Overal en altijd online

Mijn email is de laatste tijd overladen met niet alleen nare phishing mails - en sommige zijn echt heel slim, je trapt er bijna in - maar ook steeds meer verzoeken van Google+. Vroeger was het Facebook dat me belaagde, maar Google is ook lastig en ik wil het ook niet uitschakelen, want soms is er toch dat verloren gewaande contact dat ik waardeer. Maar wat een brei moet ik daarvoor doorworstelen.

Wat ik op m’n Facebook pagina’s allemaal aan onzin binnenkrijg is helemaal verbazend. Sommige toch nette en intelligente mensen zien het als een soort psychotherapeutisch toilet en sturen foto’s, berichten en onzin zonder enige waarde. Het zijn vaak de jongere ouderen, de laatkomers die nu enthousiast worden en bijna kinderlijk enthousiast gaan inhaal-hyven (jammer, het zijn vaak Telegraaf lezers). Ze worden even gezien, dat is waarschijnlijk de kick, het niveau is ongeveer dat van twitteren onder zesjarigen, die net zelfstandig naar het toilet kunnen en dat met iedereen willen delen.

Het leuke is nu, dat juist de jongeren dit steeds minder doen en blijkbaar gewend raken aan de online meeleef-trend, maar dat de oudere nakomers nu in dezelfde kuil vallen. Ik hoop maar dat over een paar jaar iedereen een beetje digitaal en online volwassen wordt, al zal dat wel betekenen dat sociale media minder maar wel gerichter gebruikt gaan worden. Misschien gaan er dan ook een paar onderuit, en verdwijnt er wat digitaal erfgoed. Er wordt nu wel geklaagd over het teloorgaan van Hyves content, maar hoeveel kids zijn blij dat die exuberante foto’s en andere uitingen nu toch mooi verdwijnen. Je digitale rugzakje duikt anders bij iedere sollicitatie weer op.

Ik ben persoonlijk geen grote gelovige in de ultieme sociale network ervaring, en de recente terugval in Facebook gebruik onder jongeren ondersteunt mijn twijfel, maar online zijn terwijl je vervoerd wordt is toch wel mooi. Dat merk je pas als het er niet is, zoals in de Eurostar trein naar Londen. Geen wifi aan boord, erg druk en zitplaatsen die benauwend veel op die van een cheapo vluchtje lijken. Het voordeel is dat je in twee uur midden in Londen staat (vanaf Brussel). Warom die lijn niet doorgetrokken kan worden naar Amsterdam blijft me verbazen. Maar geen wifi dus, wat moet je dan doen behalve wat krantjes lezen?

Ook in vliegtuigen mis ik de online verbinding, maar dat gaat veranderen. Om te beginnen mag je nu je smartphone en zo wel aan hebben en kan je vanaf de grond dus nog even bellen. De KLM (en Air France) hebben voorzichtig een pilot opgezet, in enkele Boeing 777-300 toestellen is er nu wifi. Niet goedkoop, EUR 10.95 per uur of EUR 19.95 voor de hele vlucht, maar het komt er dus aan. In de VS begint men nu al veel breder met wifi aan boord, en dat maakt zeker zakelijk vliegen een stuk aantrekkelijker.

Onder meer JetBlue biedt het daar aan, het heet Fly-Fi en die in-flight wifi lijkt een echte trekker te worden. De verbinding is, zeggen de gebruikers, redelijk, al zijn er staten waar er geen verbinding is om technische redenen. Het is gratis, wie echt snel wil internetten kan via Fly-Fi plus naar 20 mbps upgraden Dat kost dan 9 dollar per uur, maar je kunt pauzeren, je betaalt dus voor 60 minuten echt gebruik.

Ondertussen zijn we met de site www.dealerinfo.nl ook mooi slachtoffer geworden van serieuze hacking. Op een of andere manier zijn er echt duizenden files ergens via een achterdeur voorzien van een stukje extra doorverwijscode. Gelukkig knapte de SQL-server daarop af en kreeg men alleen een foutmelding, maar het was gevaarlijk spul dat ook anderen kon besmetten. Het was Google die dat het al binnen 24 uur in de gaten had en een waarschuwing bij haar zoekresultaten plaatste. Provider Tele2 deed helemaal niks, er zou wel via een toets-tracker een wachtwoord uitgevist zijn, de fout lag bij ons. Ze hebben wel een backup, maar die is er niet voor de klanten, alleen voor intern gebruik. Nou blijkt dat de fout niet via een wachtwoord lek was ontstaan, maar doordat er hele oude php en SQL scripts gebruikt werden, die blijkbaar door een of andere malware-engine waren opgespoord. Dat merkten we natuurlijk niet, aan een werkende site ga je niet zitten prutsen, en de oorspronkelijke files bleven dus al jarenlang onaangeraakt en ook qua backup deden we alleen de variabele content en databases. Dat ging dus mis en zonder complete backup. Een kleine ramp dus, maar slim gedaan. De malwareniers haalden files binnen, deden daar 3 maanden niks mee, en zetten toen in één klap de hele site vol met rommel. Niet afgevangen door Tele2, die verder nog wel het wachtwoord wilden wijzigen (niet online, vanwege die mogelijke key-logger) maar verder niks wilde doen.

