliegtuigvleugels werden pods genoemd. Pod lijkt ook op Pad, zoals in notepad en komt voor als ‘voet’ in tripod, ‘n statief.
Device Ensembles en PAN
Steeds meer spul op en om je lijf, dat moet ook met elkaar samenwerken, dergelijke device ensembles vragen om aparte netwerken. Daarbij spelen technieken als Bluetooth en Zigbee een rol, maar ook de interfaces naar Lan’s (WiFi) en mobiele telefonie. Bluetooth als simpel communicatiemiddel tussen allerlei apparaten kwam jarenlang niet van de grond, maar nu de nieuwste generatie mobiele telefoons ook Bluetooth heeft, zie je met name de headsets toch in de rekken verschijnen. Het voordeel van Bluetooth is dat de stralingsbelasting duidelijk minder is en je het mobieltje gewoon ergens op kantoor neer kunt leggen, de Bluetooth headset zorgt voor het contact. Het is het begin van de koppeling van al die ‘devices’, al die apparaatjes die je op en om je lichaam hebt moeten met elkaar gaan ‘praten’, het persoonlijke netwerk (PAN) komt er aan. Elders gaan we in op wat men Device Ensembles noemt.
Identity Phones
Je mobieltje, dat ben je, je keuze qua uiterlijk, beltoon en functies bepaalt wie je bent, tenminste dat is de trend voor de jeugdige mobielgebruiker. Dus is er handel in kleurige frontjes, knipperlichtjes, download en ontstaat er een hele nieuwe media-branche die content levert voor de mobiele telefoon, zoals games, muziek en allerlei interactieve diensten.
De mobiele alleskunner, onze mobiele telefoon, is het platform dat steeds meer functies annexeert, dat steeds krachtiger wordt, de batterij gaat langer mee en we groeien langzaam naar de derde en zelfs een vierde generatie mobieltjes toe. Camerafuncties, ook voor video, text-messaging, walkie talkie functie voor gratis korte afstand contact, MP3 en multimedia verkeer, ringtones, GPS positiebepaling, maar ook spelopties, alarmering, agenda, medische functies en natuurlijk de internet- en datacommunicatie worden gemeengoed. Zolang er forse concurrentie is en de providers geloven dat we ook echt meer gaan uitgeven aan dit soort diensten krijgen we dat moois min of meer gratis, maar dat is lang niet zeker. IP-telefonie is duidelijk in opkomst en er komen vast ook mobiele toestellen, die IP-telefonie bieden als men binnen het bereik van een WiFi-hotspot is. Met software als Skype kun je nu al vanaf je laptop vrijwel gratis bellen als je inbreekt op een willekeurig WiFi netwerkje in de buurt.
Het lijkt er soms op, dat er één super-mobieltje aan het ontstaan is, dat alles kan. Dat is echter niet waarschijnlijk, dat vraagt te veel compromissen, het is waarschijnlijk dat er een aantal ondersoort zal ontstaan die optimaal aansluit bij deelmarkten, zoals scholieren, professionals on-the-road, ouderen, mensen met kinderen, voor ieder wat. Op dit moment koopt men nog het apparaatje met de meeste mogelijkheden, de meeste pixels etc. maar dat is een heb-impuls, ook een beetje de angst dat men anders iets mist. Zijn we eenmaal wat meer gewend aan al die opties, dan gaat men bewuster kiezen en komt er weer meer differentiatie. Dat zie je ook bij camera’s, men beseft nu dat een 2 of 3 megapixel camera normaal gesproken meer dan voldoende is. De digitale still camera is overigens wel over de top heen. Vrijwel iedereen heeft nu wel een of meer van die dingen gekocht en meestal is men erg tevreden, maar de lol is er een beetje af. De echte foto-afficionado’s willen nog wel een dure spiegelreflex aanschaffen, voor de rest beginnen de mobieltjes met 2 of meer megapixel camerafunctie een alternatief te vormen. De producenten van camera’s proberen wel via heel modieuze design-modellen hun markt uit te breiden, maar dat bereikt maar een beperkte doelgroep.
