Na een zelf aangevraagd faillissement start RAF toch door, weliswaar met maar vier zaken, maar met de infrastructuur intact. Een faillissement was de meest “efficiënte”manier om af te slanken. Het faillissement van de elektronicawinkels van Raf heeft geen gevolgen voor BuyOnline. Beide ondernemingen zijn onderdeel van de beheermaatschappij Ouderkerk, maar er is verder geen band, ze zijn zelfstandig. Curator is B. de Roy van Zuidewijn die liet weten dat de banken de kredieten van RAF hadden bevroren en het bedrijf daardoor niet langer aan zijn financiële verplichtingen kon voldoen. Hij ging akkoord met de doorstart vanwege de werkgelegenheid. Het personeel bleek dat wat anders te zien!
“Het ligt aan de middenprijs, de omzetwaarde per product in de CE-sfeer is de laatste jaren steeds afgenomen, daar heeft iedereen last van.” Aldus Amonon Rafalowizc toen we hem spraken over het faillissement van RAF. Hij vertelde blij te zijn in ieder geval een groot deel van het personeel te kunnen behouden bij de doorstart met de grotere winkels. “Misschien zijn we te breed gegaan, te veel onze specialistische basis uit het oog verloren, daar moeten we nu weer naar terug. Jammer van die vestigingen die dicht gaan, maar onze basis in Amsterdam en Utrecht is sterk, een goede naam en prima locaties. Ik geloof ook niet dat bijvoorbeeld de concurrentie van Mediamarkt ons genekt heeft, dat soort clubs heeft het nu ook moeilijk, kijk maar naar hun prijzen die buiten de trekkers echt niet zo laag meer zijn. Aldi, Mediamarkt, iedereen heeft problemen met die steeds goedkopere elektronica. Je kosten blijven gelijk, maar per klant minder omzet en de marges groeien ook niet, dat loopt langzaam uit de hand.” aldus Amnon. “Het is ook niet zo dat we last hadden van bijvoorbeeld die nieuwe Mac-shops in Amsterdam, we hebben ons eigen publiek in de Mac-wereld”. Wel geeft Amnon toe, dat men met Raf Electronics, de nieuwe naam na de doorstart van Retail Exploitatie Nederland (REN), zich toch meer specialistisch gaat profileren.
RAF: vertrouwde naam
Raf is in de business een oudgediende, het is door Amnon opgericht in het najaar van 1969 en begon als speciaalzaak in hoogwaardige audio-apparatuur. In Amsterdam is RAF in de loop der jaren als een olievlek gegroeid en werd de belangrijkste retailer in de Rijnstraat in het welvarende Amsterdam-Zuid. Steeds meer pandjes, steeds meer productgroepen, RAF ging goed mee in de home-computers, de digitalisering en de telefonie en bouwde ook in de professionele AV-wereld een stevige naam op met in Hilversum een echte omroep-afdeling. Vijf jaar geleden kwam het tot een samengaan met Staffhorst, toen ook een goed bekende Utrechtse speciaalzaak. Daarmee begon een proces van verbreding, in zekere zin ook vervlakking. Meer zaken, aggressieve print-marketing (Raf was een hele grote adverteerder) maar een tegenzittend economisch tij de laatste jaren. Er waren dus al spanningen, ontslaggolven, maar aan de andere kant toch ook investeringen in bijvoorbeeld de doorverbinding van de zaken in de Rijnstraat. Daar werd de laatste tijd een vrij groot en diep CE-warenhuis in elkaar getimmerd. Qua stijl en producten upmarket van grote discounters als Mediamarkt, maar qua prijzen ging men vaak wel in de slag. Raf groeide gaandeweg tot een allround verkooporganisatie met negen vestigingen en meer dan 300 medewerkers, inclusief de winkels van Raf/Staffhorst en webactiviteiten. Dat was al minder geworden, er waren enige reorganisaties de afgelopen jaren. Er waren nu 250 medewerkers, waarvan 150 een baan kregen aangeboden. Waarbij ze een kort contract kregen aangeboden en hun pgebouwde rechten verloren, reden voor veel geklaag, een aantal goede krachten koos voor de WW.