Jammer, ervaringen bij andere providers zijn beter. Waarom Tele2 niet gewoon geld vraagt voor het herstellen van een gehackte site lijkt me vooral een aanwijzing dat ze er daar niet veel van begrijpen. Kwalijk, zeker omdat er steeds minder onafhankelijke providers met deskundigheid zijn. Alles wordt bij elkaar geveegd, door overnames etc. vermindert de concurrentie en heb je als klant nog maar één keus, namelijk stikken of slikken.

Weinig concurrentie, het idee dat je met drie partijen in de markt nog een eerlijke kans hebt als klant is een illusie, dat blijkt steeds weer in de telecom. De meeste aanbieders zijn halve of hele doorverkopers.

Nog een wens voor 2014. Kan onze Eurocommissaris niet eens wat doen aan de verdoezeling van de feiten door aanbieders en vergelijkingssites? Een soort rekenkamer instellen die de vergelijkingssites en hun verdienmodellen aanpakt. Misschien is dat een mooi idee voor 2014, want ook komend jaar wens ik de lezers een plezierig, voorspoedig en digitaal rustig jaar, zonder malware, hacks of een overheid die met de ene hand rustig neemt wat ze aan de andere kant pretendeert te geven.

Innovatie: hoe komt verandering tot stand

Innovatie: hoe komt verandering tot stand? “Tom Poes, bedenk ’n list” is Heer Bommel’s manier om problemen op te lossen, maar waar is de Tom Poes in uw organisatie te vinden? Het vinden en steunen van die innovaties die echt een verschil gaan maken is waar het eigenlijk om draait. Venture capitalists, innovatiecoaches en, hopelijk, de sturende krachten in wetenschap en bij de overheid willen juist dergelijke vernieuwingen tijdig sonderen. Want juist in de beginfase is steun relatief goedkoop en kun je de uitgroei stimuleren. Het is belangrijk is het om de mensen die dergelijke ideeën kunnen hebben te traceren, vanwege wat epigeneticus Bruce Lipton het “Butterfly gen” van de pioniers noemt.

Verandering bewerkstelligen in wetenschap, kunst en de samenleving, het change agent zijn en out-of-the-box denken, het is namelijk geen universele eigenschap en is ook maar beperkt gerelateerd aan intelligentie. Dat talent is moeilijk te meten of te voorspellen.

Er zijn zogenaamde disruptive inzichten of uitvindingen, die zo veel kracht hebben, dat ze een eigen leven gaan leiden en tot bloei komen. Ze hebben iets unieks en aanstekelijks, waardoor ze zich verspreiden als virussen, nauwelijks geremd door de normale barrières en met een eigen energie. Juist nu door de toegenomen connectiviteit bijzondere vindingen (goede en kwade) zich razendsnel verspreiden is het determineren van innovatie en innovatoren essentieel voor iedere organisatie die wil overleven. Maar hoe kun je verandertalent vinden?

Vooruitgang of chaos

Veranderingen die op termijn de gang der dingen wezenlijk gaan veranderen zijn er altijd geweest. De geschiedenis van de wetenschap gaat er prat op. Meestal waren het uitvindingen, die voortkwamen uit oorlogvoering of door harde noodzaak door klimaatveranderingen of rampen. Ze pasten in het tijdsgewricht zoals de ontdekking van de boekdrukkunst maar zijn ook heel vaak zijn terug te voeren op een of enkele geïnspireerde individuen. Aristoteles, Ptolemeus, Archimedes, Newton, Einstein, von Neumann, Josephson of de nieuwe Nobelprijswinnaar Peter Higgs zijn zulke figuren en er zijn er veel meer, in alle sectoren en disciplines.

De wereld verandert en doet dat al heel lang, we zijn al vijf miljard jaar op weg naar de toekomst. De biologische evolutie, leven dus, zou in een materialistische visie het gevolg zijn van random mutaties en selectiemechanismen. Dat verklaart nauwelijks de richting en het ontwikkelen van structuren en informatie die tegen de entropie (vergrijzing-afvlakking) tendens ingaan. Nu lijkt de vraag naar de oorzaak van verandering een filosofische kwestie. In de praktijk is het echter wel van belang te bekijken hoe nieuwe ontwikkelingen, innovatie en verandering eigenlijk ontstaan.

Innovatie wordt (zonder veel realiteitszin overigens) vaak gelijkgesteld aan vooruitgang en dat sturen is een soort heilige graal aan het worden. Verandering, liefst een verbetering qua comfort, kosten, ecologische belasting of winst is waar men naar streeft, maar een brede visie op wat dat ook nog veroorzaakt begint pas door te breken. De vraag of we gelukkiger worden van al dat moois en dat ook op termijn blijft meestal onbeantwoord.

Ondernemers, NGO’s, de overheid, ze gooien er grof geld tegenaan, in incubatie- of cooperatie-opzetjes, via venture capital en in private-public samenwerking. Het lijkt erop dat net als bij reclame het grootste deel van de er aan bestede energie niets oplevert.

In de huidige groeispurt van connectiviteit door digitale media gaat die verandering soms heel snel, internet heeft zich als een virus verspreid en dringt diep door, ook in de machinale wereld met M2M communicatie. Er ontvouwt zich een wereld, waar alles met alles verbonden is, waar transparantie de norm is, privacy een illusie en netwerken de modus operandi.