Digitale fotografie is wel een drijvende kracht voor weblogging, via een webpage laten weten hoe het met je gaat op reis of in je dagelijks leven, en er groeit zelfs een trend waarbij dat gebeurt via foto’s genomen met de mobiel, genaamd moblogging.
Meer beeld, meer visuals, meer video
De camerafunctie, van stand-alone of op je mobieltje is heel populair en je kunt nu ook een redelijke foto maken, maar mobiel versturen naar een andere mobiel is te langzaam en te duur, overzetten op de PC is handiger. Video bekijken, je eigen videofilmpjes, maar ook televisie via UMTS, blijft beperkt door het kleine display, maar zit in de lift. Videotelefonie wordt wel gezien als de volgende brede toepassing, maar vereist naast een technische stap ook het nemen van een psychologische barrière. Het is al vaker geprobeerd, maar sloeg tot dusver nooit echt aan. Een bij-effect van die altijd beschikbare beeld-acquisitie is dat er hele nieuwe markten en diensten ontstaan, medische diagnostiek op afstand bijvoorbeeld gaat een stuk makkelijker met een foto-functie. Het is ook te verwachten dat de openbare veiligheid zal toenemen als de politie hier openingen maakt, bijvoorbeeld om foto’s van overtredingen, vernielingen, misdrijven, gevaarlijke verkeerssituaties en misdragingen van politiemensen zelf makkelijk te kunnen insturen.
Tracking, het kunnen volgen van een mobieltje, kan nu al door de politie, maar wordt in de VS al aangeboden als dienst (bv. Teen Arrive Alive), men kan continu (via ’n website) in de gaten houden waar bijvoorbeeld kinderen, hulpbehoevende ouderen, huurauto’s of werknemers zijn.
Video op de telefoon kan via point-to-point dataverkeer en dat is duur, maar de integratie van digitale omroep (Digitenne) op het schermpje van de mobiel kan dat probleem oplossen. Jammer voor de UMTS-providers, die dan niets verdienen. Digitale radio op ’n mobieltje gaat er ook komen, MP3 afspelen ook.
Een van de niche-markten bij mobieltjes zijn de ringtones, een business die een complement gaat krijgen in geïndividualiseerde schermbeeldjes. Het lijkt weinig zinvol, betalen voor een ‘eigen’ muziekje, een stukje individuele onderscheiding door een bepaalde beltoon, maar er wordt veel geld aan verdiend, vooral aan jongeren die hier op tippelen. Ook spelletjes op de mobiel beginnen geld te genereren, ook al omdat er zoveel mogelijkheden zijn om de interactie uit te breiden met omzet genererende SMS, MMS-en of andere boodschappen. Wat dat betreft worden de providers eigenlijk incassodiensten, ze regelen de betaling. Vroeger pakte de provider 50%, op dit moment kun je al deals maken waarbij men maar 20% in rekening brengt voor de incassofunctie. Je ziet dan ook nieuwe mediavormen ontstaan, die bijvoorbeeld print gebruiken als drager om SMS-verkeer te genereren, het blad Ringzone van Hub is daar een voorbeeld van, Hub is ook actief als uitbater van mobiele content.
Internet en e-mail via je mobieltje kan, maar is nog niet praktisch, de kwaliteit van het beeldscherm en de datatransmissie is nog onder de maat en lange berichten lezen is vermoeiend. Er moet een hele aparte mobiele e-mail etiquette komen wil dat echt aanslaan en UMTS moet qua gebruik nog een stuk goedkoper.
Een bijkomend effect van de mobieltjes-golf is dat de vaste (land) lijnen van providers als KPN steeds meer klanten verliezen. Dat probeert men door conversie naar (A)DSL te compenseren, maar daar is concurrentie van de kabelboeren en langzamerhand wordt de fee voor internetgebruik toch een stevig bedrag.
