Van poldermodel naar uitverkoopeconomie

Drukke maanden, met 3GSM en CeBIT, dus hopen nieuws, maar het gaat er wel om dat we uit al die opgeblazen annonceringen en wereldprimeurs die informatie halen, die werkelijk van belang is. Dat is soms goed verborgen, want er is een heleboel rook, maar het echte vuur zit soms verborgen in kleine achteraf standjes of tussenzinnetjes in persberichten. Die lijken overigens meer op reclamefolders, als we eens zouden afdrukken wat grote bedrijven als persbericht durven uitsturen, zou u kunnen lachen. Alles is extreem positief, innovatief, exclusief, supermodieus, stijlvol, het snelste, beste en allernieuwste. Wel zes bedrijven die zogenaamd als eerste mobiele push e-mail brengen, terwijl RIM dat al jaren heeft. Maar ja, bij een persbericht hoef je niet de waarheid te vertellen, is er geen Reclamecodecommissie. Er zijn alleen redacties die vooral zitten te strepen en proberen te ontcijferen wat het allemaal betekent, al die termen als SOA (service-oriented architectures), SAAS (software as a service) en Web 2.0 (een modekreet voor bedrijven die de eerste internetbubble misten).
Wat we met name op grote beurzen in de gaten moeten houden is de waan van de dag. Bij mobiel is dat ongebreideld datagebruik, video op je mobiel, bij ICT het geloof in VoIP als de grote doorbraak. Natuurlijk, het gaat er komen, maar echt niet overmorgen. Het zijn trends en bedrijven als KPN mogen daar terecht op anticiperen, maar we praten elkaar wel veel gekte aan.
Willen mensen werkelijk nog nieuwe diensten, of wil men alleen maar dezelfde dienst goedkoper. Wil men echt een snellere computer, of alleen maar een ding dat het goed doet en af van de vervuiling van dat kreng vol met spam, virussen en spyware voor je neus. Wil men echt nog meer kanalen TV, of alleen een manier om sneller te zien wat interessant is? Gaat het eigenlijk niet meer om switchen en voordeeltjes pakken, we leven qua ICT in een soort uitverkoopstemming, van...voor en elkaars klanten afpikken.

Er is op veel gebieden verzadiging, het is niet alleen Microsoft dat moeite heeft haar nieuwe 2007 Office System nog aantrekkelijk te maken. Welke echte voordelen kan men nog aanbieden? Ook de concurrentie tussen telecom bedrijven krijgt een andere focus, want circa tweederde van de Nederlandse huishoudens beschikt inmiddels over een internetverbinding en er is nauwelijks nieuwe aanwas. Daarnaast beschikt volgens de Heliview Consumer Monitor meer dan 80% van de internetters over breedband, dus ook op dit gebied is de grootste groei achter de rug. Alleen bij een forse prijsdaling van kabel of ADSL zou zo’n 38% alsnog overstappen naar breedband. Dus wat doen de bedrijven, in de ICT, in de telecom, in de mobiel (en in de zorgverzekering, de grutterij, de reisbranche)? Er is weinig keus; overnemen (schaalvergroting, triple-play) of concurreren. Ze proberen dus elkaars klanten te werven, met nette aanbiedingen of slinkse dumppraktijken, veel gemene kleine lettertjes, veel verborgen kosten, zelden echt tevreden klanten. Uitverkoopeconomie noem ik dat, maar het seizoen eindigt nooit!

Ondertussen wordt onze wereld steeds enger, zogenaamd steeds beter georganiseerd, maar de vrijheid verdwijnt zienderogen. De overheid spint een web, waar we allemaal inzitten en de techniek helpt daar stevig bij. Via de mobiel ben je overal te lokaliseren, minister Donner heeft – tegen de wil van de Tweede kamer in – ingestemd met de Europese richtlijn bewaarplicht telecommunicatiegegevens. Hij wil een stichting om de verkeersgegevens van internet- en telecom-aanbieders centraal op te slaan. Big Brother, alles lekker bij elkaar, kwetsbaar voor hackers en aanslagen.
Het is werkelijk fascinerend om te zien hoe in 5 jaar tijd vrijwel alle burgerlijke vrijheden zijn beperkt en hoe de anti-terreur wetten worden gebruikt en misbruikt om gewone burgers in een nauw keurslijf te dwingen. Fouilleren, razzia’s, gedwongen inburgeren, steeds hogere boetes (in je auto wegrijden met 4 mensen zonder gordel kost je nu 4x130 euro), steeds hogere huren, erfpacht, zorgkosten, parkeertarieven, leges en lasten en dus steeds minder besteedbaar inkomen, de binnensteden lijden eronder, winkels staan leeg. Amsterdam bijvoorbeeld verloor netto 3000 buitenlanders vorig jaar, maar dat betekent dat er vele duizenden meer vertrokken en gaan vertrekken. Er is een uitstroom van allochtonen op gang gekomen, niet alleen ouderen die hun huis (nog) duur kunnen verkopen, maar ook goed opgeleide jongeren.

Het gaat de verkeerde kant uit, en ik vrees, dat de verkiezingen daar geen verandering in zullen brengen. We mogen stemmen, nou ja, op veel plaatsen is dat al vingeren geworden, maar er is geen echt alternatief. Na het NEE tegen een bevoogdend Europa is er toch ook niets veranderd?

Luc Sala