Dat die transparantie op den duur de speculatieve winsten verkleint, de verschillen elimineert, schaalgrootte benadrukt en vergrijzend (entropisch) werkt in allerlei opzichten wordt nog niet als serieus probleem gezien. Dat internet en real-time communicatie ook de terugkoppellussen in de techniek, economie en de politiek verkort, minder dempt en daardoor instabiel kan maken wordt al helemaal genegeerd. De rust is uit het systeem, we zweven van crisis naar crisis, de publieke opinie is een windvaan; lange termijn denken en doen worden opgeofferd aan de waan van de dag, de beurs en de media.

Bij die versnelde en versnellende ontwikkeling zijn we niet veel opgeschoten bij het begrijpen van de oorzaken van verandering, van innovatie of van het leven zelf. We meten van alles, weten hoe het zich ontwikkeld, zien de invloed van omgevingsfactoren en kunnen wat meer sturen, in de genetica, in incubatie van leven buiten de baarmoeder, maar een “Godsdeeltje der Verandering”, een evolutionair stuurmechanisme boven random mutatiemechanismen en chaosmechanismen is nog niet ontdekt. Dat laten we aan de theologen en het geloof. De wetenschap heeft zich wat dat betreft geïsoleerd van het leven en de werkelijkheid. Ik denk persoonlijk dat we juist in het extradimensionale, het niet meetbare moeten zoeken. Richting en doel vinden we niet in de materiële dimensies maar daar waar informatie, complexiteit en negentropie (negatieve entropie) vandaan komt. Dat is die andere wereld, die de wetenschap ontkent.

Ontdekken of uitvinden?

De oude Grieken waren wat dat betreft duidelijker, Plato sprak niet over uitvinden, maar zag alles als ontdekken of kopiëren, als komend vanuit een andere (ideale) wereld.

Toch valt er wel wat af te zeggen (misschien niet meer dan speculeren) over mutaties, over filtering van mutaties en het ontstaan van bijzondere ideeën (singulariteiten). Inzichten in de psychologie, met name in de ontwikkelingspsychologie, in persoonlijkheidskenmerken en de invloed van omstandigheden (de epigenetica in brede zin) vertellen wel iets over hoe vindingen ontstaan, gedijen en uitgroeien tot change agents. Met name het analyseren van succesvolle innovatoren en ontwikkelingen heeft geleid tot een wetenschap en discipline die we “verandermanagement” kunnen noemen.

We weten nog steeds niet waarom deze of gene geniale gedachte ontstaat, maar begrijpen wel beter hoe je optimaal zou kunnen omgaan met nieuwe inzichten die opkomen en hoe we ze kunnen helpen verder te ontwikkelen. Het conservatisme van vroeger is, zeker in het bedrijfsleven en aan het front van de veranderingen veel minder geworden. De wetenschap en academia zijn daar helaas nu eerder een remmende factor in. Ook de manier waarop de politiek met innovatie omgaat is een aanfluiting, mislukken is bij overheidsprojecten bijna ingebakken. Het inzicht, dat innovatie en kleinschaligheid (of is het ruimte voor individueel afwijken) samenhangen, is wel gegroeid.

Alles verandert, zei Heraklitus al. In de levenscyclus van ieder idee, product of organisme (ook de mens) zijn er verschillende stadia en invloeden. Alles wat bestaat is tijdgebonden is, zelfs het universum zoals we dat denken te kennen. Tijd in die zin is het kenmerk van manifestatie, de brug tussen het zichtbare en onzichtbare. Alles is daarnaast onderhevig aan externe invloeden. Hoe meer iets verbonden is en afhankelijk van andere zaken, des te instabieler wordt het, des te meer gaat de ontwikkeling afwijken. In biologische termen gaat het fenotype afwijken van het genotype, in cyberspace zien we dat ideeën sneller een eigen leven gaan leiden. Het oorspronkelijke idee wordt aangepast, ontwikkelt zich. Dat wordt gemakkelijk ook als innovatie of creatie aangeduid, maar is als proces meer ontwikkeling en aanpassing en ook makkelijker te sturen. Van simpele producten maken we varianten en opvolgers, aanpassingen aan de mode, zelfs de iPhone kun je nu in kleurtjes krijgen. Aan die aanpassingen zijn wel grenzen aan, schapruimte bijvoorbeeld en het kosten/opbrengsten plaatje, maar meestal groeit men tot dergelijke grenzen overschreden zijn. Net als dat het “Peter-principle” aangeeft dat men in carrières meestal doorgroeit tot het niveau van incompetentie is bereikt zien we ook bij productontwikkeling dat men vaak te ver doorschiet in het aantal variaties en versies.

Het is mogelijk de ontwikkeling van een idee (naar product, dienst, onderneming, wetenschap, etc.) te vergelijken met de ontwikkeling van de mens (en andere organismen). Er is een soort begin, de echte innovatie, een genotype dat ontstaat in de geest van een enkeling en dat gaat groeien en zich ontwikkelen, maar dat ook aanpassingen gaat vertonen aan de omgeving. Er ontwikkelt zich een persoonlijkheid of fenotype dat de oorspronkelijke bedoeling (de genen) nog wel in zich draagt maar een eigen gezicht heeft.