De PC blijft
Het lijkt misschien of bij al dat CE-geweld de PC achterblijft, maar er zullen nog heel veel PC’s verkocht worden, al verwacht men nu wel dat de nadruk gaat liggen op de afzet in landen als China, India en de Derde Wereld.
PC’s blijven nodig en nuttig, krijgen een kleinere en nog meer multimedia functies, maar er is een zekere verschuiving naar laptops (thuis wel met een extra keyboard of groter scherm), en de nog handzamer handhelds. Die kunnen nu ook wel meedoen als echte PC, er zijn al handhelds of palmsize units met volledig Windows XP zoals de OQO. Wireless WiFi zal zeker nog blijven groeien, al komt de congestie in zicht en speelt straling ook een rol. Helemaal pijnloos en gebruiksvriendelijk (en zeker niet veilig) is WiFi nog niet, maar het wordt beter en veel kost het ook niet meer. Draadloos video, overal in huis op schermpjes die film of dat programma kunnen bekijken, ook in het zwembad of in de tuin, en dan liefst iedereen z’n eigen kanaal en in HDTV kwaliteit, dat is waar het naar toe gaat. Met snellere WiFi 802.11 g (54 MBps) en extreme g dat nog dubbel zo snel is, en er komt ook e (priority links) en n (dubbel snel) aan. De volgende generatie WiFi called UWB ofwel ultra-wideband spread spectrum technologie zit nog in de standaardisatie perikelen.
De transmissiecapaciteit van de huidige Wifi is genoeg voor wat e-mail en surfen, maar niet voor ongestoorde video. De Amerikaanse HDTV vraagt al zo’n 20 MBps en dat knelt al snel, video over WiFi blijft nog even behelpen en de interferentie met de WiFi van de buren begint lastige vormen aan te nemen, de frequentiebanden raken vol en overvoerd. Wie echt zonder kwaliteitsverlies draadloos wil genieten van hifi geluid en HDTV kwaliteit video moet nog even wachten of ver op de hei gaan wonen.
Games
Er wordt meer omgezet in games dan in films, zegt men en hoewel dat misschien wat overdreven is, kun je de game-trend niet onderschatten. Niet erg cultuurgebonden, via allerlei platforms kun je interactief bezig zijn, op consoles, de PC, dedicated zakdingen, maar ook op je mobieltje. Dat is al een hele industrie en geweld en sex speelt al een behoorlijke rol. Multi-player games bieden, net als chatting, Instant Messaging, SMS en MSN, de mogelijkheid tot quasi-sociaal contact, tot virtuele gemeenschap. Ze worden steeds beter en je hebt er geen console of xBox of PS2 voor nodig, de mobiele telefoon is je game-unit.
Het is wachten op meer sensueel of sexueel gerichte multi-player games en de appendages en interfaces daarvoor, die revolutie gaat nog komen. Dat kan de hele internet-porno business een andere draai geven, met ‘thuis-sexwerkers’ die overal op de wereld hun diensten kunnen aanbieden.
Ontwijkgedrag
Veel van onze digitale hoogconjunctuur heeft ‘commercials’ als basis, er moet geld verdiend worden en als je dus reclame, banners, pop-ups kunt verkopen levert dat geld op om content te brengen, die weer meer respons genereert. Een van de problemen is nu dat de consument die commercials gaat ontlopen, wegklikt, doorspoelt, de nieuwe recorders maken time-shift al erg eenvoudig en die commercials gooi je er gewoon uit. Niet dat ook bij gewoon TV-kijken de reclame-blokken niet worden benut om naar de WC te gaan of koffie in te schenken, 80% van de commercials zou niet bekeken worden, maar het wordt dus nog moeilijker voor degenen, die afhankelijk zijn van reclame-inkomsten zoals de omroepen en de hele economie, die het toch moet hebben van schaalgrootte en zonder reclame wordt dat moeilijk.
L. Sala