Politiek: stemmen per computer
Het is weer verkiezingstijd en ik wil me hier niet te veel bezondigen aan een advies, iedere gemeente is anders, volgens mij (en met wat ervaring in Amsterdamse politiek) is het grootste deel van de wethouders incompetent, gespeend van zakelijk gevoel en kunnen meestal geen balans lezen. Maar ga vooral stemmen, trek u weinig aan van het Haagse zootje en wat mij betreft, kies een Turk. Daar zitten veel ondernemende en slimme lieden tussen, ambitieus en niet zo verpest als de gemiddelde carriere-likker.
Ik mocht even een voorvertoning zien van de electronische stemmachines van de SDU (de vroegere Staatsdrukkerij) die ze ontwikkeld heeft.
Droevig, en dan even pratend als computermens, wat een sullige interface. Polderwerk zonder enige fantasie, maar ook ingaand tegen de fundamentele wetten van de communicatie, zoals iedereen die wel eens een paar centen heeft uitgegeven aan reclame zou begrijpen. Want men heeft de partijen zo maar bij elkaar op een vrij klein 4:3 schermpje gepropt. Dat betekent dat wie bovenaan staat, in Amsterdam zijn dat de partijen 1, 11 en 21, visueel meer opvallen en dus onevenredig bevoordeeld worden. Dit is een bekend fenomeen, in de reclame diepgaand onderzocht met eye-scan technieken. Maar in de toelichting van de SDU blijkt nergens dat men daar ook maar rekening mee heeft gehouden.
Een tweede punt is dat de stemcomputer de mensen eerst laat kiezen uit een pagina met de lijsten, na het kiezen van een lijst komt men bij de kandidaten per lijst. Nu kiezen wij in Nederland, volgens de Grondwet en de Kieswet, op personen en niet op partijen danwel lijsten. Dat is een fundamenteel principe en zoals het nu gaat, kun je dus niet zien wie er op welke lijst staat. Je moet dus wel op een lijst kiezen en hebt geen overzicht over wie er allemaal verder nog kandidaat zijn. Er is er terug-optie, maar dan ben je wel even bezig als je alle namen wilt zien.
Nu is bij het kiesbesluit van 19 oct.1989 wel het gebruikte model beschreven, maar dat is een koninklijk besluit, geen wet en ik kan de hier gegeven bezwaren niet terugvinden in de stukken (mogelijk wel in de behandeling destijds) (www.kiesraad.nl). Men ondervangt het probleem enigszins door te eisen dat de kandidatenlijsten volledig in het stemlokaal boven de stemmachine worden aangebracht, maar wie kijkt omhoog in het stemhokje.
Weer zo'n geval, waarbij de systeemeisen en beperkingen (het beeldscherm) prevaleren boven het principe, dat we in Nederland vrij moeten kunnen kiezen, op personen en niet op partijen, want zo staat dat in de grondwet.
Luc Sala
Sala@dealerinfo.nl