De echte vonk

Het geniale van mensen als Steve Jobs was dat ze, natuurlijk geïnspireerd door wat ze oppikten (bij Apple kwam dat vaak van Xerox’ PARC) een eigen en eigenzinnig concept durfden en konden neerzetten. Anderen gingen daarmee verder en nu is Jobs’ visie al bijna verwaterd door variatie en fenotypische aanpassingen, maar de energie is nog voelbaar. Nu was Jobs geen standaard mannetje, hij stond open voor alternatieve inzichten, gaf zelf toe dat LSD hem de ogen opende voor een andere werkelijkheid en was gepekeld in het new age denken en esoterische inzichten. Daarbij was hij een lastige en eigenlijk slechte baas. Je zou kunnen stellen, dat zijn niet zo positieve jeugdervaringen (hij werd opgevoed door vrij eng denkende pleegouders) hem de drive gaven om verandering te zoeken. Dat zien we bij meer innovatoren, ze zijn gegroeid en gelouterd door de tegenwind, die hun vlieger deed stijgen. Het blijkt ook dat ‘affective disorders’, zoals depressie en autisme en ‘mood disorders’ soms tot bovenmatige creativiteit kunnen leiden, net zoals niet normale links-rechts coordinatie in de hersenen. Vreemd genoeg wordt ‘openstaan’ voor andermans ideeën vaak geassocieerd met creativiteit, maar blijken hypercreatieven zich toch zeker innerlijk te verzetten tegen de gangbare opvattingen.

Er zijn er (op basis van neurologische research) aanwijzingen dat zowel positieve als negatieve gevoelens en stemmingen (affects) de creativiteit positief kunnen beïnvloeden. Dat zou kunnen inhouden dat creatief denken een reactie is op emotioneel uit balans zijn, een manier om daarmee te dealen.

Creativiteit in die zin is, net als de ontwikkeling van symbolische taal, mogelijk een logische component van evolutionaire ontwikkeling in de zin van het natuurlijk reageren op veranderende omstandigheden en het zoeken naar mogelijke antwoorden daarop.

Van frustratie naar innovatie

Nu zou je uit de creatieve impuls gebaseerd op negatief affect (gevoelssituaties) kunnen afleiden, dat bijvoorbeeld onderwijs (voor zover dat ten doel heeft vooruitgang te bevorderen) helemaal niet zo makkelijk moet zijn. Je moet het juist extra moeilijk maken. Dat zou een factor kunnen zijn die echte (genotypische) innovatie bevordert. Dat is wel wat anders dan wat er nu wordt gedacht. Weg met subsidies, steun, pamperen en stimuleren, laat de besten maar boven komen drijven. Dat is marktdenken, concurrentie zien als de beste filtering, de overlevers hebben hun talenten onder druk moeten ontwikkelen, de achterblijvers worden de onderklasse.

Niet erg sociaal, maar in zekere zin ook wel wat aan de basis ligt van Silicon Valley. Het lijkt misschien dat alles daar ging om steun en een positief klimaat, maar in feite is het daar een grotere ratrace dan elders, een pressure cooker waarin de besten overleven. De imitaties van dat model zijn dan ook voor het grootste deel vastgelopen, drijven op overheidssteun en zijn leuke netwerk werkverschaffers. Meer kijkers en begeleiders dan initiatiefnemers, meer behendige subsidieverkrijgers dan innovators, helaas veel weggegooid geld en energie, terwijl de echte uitvindingen weer ergens in een achteraf garage plaatsvinden. Bovendien maakt makkelijk reizen, cyberspace en internet communicatie de uitwisseling zo makkelijk, dat fysieke concentratie en het idee van superuniversiteiten of incubatie-instituten zoals Amsterdam dat nu weer wil, misschien wel achterhaald is.

Op dit moment wordt in landen als China en India, maar ook in Afrika met indrukwekkende groeicijfers gescoord, maar blijkt dat toch weer vooral een kwestie te zijn van kleinschalige initiatieven. De overheid kan stimuleren, grote bedrijven maken luxe en communicatie bereikbaar, maar het zijn de kleine mannetjes en vrouwtjes die de welvaart echt dragen. Winkeliers die zakenmensen worden, sociale ondernemers die hun situatie uitbuiten, politici die wat meer doen dan hun boekje voorschrijft, niet alleen zakkenvullers maar ook idealisten die met oplossingen komen en samen die groei veroorzaken en hun achterstand inhalen en meer.

Origineel en adaptief

Een origineel en diep idee met verstrekkende gevolgen is zeldzaam. Meestal gaat het om aanpassingen, langzaam veranderende inzichten. Die zijn misschien gebaseerd op dat oorspronkelijke idee, maar het is meer vormgedreven, meer buigend naar specifieke toepassingen. Dat betekent dat in de latere fasen (waar meer development en minder research aan de orde is) de veranderingen een geleidelijker en meer permanent karakter krijgen en daarin ook meer te sturen zijn.

