Vol in breedband en VoIP
KPN maakt forse winsten, maar lijkt zo bang voor de bedreiging van VoIP dat men op voorhand de broekriem maar weer aantrekt en vooral in de vaste lijnen business (de oude POTS-koperdraad telefoon) mensen op straat gaat zetten. De KPN-top wil graag met z’n tijd meegaan en preekt dan ook het Internet-evangelie, maar beseft niet dat we qua mobiele diensten nog pas aan het begin staan van een ontwikkeling. Ik denk dat mobiele technologie over een jaar of vijf de herinnering aan de hoogtijddagen van de computer zal doen verbleken. Men spring nu angstig op de VoIP-wagen, dekt zich in via Digitenne, ADSL en deelname in glasnetten, maar beseft niet dat diensten en vooral content-bewerking (delivery, conversie, republishing) de kracht van een telecom-operator uitmaken, en dat voor het ontwikkelen van die diensten mensen nodig zijn. Je kunt proberen alles te ‘outsourcen’, maar dan hou je als bedrijf weinig over.
De nieuwe stoerheid van de KPN-top komt ogenschijnlijk visionair over, maar geeft vooral aan dat men niet beseft wat de wezenlijke kracht van een communicatiebedrijf is, namelijk het efficiënt vervullen van de communicatiebehoeften van haar klanten. Behoeftes, echte vraag van mensen en bedrijven die daar geld voor over hebben, niet de onzin van hi-tech push. De PTT drukte destijds ISDN in de markt en liet de klant daar tientallen miljarden voor betalen, terwijl men wist dat het een achterhaalde techniek was. Gaat men nu met VoIP weer zo’n doodlopende weg in? VoIP is een prachtige vondst en als basis voor spraak heeft het ook zekere voordelen, maar denkt men werkelijk dat TVoverIP en VideoIP kunnen concurreren met broadcast van dergelijke intensieve datastromen. Broadcast (omroep) via ether, satelliet, kabel, glas, koper, de fysieke alternatieven (DVD, via de post), zelfs via het internet als one-to-many is fundamenteel wat anders dan die hele point-to-point one-to-one structuur van internet.
Onze vroegere PTT verdient nog steeds stevig, en vraagt graag iets te veel voor haar diensten (maar ging met SMS als eerste in de dump). De Opta gaf net weer een reprimande wegens te dure kosten voor bellen van vast naar mobiel. Maar ondanks de winst wil men gaan inkrimpen en vooral de aandacht gaan richten op Internet-telefonie en sneller ADSL. ADSL2 gaat gemiddeld 12 Mbps gaat leveren (download) aan de gebruiker. Daar kun je wat mee, later dit jaar introduceert KPN dan ook Delay TV en Video-on-demand over ADSL. Daarnaast zullen er pilots worden gestart voor mobiele televisie en VDSL (video via ADSL).
Uit de jaarcijfers van KPN blijkt dat de omzet via het vaste telefoonnetwerk gedaald is, terwijl de omzet via de mobiele netwerken gestegen is. De groei is overigens voornamelijk veroorzaakt in Duitsland met E-Plus (13,6%) en België met Base (32,5%) en zonder veel ophef zijn er nu ook 1,6 miljoen i-mode klanten, over het gebruik van die toch wat afwijkende en eigenwijze dienst horen we niet veel. Twaalf procent van de Nederlanders belt alleen nog mobiel en heeft geen vaste telefoonlijn van KPN meer. KPN probeert die mobiele bellers binnenboord, dus aan de koperdraad te houden door binnenkort met een ‘telefoonloos’ ADSL-abonnement te komen. Het succes van breedband heeft geleid tot bijna twee keer zoveel ADSL-aansluitingen van KPN. Dat betekent dat er nu bijna 1,4 miljoen aansluitingen zijn.