Oorzaken teloorgang
We kunnen natuurlijk niet echt in de boeken van Raf kijken en Amnon laat ook niet het achterste van z’n tong zien, dus kunnen we alleen speculeren over de oorzaken van het recente faillissement. Via de doorstart zijn er 4 winkels in de provincie geloosd, lastige bagage en snel geregeld, netjes sluiten van een outlet is een dure zaak, qua huur, personeel, voorraden etc. Een handig faillissement, maar het gaat ook al een tijdje slechter met RAF, de groei piekte uit, de omroepen bezuinigen en de digitalisering heeft inderdaad de gemiddelde productprijs enorm omlaag gebracht, ook in de professionele wereld. Goedkopere camera’s, goedkopere microfoons, elektronica is tenslotte kleiner, efficiënter, digitaler geworden. Vooral in de consumentenelektronica is dat te merken, complete AV-systemen kosten nog maar een paar honderd euro, DVD en CD gaan weg voor een krats, en de vette jaren van de plasma en LCD-schermen beginnen ook af te lopen. Voor mobiele telefonie op grote schaal is RAF niet echt gepositioneerd, en de ICT is al jaren aan het wegzakken. Met Apple had Raf nog een leuke specialiteit, maar Apple onder Jobs gokt meer op de iPOd en is berucht retail-onvriendelijk.
Voeg daarbij de recessie, die sinds 2001 duidelijk te merken is in de retail, en de expansiedrift van Raf in die tijd, Rafalowicz heeft qua timing niet goed gegokt. Een te grote jas, te happig op wat achteraf b-lokaties bleken, te gretig willen profiteren van gaten die vielen. Winkel(tjes) in de provincie, gezien z’n media-uitgaven leek het handig, maar blijkbaar ging het overeind houden van een keten toch ten koste van de speciaalzaak kwaliteit van de originele vestigingen. Harde concurrentie, branchevervaging, het Aldi-fenomeen, Mediamarkt in ZO op 5 minuten rijden afstand, we zagen dat ook Megapool al onderuit ging en er wordt her en der flink wat afgeleden in de branche. Een wasmachine, PC of camera gratis bij een mobieltje, kun je daar tegenop als gewone middenstander. En Raf wilde geen gewone middenstander zijn, je kon, in de advertising, in de inrichting van met name de Rijnstraat, toch wel de ambitie proeven om door te stoten, te investeren, te groeien. En dat ging fout, de omzet per klant groeide niet mee, integendeel, CE wordt een meeneemding in de supermarkt, een TV of PC koop je in de Albert Heijn, een MP3-speler krijg je bij nieuwe banden of een APK, DVD-spelers als premium bij 6 pak merksokken.
Een niet te winnen strijd, dat is nu de vraag? Of kan Raf, afgeslankt en zonder de ballast van kleine winkeltjes met te weinig omzet en omzetsnelheid, toch weer terug naar dat speciaalzaak-segment. Dat vraagt deskundig en breed personeel, die niet alleen hun rek met piefjes en pafjes kennen, maar bij een DVD ook de juiste digitale camera en het microfoonsetje dat erbij past kennen en kunnen aanwijzen. En daar zit een beetje de pijn, want het bedrijf is aan het interen op de motivatie van de mensen.
De filosofie van Raf
Raf profileerde zich altijd als een redelijke en open onderneming. Qua filosofie stelde men (quote van de site):”Raf wil zowel intern als extern eerlijk zijn". Intern eerlijk zijn betekent dat de medewerkers voor de onderneming zeer belangrijk zijn. Dit wil Raf bewerkstelligen met een zo goed mogelijke communicatie. Medewerkers worden gemotiveerd om de eindgebruiker eerlijk te adviseren vanuit hun eigen productkennis. Hierdoor wordt de betrokkenheid van het personeel vergroot. Extern eerlijk zijn betekent dat de kennis, het assortiment en de inkoopkracht worden gebruikt om ervoor te zorgen dat de eindgebruiker binnen zijn/haar wensen en budget de best mogelijke oplossing krijgt.”