Het onderscheid tussen echt originele ideeën en het verder ontwikkelen ervan is ook fundamenteel in het gebruik van allerlei zogenaamde creativiteits-verbeterende technieken. Problem solving workshops, brainstorming sessies, vrije associatie, prototyping, reverse engineering, gestructureerde probleemanalyse, er is van alles qua creativity technieken om verder te komen met individuen of groepen. Het is opvallend dat men daarbij technieken als LSD of drugsgebruik, meditatie, bidden, lucid dreaming, hypnose en dergelijke, wel gebruikelijk in de kunst- en muziekwereld, in zakelijke omgevingen uit de weg gaat. Als creativiteit in wezen niets anders is dan toegang krijgen tot een onderbewuste werkelijkheid zou daar een meer productieve aanpak gevonden kunnen worden.

Creativiteit

De theoretische visies op creativiteit als basis van nieuwe ideeën en producten zijn velerlei, de meeste hebben te maken met de “4 P’s” - proces, product, persoon en plaats. Hoe ontstaat creativiteit, wat is het resultaat in welke vorm, door wie of welk soort persoon en in welke setting. Natuurlijk is ook kritiek geven op een idee, het verbreden, versmallen, kaderen of integreren en relateren creatief, maar anders en minder uniek. De essentie van echt revolutionaire (genotypische) innovatie boven fenotypische ontwikkeling is toch dat een heel nieuw idee ontstaat. Creativiteit is dus gevarieerd, ook qua niveau, er is kleine c en grote C creativiteit, niet alles hoeft wereldschokkend te zijn.

Wat in dit soort analyses, die set en setting benadrukken, ontbreekt is de magische factor. Welke externe maar fundamentele factor is de basis van een idee, wat maakt dat iemand zich überhaupt ergens druk over maakt en ergens een klik ziet.

Hangen creativiteit en innovatie met elkaar samen? Dat is een interessante vraag. Net als het IQ van iemand, gebaseerd op een mengsel van verschillende gebieden en niet altijd relevant, is ook creativiteit een eigenschap met verschillende pijlers. Je kunt creatief zijn in tegenspoed, om uit moeilijkheden te geraken, maar ook vanuit een soort mystieke verbinding met het al en wat is het meest relevant in een gegeven situatie? En is het jezelf opzadelen met een moeilijk probleem niet een soort interne foltering, die oplossingen vanuit een dieper niveau oproept? Heel veel uitvindingen en inzichten komen voort uit dromen, het onderbewuste verwerkt de impuls en de frustraties en draagt een beeld of inzicht aan. In die visie is innovatie dus gekoppeld aan een oplossing en is het idee dat mooie visies of inzichten vanzelf komen dus minder logisch.

Wat is dan wel het geheim, de verborgen formule voor innovatie? Daar is nog geen eensluidend antwoord op, de HR (personeels) goeroes praten over selectie, stimulering en begeleiding, de venture capital mensen praten over worsten en beloning, de psychologen over personality types, de netwerkgelovigen over uitwisseling en community effecten. In retrospect (kijkend naar gelukte innovatie) hebben ze allemaal een beetje gelijk, maar wat ontbreekt is een brede visie op het hoe en waarom van verandering en hoe die samenhangt met leven, groeien, bestaan. Dat klinkt wat vaag, in de praktijk zien we echter dat de successen in venture capital, in technologie en in ondernemen veel meer samenhangen met intuïtie en gevoel dan met planmatige analyse en begeleiding. Structuurbegeleiding en businessplannen zijn zoethouders, het gaat om de mensen, dat blijkt iedere keer weer. De intuïtieve aanpak en dat betekent toelaten van niet wetenschappelijke, niet logische en irrationele factoren werkt het beste. Misschien zou de les moeten zijn, dat innovatiebeleid en change management veel meer te maken hebben met het contact (van individuen, organisaties, bewegingen) met het andere, onderbewuste en virtuele dat zich onder al dat rationele afspeelt.

Change- en innovatie-management is een mensenvak, en omdat mensen vooral irrationeel opereren niet makkelijk te vatten in regels, structuren en matrices. Wie bedenkt een methode om het change (innovatie) quotient van mensen en organisaties reproduceerbaar in kaart te brengen? Zo’n INQ indicatie of Creativity Quotient zou voor change management (en dat is wat anders dan een organisatie leiden en op de winkel passen) zeer waardevol zijn. Er zijn wel een aantal tests zoals de Torrance Tests of Creative Thinking en verschillende Divergent Thinking tests en andere psychometrische manieren om via divergentie, associatie indices een indruk te krijgen, maar die gaan voorbij aan wat voor mij de essentie is van echte innovatie, toegang tot de onzichtbare wereld via het onderbewuste. nov 2013 LS

MS top: Elop terug ??

De opvolging van Ballmer staat nu ter discussie en Nokia overname ‘paard van Troje’ Elop staat op de nominatie.

Hij incasseerde bijna 20 miljoen door de aankoop van Nokia Telecom door Microsoft en heeft een brede ervaring in de Microsoft sfeer, waar hij vandaan kwam om Nokia te leiden. Het lijkt allemaal opgezet, behalve dan dat Nokia de grote doorbraak in mobiel ook niet gerealiseerd heeft en Windows Phone 8 niet echt op de kaart staat, zeker niet in de VS waar men mikte op een betere positie dan het oude Nokia er had.