Het is eigenlijk wel opvallend, dat een bedrijf dat een rijke historie heeft in de vastelijns-telefonie, nu zo duidelijk overstag gaat. De telefonie heeft meer dan 100 jaar, sinds Alexander Graham Bell het heeft uitgevonden, via koperen draden spraakverbindingen verzorgd, de laatste tien jaar in toenemende mate gedigitaliseerd en via glasvezel, radio-straalverbindingen en de satelliet, maar de telefoon thuis zat toch vast aan een draadje. Marktpartij KPN was daar koning, met altijd een vette winst, waar echter door de absurde bedragen die via veilingen werden betaald voor de UMTS-licenties, een deuk in kwam. Die hobbel is echter wel min of meer genomen, er is nu een andere bedreiging voor de klassieke diensten van KPN, namelijk het internet. Datacommunicatie gaat steeds sneller, van 300 baud verbindingen naar megabits per seconde, via een ADSL verbinding zijn we de laatste 20 jaar een factor 20.000 vooruit gegaan in transmissiesnelheid . In de ICT-wereld is de fascinatie met de (nu haperende) Wet van Moore, die aangaf dat iedere 18 maanden de processorsnelheid van computers verdubbelde, overgegaan op een vooruitgangsgeloof van onbeperkte en gratis bandbreedte. Men gelooft echt, dat we over een paar jaar onbeperkte en zeer goedkope bandbreedte hebben, en dat dan alles wel over dat internet bij iedereen thuis zal komen. Mar is dat geen illusie, voor VoIP is – bij een geringere kwaliteit – toch nog een stevig stuk gegarandeerde transmissie nodig, ongeveer 32 Kbits/sec vergeleken met de 64 Kbps van de ‘normale’ en tegenwoordig ook digitale PCM-telefonie. Het verkeer voor internet en ‘normale’datacommunicatie gaat via dezelfde kabels en verbindingen en alleen omdat er geen goede manier is om VoIP-verkeer in ‘debiet’ af te rekenen lijkt het nu alsof het veel goedkoper en bijna gratis is. Maar dat is niet zo, voor de bandbreedte en de transmissie moet wel degelijk betaald worden, kabels moeten worden gelegd en onderhouden, satellieten springen niet vanzelf in een baan, en het schoonhouden van het net en het verkeer (ruis, maar ook virussen, spam, malware) wordt alleen maar duurder.
Mobiele markt blijft
Het zit er wel in, dat internet-telefonie, internet-video, IP-communicatie in het algemeen gaat groeien, maar niet meer zo sterk, ik schat een procent of 30% groei tot 2008. De gebruiker kent het nu wel, en die 35 tot 80 (digtaal) kanalen op de buis zijn wel genoeg. Mobiele telefonie en mobiele ICT heeft eigenlijk meer groeikansen. Bijna iedereen heeft wel een mobieltje, maar wil ook wel een betere, er zijn meer diensten, snellere datacommunicatie, meer mogelijkheden, ook Scheepbouwer geeft aan: “’Hoewel we dit jaar nog weinig aan UMTS hebben, komt die markt er wel. Met de mogelijkheden die UMTS biedt, wordt dat een groeipoot.’ En wie even over de grens kijkt beseft dat in de derde wereld, maar ook bij onze Oosterburen het mobiele bellen nog wel wat kan groeien, we lopen in Nederland voorop qua mobiel. Ook zijn we nog lang niet aan het eind van de diensten die ontwikkeld kunnen worden. Dat gaat veel verder dan iedereen een PDA of Blackberry, als we kijken naar medische monitoring, alarmsystemen, beveiliging, identificatie, winkelen, afrekenen, de hele recreatieve content-delivery, interactieve games en dating, dan zijn we pas aan het begin. De hele overheid is nog niet verder dan wat primitieve database-administraties en simpele koppelinge. De tijd gaat komen dat al je persoonlijke gegevens in een RFID chipje in je paspoort, je oor of je navel zitten, inclusief alle identificatie, al je verzekeringen, al je verplichtingen, boetes, belastinggegevens, Big Brother begint wat dat betreft pas wakker te worden. RFID-chips, identificatie van alles en nog wat staat nog in de kinderschoenen. En dat alles zal toch voornamelijk mobiel gebruikt gaan worden, en de datastromen die daarvoor nodig zijn zullen door telco-bedrijven, door operators als KPN afgehandeld moeten worden, of dat nu via IP (internet), via hotsots/WiFi, UMTS of via UWB gaat gebeuren maakt niet zoveel uit. De datastromen zullen geschakeld, beveiligd, gefilterd en afgerekend gaan worden, dat is waar de kerntaak van een operator ligt. Al lijkt het er bij de KPN soms op dat de kerntaak de bonus van het management is.