Navigatie en tracking: ongekende groeimarkt
Navigatie
Navigatie is de kunst van het plannen en volgen van een route om zich daarmee van de huidige positie naar de bestemming te verplaatsen. Het woord ‘navigatie’ is afgeleid uit de Latijnse woorden navis, dat schip betekent, en agere, dat in deze context bewegen of sturen betekent.
In de navigatie zijn de belangrijkste problemen:
· het bepalen van de eigen positie ten opzichte van het vertrekpunt en de bestemming,
· het naar aanleiding daarvan uitzetten van een koers,
· rekening houden met gunstige of ongunstige factoren die men onderweg tegenkomt of zou kunnen tegenkomen.
De positie kan met bijvoorbeeld een GPS-systeem worden bepaald, de koers met een kompas gecontroleerd. Andere navigatiehulpmiddelen zijn de land- of zeekaart, op papier of als computerbestand of afbeelding op een scherm, de passer en parallelliniaal, en de chronometer, of externe navigatiemiddelen zoals radar en eventueel een heel verkeersleidingssysteem. In vroeger tijden werd voor het bepalen van de hoogte van een hemellichaam ook van de Jacobsstaf, het astrolabium, later van het sextant en het octant gebruikgemaakt.
Killer-app
De killer-applicatie voor mobiele apparatuur blijkt niet zozeer webtoegang of muziekdowload en zeker niet mobiele TV te zijn als wel navigatie. Als apparaat in je auto, voor wandelaars en watersporters, in je PDA, je mobieltje, je iPhone of als los ding, de verkopen blijven stijgen, maar wat belangrijker is, het gebruiksgemak en de user-interface blijken nog veel beter te kunnen. De bruikbaarheid van de navigator in de diverse verschijningsvormen neemt toe en als daar nog nieuwe functies bijkomen zoals location based services en tracking dan opent zich een heel brede horizon, qua aantallen gebruikers en applicaties.
Navigatie, als stand-alone al een fenomeen, begint nu als onderdeel van andere meeneem apparatuur aan een nieuwe generatie.
Voor de retailer in de ICT hoek een nieuwe kans, een mogelijkheid om het assortiment uit te breiden of tenminste navigatie als deel van de integratie- en beheersvraag van de klant te gaan zien. Misschien is dit vergelijkbaar met wat de mobieltjes in eerste instantie beloofden, daar moeten we helaas constateren dat de ICT retailer z’n kans goeddeels heeft gemist, maar de omstandigheden en onderliggende machtsstructuren in de markt zijn wel iets anders.
De jongste generatie stand-alone navigators past overigens niet echt in de ICT retail. Die modellen waar TomTom zo goed in scoort en daarmee de eerdere inbouwunits in auto’s overvleugelde is langzamerhand volwassen, er wordt nog wat toegevoegd en verbeterd, de gebruiksvriendelijkheid neemt zeker nog toe, maar functioneel zijn ze goeddeels klaar. Het zijn nu verbeteringen in het geografisch materiaal, hoogte-indicatie, rittenadministratie, spraakherkenning voor de besturing, 3D weergave en hoogteindicatie, sim-slots voor tracking en fleet-management, virtuele modellen van gebouwen en POI’s, split screen interfaces, keuze uit diverse stemmen, real-time updates en integratie van TMC en flitsinfo die als verfijningen gezien kunnen worden. Ook zien we dat de basis-navigator uitgroeit tot entertainment-centrale, met MP3, radio en voor de meerijdende passagiers ook video, mobiele TV, DVD en games.
Koppeling via een bluetooth interface aan de GSM, zodat het hele systeem ook gebruikt kan worden voor bellen en tekstberichten en dan allemaal via het wat grotere scherm van de navigator is bijvoorbeeld bij Blaupunkt al mogelijk.
De volgende stap is nu goed zichtbaar, GPS in mobieltjes, laptops, PDA’s, MP3’s, personal media spelers, en waarom niet in horloges, boten, fietsen, kinderwagens, rugzakken, militaire handwapens, en wat al niet. Voeg daar tracking aan toe, de mogelijkheid om te bepalen waar een bepaald apparaat fysiek is, en de toepassingshorizon wordt nog veel breder. Veiligheid, openbare orde, medische monitoring, militaire operaties, je kunt er een angstaanjagend big brother perspectief van maken of juist positief kijken naar de kansen die dat biedt.
Zeker in de auto zien we ook dat er standaard een scherm (of meerdere, ook voor de achterbank) wordt ingebouwd met car-informatie (technisch, verbruik, alarms) maar ook navigatie en recreatieve functies, dus video kijken, spelletjes etc. Daarvoor wordt wel technologie, software etc. van de navigatie-leveranciers gebruikt, maar een apart doosje is dus niet meer nodig.
Fabrikanten van mobiele telefoons doen hun best, ook GPS in te bouwen en sluiten contracten met navigatie-firma’s voor de software en geo-info. De komende jaren zal de GPS-functie langzaam gemeengoed gaan worden op mobiele devices en telefoons.