Verder blijkt Apple, mede door de NSA afluistertechnieken, haar ‘sleutelring/keychain’ wachtwoorden database die in iOS6 zat, wat aangepast te hebben en eigenlijk af te raden. Men wil de keychain uit de cloud te halen en alleen op de devices te zetten zodat afluisteren niet meer kan en alleen via de op het device staande vingerafdruk (iOS7) geactiveerd kan worden. Men werkt aan dit nieuwe systeem en geeft aan, dat men beter even kan wachten. Een interessante ontwikkeling, waarbij VS bedrijven dus eigenlijk tegen de overheid ingaat en helpt aflusiteren of scannen tegengaan. Keychain zou alle passwords van iemand kunnen bevatten, als dat ergens in de cloud staat is dat ook door anderen af te luisteren of via een rechterlijk bevel op te vragen. De vingerafdruk methode is overigens juridisch moeilijk, men kan wel weigeren een password te geven, maar niet een vingerafdruk.

KPN Teloorgang: de privatisering ontmaskerd

Het ooit puur Nederlandse KPN, het telecom deel van de geprivatiseerde PTT van weleer, was de afgelopen tijd druk in het nieuws. Via een wat versluierd bod van Carlos Slim van America Movil leek het er op, dat KPN grotendeels of zelfs geheel in Mexicaanse handen zou komen.

In eerste instantie is daar, afgezien van wat beursberichten nauwelijks opwinding over ontstaan. Maar toen begon men te begrijpen wat er aan de hand was, er was de kans dat KPN via het opkopen van alle aandelen in handen zou komen van een buitenlandse partij, misschien van de beurs gehaald kon worden en daarmee redelijk ongrijpbaar worden. Toen kwam er actie, er werd een oude stichting geactiveerd die via een zogenaamde gifpilconstructie met optierechten voor miljarden extra stemgerechtigde aandelen bedoeld was om een vijandige overname tegen te houden. De politiek en iedereen ging zich er (wel vrij laat allemaal en publiciteitsgeil) mee bemoeien, zelfs de Nationaal Coordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) onderzoekt nu wat de eventuele gevolgen zijn van een eventuele verkoop van KPN (KPN.AE) aan America Movil (AMX.MX) in het kader van de nationale veiligheid. Carlos Slim voelde de tegenwind en ging z’n plannen bijstellen en de stakeholders pappen, hij heeft geen belang bij ruzie met werknemers, klanten, de overheid en de media.

Privatisering ter discussie

De hele kwestie stelt de wijsheid van de hele privatiseringsgolf van de afgelopen decennia weer ter discussie en dat werd hoog tijd. Sinds eind jaren zeventig heeft, nadat in de VS de overheid ging ingrijpen in te machtige semi-monopolies (van met name IBM en AT&T) en meer concurrentie afdwong, het vrije marktdenken zich als een soort virus verspreid. Gedragen door eigenlijk achteraf nauwelijks verborgen eigenbelang van ambtenaren en politici, die leuke baantjes en persoonlijke status zagen kreeg de neo-liberale deregulering de ruimte. Het idee van meer concurrentie door minder overheidsinvloed en het privatiseren van alles wat maar even losgeweekt kon worden kreeg vaart, vooral in landen waar het Amerikaanse voorbeeld slaafs werd gevolgd, zoals in Nederland. Dat het in de VS veel meer ging om politiek gemotiveerde anti-trust en anti-monopolie gebaren om de gevolgen van duurdere olie en koopkrachtverlies bij de middenklasse te verbloemen werd niet opgemerkt, we gingen hier volop in de privatisering. De overheid zag het grote geld, gemeenten verkochten alles wat los en vast zat, zoals energiebedrijven, kabelnetwerken, vervoersbedrijven, banken (de postgiro), grote delen van het zorgstelsel, de woningcorporaties werden vrijgelaten, het kon niet op. Het tafelzilver werd verpatst, privatisering was de grote hype, we zouden er allemaal beter van worden, de consument zou betere diensten krijgen, goedkoper, beter, en de overheid zou via , o wonder, meer regulering, de zaak wel in de gaten houden. Er werden instanties opgetuigd, baantjes uitgedeeld, politici beloond voor hun medewerking aan dit potverteren, een nieuwe klasse van zakkenvullers kon zich verrijken, de burger betaalde wel. Ondertussen zijn de Consumentenautoriteit, de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA) samengebracht in de nieuwe toezichthouder Autoriteit Consument & Markt) maar is de les niet geleerd, pas door de KPN dreiging schrikt men weer wakker. Er is nooit een brede discussie geweest over wat die privatisering allemaal heeft stukgemaakt. De ellende bleef verborgen, werd goedgepraat, de enorme missers, domme verkopen, beursgangen en incompetentie van vrijwel alle betrokkenen, inclusief de pers, met de mantel der gedeelde verantwoordelijkheid mooi afgedekt. Geleerd is er weinig, de Amsterdamse gemeenteraad die zich met de verkoop van de kabel in 1995 zo liet naaien, privatiseerde begin 2013 nog vrolijk de Amsterdamse haven, de totale 23 Ha van haven ging onlangs nog voor 6 euro per m2 over naar wat uiteindelijk de vrije markt is, rijp gemaakt voor Chinese investeerders, net zoals dat met de nu afgebroken containerterminal gebeurde. Dat ondertussen de grootste huurder Vopak zich uit Amsterdam terugtrekt maar wel samen met de havendirectie de raad, dapper voorloog tijdens de hoorzittingen en de beloofde groei en inkomsten een illusie blijken, drukt niet het ministeriabele salarisniveau van de nieuwe directie.