Nou, dat klinkt vertrouwenwekkend, maar door de problemen van de laatste jaren zijn er toch wel wat deukjes in dat imago gekomen. Bij de klanten, het personeel en de collega’s. Want het bleek dat de ‘stoerheid’ van RAF toch een beetje een cover was, dat de expansie ten koste ging van de kwaliteit en dat bij de inkrimping qua personeel toch vooral op de centjes werd gelet.De leverancier, waar men mee verder moet bleven buiten schot. Ook nu horen we weer van betrokkenen, dat er duidelijk onrust was onder het personeel, dat men dit faillissement ziet als opschoning van het personeel en ook de collega ondernemers in de branche zijn niet blij met zo’n doorstart. “Leuk gedaan, even de voorraad vrijvaren, de dure jongens eruit, de slechte winkels geloosd, weer zo’n binnenskamers geregelde doorstart-deal’” hoor je in het veld. Zeker omdat de Rabo-bank, die de kraan dichtdraaide, toch het nieuwe Raf financiert en volgens het Financiële Dagblad ook de verplichtingen aan derden door de nieuwe BV zijn overgenomen. Dan komt de operatie inderdaad neer op een stevige enema. Ten koste van de verhuurders en het personeel, dat zeker moeite zal hebben elders werk te vinden, de retail zit overal in een dip. Want als we de verhalen mogen geloven, dan laadt curator Barend Roy de Zuidewijn (met de Rabobank in span) de verdenking op zich wel heel vlot wat lasten op het CWI en de WW af te wentelen. Het gaat om 3,5 miljoen euro tekort. Met verliezen van enige miljoenen de afgelopen jaren, maar we hebben ook vette jaren gehad in ICT en CE. Op 110 man ontslag, en misschien ook wel wat korten op de nieuwe contracten, gaat het om 25 mille de man, een maand of 6 tot 8 salaris, alles op een omzet van 60 miljoen, 250.000 per personeelslid. Wie weet hoeveel de gemiddelde reïntegratie kost, op zich een farce, ziet dat dit allemaal erg kort door de bocht is. Gebruikelijk in dit tijdsgewricht, maar netjes is anders, de oncontroleerbare achterkamerdeals met curatoren en rechter-commissarissen zijn ook elders wel bekritiseerd.
Want zou er nou niet iemand geweest zijn, die 3,5 miljoen op tafel had willen leggen voor het geheel als going concern? Telco-operators geven vermogens uit om outlets op te zetten, en al dat onroerend goed, van wie was dat en is via deze operatie daar geen leuke paraplu over heen gehouden? Heeft de curator dat soort opties wel onderzocht, of moest alles snel, snel, en in ’t geheim? Men begint wantrouwen te krijgen, en daar zou de pijn wel eens kunnen gaan zitten, Raf moet het van de gegoede en traditioneel ingestelde burger hebben en van de prosumer met een heftige hobby of semi-bedrijfje, en dat soort klanten wordt schaarser en ouder, ook in Amsterdam-Zuid en Utrecht.
Op de PC-Dump, de zaterdag dat het mis ging met RAF, en voordat er iets in de kranten stond, wisten veel mensen het al, zoiets gaat snel rond. Het personeel was duidelijk kwaad, en dat praatte snel rond. Raf was een soort familiebedrijf, maar vet betalen deed men niet men werkte er heel lang en maakte carriëre, nu was het ook voor de oude getrouwen terug naar fa. Imagoverlies is een lastig fenomeen, Raf was al eerder aangeslagen, kan men de teruggang nu wel stoppen?
Golfjes
Problemen als met Raf en Megapool zijn niet alleen van belang voor direct betrokkenen, de uitstraling is aanzienlijk. Werkgelegenheid, starterskansen, kredietbeleid, aantasting van de status van de buurt. Er zijn al meer wijken en buurten in Amsterdam, waar retail-locaties leegstaan en dan snel een hele buurt achteruit gaat. Dat is in de Rijnstraat voorkomen, maar het faillissement van RAF heeft zeker geen positieve invloed op de onroerend goed markt in Amsterdam, op de kansen voor nieuwe starters en het ondernemingsklimaat in de stad.
L.S.