Nu blijkt echter, dat die mooie privatisering eigenlijk een leegverkoop inhoudt en we in de vrije markteconomie van Neelie eigenlijk formeel niets kunnen doen tegen Slim (de gifpil constructie is Europees gezien niet houdbaar) schrikt men wakker. Zou er nu dan toch, misschien, eens een balans worden opgemaakt, de privatisering in het brede kader van de afbraak van de welvaartsstaat werden beoordeeld?

De privatiseringswoede ligt nu schijnbaar in een ver verleden, denk aan mensen als Neelie Kroes destijds en de hele dereguleringshype van de jaren tachtig, mede gedragen door een regenteske PvdA-elite. Nu vecht Neelie tegen de macht van het vrijgemaakte tafelzilver, maar zij was het die de PTT, Schiphol en KLM destijd enorme bevoordeelde, omdat ze na haar ministerschap zo graag een topjob bij een van die clubs wilde. Haar privatiseringsneigingen hadden wel degelijk een persoonlijk voordeeltintje. Maar de hele politiek is er achter gaan hangen, we hebben ons wild geprivatiseerd en doen dat nog steeds. Het eigenbelang van bestuurders en politici die ook wel een baantje wilden in energiebedrijven, woningcorporaties, openbaar vervoer, kabel, telecom, gezondheidszorg lag aan de basis van wat we nu en de komende jaren zullen kenschetsen als de grote uitverkoop. Die bestuurders, minister, wethouders komen vrijwel altijd goed weg, het circuit zorgt voor haar vazallen, de burger betaalt wel.

KPN weer veilig?

Want wat er ook gebeurd, KPN (en andere geprivatiseerde kernactiviteiten) krijgen we niet meer terug, tenzij Rutte net als Bos destijds bij ABN/Fortis in de paniek meegaat en het zootje opkoopt. De rust is weer ven teruggekeerd, Carlos Slim kreeg deels z’n zin, wist de verkoop van E-Plus wat op te peppen, deed vage beloftes aan andere stakeholders zoals de ondernemingsraad en wacht verder even af. Maar als de beurskoer verder zakt (en Slim is door die gifpil constructie vrij op de beurs bij te kopen tegen ene lagere koers dan in z’n overnamebod) blijft KPN het snoepje van de week voor speculanten. Nou ja, snoepje, het is een slecht gerunde toko, die z’n kroonjuwelen verpatst om te overleven, qua imago steeds verder wegzakt en geen idee heeft waar het qua ICT, domotica en cloud diensten naar toe gaat. KPN overleeft alleen, omdat de oligopolie die de overheid heeft gecreëerd toelaat dat de burger het gelag blijft betalen. De interne motivatie binnen het bedrijf zal er allemaal niet beter op worden, managers kiezen voor een exit, de klant is zeker niet tevreden, de 4G leuterkoek te spijt. De signalen, dat het mis aan het gaan was met KPN en men daar met man en macht probeerde het schip drijvend te houden en vooral de koers wat op te krikken waren natuurlijk al langer duidelijk. Toen men onlangs begon in de innovatieve competentie van het bedrijf te kappen, de ontslagen van de Xs4All ‘baarden’, was voor de kenners het emotionele failliet van de Koninklijke ‘PTT’ duidelijk.

De totale waarde van KPN zou nu iets van 10 miljard zijn, een fooi gezien de investeringen in frequentiebanden, naamsbekendheid en infrastructuur, maar zo werkt beurswaarde nu eenmaal. Het is ook niet fair Carlos Slim te zien als een soort raider. Slim’s motieven voor z’n bod waren meer ingegeven door wat er in het wereldwijde telecomspel gebeurt en met name de positie van America Movil tegenover het Spaanse Telefonica en de Duitse markt, dan door de belabberde situatie van KPN zelf. Telefonica Deutschland wil E-Plus kopen van KPN, maar Movil wilde die landingsplaats in de Duitse markt zelf hebben. Slim heeft nu die deal wat laten oppoetsen met nog een achterdeurbelangetje als toekomstzekerheid.

KPN, dat bedrijf is van kroonjuweel toch wel akelig snel tot zorgenkindje gedegradeerd. Het gevaar was dat als Carlos Slim mocht besluiten het bedrijf niet alleen van de beurs te halen, maar ook juridisch in te lijven bij z’n Mexicaanse imperium, we de zeggenschap over een belangrijk deel van ons telecom netwerk, infrastructuur en met name de zogenaamde outside plant, het koper en glasvezel in de grond, helemaal kwijt zouden raken. De diensten, die over dat netwerk worden aangeboden zijn namelijk grotendeels virtueel, dat wil zeggen dat ze ook door wat grote computers en helpdesk-organisaties in India, Suriname of Turkije kunnen worden uitgevoerd. Dat zou onze nationale (dus economische) rol op het cyber-wereldtoneel op termijn enorm beperken.

Wereldschaal

Maar eerst even wat er nu op wereldschaal aan de gang is. AT&T neemt het toch voornamelijk Britse Vodafone over, T-Mobile probeerde net als KPN ook buitenlandse dochters kwijt te raken (In de VS aan AT&T en dat mocht niet) en nu zijn het Spaanse Telefonica en America Movil aan het oprukken. Met groeimarkten in de rug rapen ze de slecht draaiende geprivatiseerde PTT’s en kleine lokale probeersels op en dat betekent dat we in een situatie belanden dat de telecom hier aangestuurd kan worden door wat gezellige onderonsjes van magnaten waar we helemaal geen invloed op hebben. Slim kan, als hij KPN helemaal in handen zou krijgen (en dat idee is echt nog niet begraven) morgen de helft van het personeel van het oude KPN vervangen door off-shore operators, de lokale graaf en kabelactiviteiten uitbesteden aan kleine ondernemers en zzp-ers en die, net als die andere PTT-oerwortel de post al doet, uitknijpen in ons moderne slavernijsysteem. Ook kan hij dan beslissen de investeringen in nieuwe routers, 4G, diensten, veiligheid maar even wat uit te stellen of de prijzen even wat op te hogen (en als grootaandeelhouder kan hij dat natuurlijk nu ook al wel afdwingen). Als ie dat samen met Vodafone (AT&T) doet, even een intern-Amerikaanse onderonsje in een vliegtuig boven internationale wateren, gaat ook zwakke broeder T-Mobile graag stilzwijgend mee. Daar heeft niemand hier wat over te zeggen, aandeelhouders, raden van bestuur, commissarissen als ze er al zijn, worden door hem gecontroleerd en als KPN geen beursfonds meer is zijn zelfs de cijfers geheim. En de politiek, die heeft er in zo’n situatie helemaal niets meer over te zeggen. En wie kan dan de vinger leggen op wat uitgestelde plannen, wat trager uitgevoerde updates en het langzaam laten verwateren van onze kabelvoorsprong (de we wel degelijk te danken hadden aan initiatieven lang voor de privatiseringsgolf)? Niemand, dat voorrecht laten we aan Carlos Slim en zelfs als een klokkenluider over een tijdje zou kunnen aantonen dat we bewust tot achterblijvers in de cyberontwikkeling worden gemaakt, dan kan niemand er wat aan doen. Want er is geen echte concurrentie, een te inhalige overheid wilde te veel verdienen aan licenties, veilde frequenties met condities die echte concurrentie uitsloot en dus worden we nu gewoon een wingewestje voor wat multinationals waar geen enkele controle op is. De toezichthoudende clubs als voorheen NMA, OPTA en dergelijk zijn tenslotte bevolkt door dezelfde oud-politici, old boys en regenten die aan de basis stonden van de hele uitverkoop.

Ik ben geen aanhanger van de samenzweringstheorieën, de Bilderberg groep onzin (ons koninklijk huis is zo ongeveer de stomste investeerder die je je kunt voorstellen) of dat extraterrestrials al alles in de hand hebben, maar ik geloof wel in auto-conspiracies, samenwerkingen op ad hoc basis zoals die altijd en overal voorkomen. Ik zie wel corruptie, het regenteske balletje gooien naar elkaar, zelfverrijking, maar vooral zie domheid. Niet alleen bij de politici en zogenaamde ondernemers (die tegenwoordig vooral zelf geen risico lopen en eerder zelfverheerlijkende winkeloppassers zijn) maar bij ons, het volk, de kiezer. Wij zijn verantwoordelijk voor die overgelopen hypotheekellende, wij gingen naar de bank om toch maar wat meer te lenen, voor dat vakantiehuis, die auto, die boot en staken ons te diep in de schulden. Dat was de fout van Occupy, die wezen naar de uitvoerders van onze blinde graaizucht en daar gedienstig constructies voor bedachten, gesanctioneerd door politici, die ook graag een tweede huisje wilden en een leuk baantje later.

We zijn, met een doorsudderende onroerend goed crisis en een Euro aan een draadje, op weg naar een toekomst als tuinbouwers en doorvoernatie die als grappige vakantiebestemming voor rijke Chinezen en Indiërs nog wat kan bijverdienen. Nederland wordt een franchise, zonder originele identiteit, onze musea, universiteiten, winkels en identiteit mogen we inkopen, we worden consumptieslaven op minimumniveau. Thatcher ging ons voor, verkocht het meeste Britse erfgoed en degradeerde haar wereldrijk(je) tot een dienstenmaatschappij zonder productie waar alleen nog werk is als vakkenvuller of kassamedewerker.

KPN weg uit Nederlandse handen en buiten iedere politieke invloed, het gaat nog even niet door. Maar de mini-crisis is wel een signaal, we zagen even de mijlpaal op een weg naar identiteitsverlies als natie, en de geschiedenis leert ons, dat zoiets uiteindelijk niet goed afloopt. Identiteitsverlies leidt tot angst en men zoekt weer invulling. Zo’n vacuum gaat weer ingevuld worden en niet altijd op de meest menselijke manier.

 

Home

Dieptedossiers

Dealer Info TV

Dealer Info

Agenda

ICT webnieuws

Partnerdagen

Luc Sala's columns

Contact

Bedrijvengids

Archief

 

Vacatures

 
website development: GF&FA
Dealer Info • home
Vakblad voor ICT & CE retailers

Luc Sala's Blog
Shuttle Computers Handels GmbH
Wave Computers Nederland
ScanSource
G DATA Software AG
Dealer Info
Asus
Primacom