Een volgende verdedigende stap van de kant van de fabrikanten teneinde de smartphones met GPS op afstand teb houden is telefonie in navigatie (GPS). Een eerste versie komt van Mio, dat begin 2008 met een combinatie telefoon/navigator uitkomt, met foto-navigatie en een Qualcomm chipset voor 3,5 G telefonie.Ook andere bedrijven, zoals Garmin, BenQ, HTC, Asustek en E0Ten werken aan dergelijke combi’s, die dus via een andere manier weer bij de nieuwste modellen van Nokia etc. komen.
Hybriede realtime info
On-board databases met kaarten en POI-info lopen altijd achter, tussentijds upgraden en updaten kan via de PC en internet, maar voor actuele info is vooral GSM en dan 3G de ideale oplossing. Het bijhouden van van files en flitspalen kan via de radio/TMC, maar via een mobiele dienstverlener kunnen extra diensten worden ontwikkeld. TomTom heeft in samenwerking met Vodafone de dienst HD Traffic ontwikkeld, waarmee file-informatie gebaseeerd op de positie van GSM-gebruikers wordt aangeboden. Dat is een eerste toepasisng van de mogelijkheid om hele cluster GSM-gebruikers te volgen en daaruit file-informatie af te leiden. De ‘HD Traffic’ TomTom is voorzien van een Vodafone-simkaart met gprs-verbinding, die gebruikt wordt voor de plaatsbepaling via het GSM netwerk en daardoor een soort ‘tracking’ van de gebruiker, maar ook van andere weggebruikers. Via het netwerk van Vodafone ontvangen TomTom-gebruikers geanonimiseerde locatiegegevens van Vodafone-abonnees. Het netwerk van de provider staat in verbinding met het TomTom HD Traffic-centrum. De informatie over de locatie van de Vodafone-bellers wordt elke drie minuten ververst. De locatiegegevens worden gefilterd, zodat informatie over Vodafone-gebruikers die zich in de file bevinden, overblijft. Vervolgens wordt op basis van deze informatie de positie en totale lengte van de file bepaald. Die gegevens worden gecombineerd met bestaande file-/verkeersinformatie en zo ontstaat een nauwkeuriger beeld dan met RDS-TMC.
Location based
GPS gaat nog nauwkeuriger worden, en het idee van location based services begint nu echt vorm te krijgen. Het oproepen van POI-informatie is maar een beperkte stap, erg onhandig als je niet kunt selecteren, maar geeft een idee over de mogelijkheden. Niet alleen voor de gebruiker, maar voor adverteerders, exploitanten, de overheid en de bezitter/distributeur van de gegevens. De flitspaalinformatie is al een goed voorbeeld, maar bij een presentatie van TeleAtlas over hun nieuwe 3D modelling, het maken van virtual reality modellen van gebouwen en landmarks werd me duidelijk, dat daar grof geld in te verdienen valt. Nu zet men nog vooral de echt opvallende gebouwen leuk in 3D virtueel op en in de kaart, maar waarom laat men hotelketens, musea en de overheid niet betalen om dat verder uit te breiden en te detailleren. Wat dat betreft zijn Navteq en TeleAtlas erg machtige clubs, die hun dienst, de levering van kaarten en onderliggende data, nog veel verder kunnen commercialiseren.
Inbouw
Een bedreiging voor de navigator-bouwers is dat de autofabrikanten standaard navigators gaan inbouwen, gecombineerd met andere functies zoals muziek afspelen, DVD-kijken en car-informatie systemen. TomTom en Garmin doen hun best nu deals te maken met autofabrikanten, maar zullen uiteindelijk als toeleveranciers marktmacht gaan verliezen. Het zijn weer de kaartenmakers, die uiteindelijk een continue stroom inkomsten via upgrades kunnen verwachten.
Hoogtenavigatie en 3D
De hoogte boven zeeniveau als hulpje bij de navigatieis ook een ontwikkeling, zeker in bergachtig terrein kan dat helpen. In het kaartmateriaal komen ook steeds meer zgn. landmarks voor, 3D modellen van belangrijke gebouwen, zodat de bestuurder een beeld voor ogen krijgt dat lijkt op de werkelijkheid. Ook het landschap, als dat geaccidenteerd is, kan op die manier worden afgebeeld in drie dimensies.
Nieuwe sterren in CE
De omzet van naviagatie-units voor in de auto heeft al een paar nieuwe supersterren opgeleverd zoals TomTom en ook het wat minder opvallende maar goed groeiende Mio en in Amerika Magellan, maar het was de overname van Navteq door Nokia die iedereen wakkerschudde. Waarom zet Nokia z’n kaarten op kaarten en niet op meer multimedia, muziek, mobiel internet of medische mobiliele toepassingen? Zijn kaarten en geografische content, de 3D modellen van POI’s etc. werkelijk miljarden waard en wat betekent dat voor TomTom en de overname van TeleAtlas. Dat blijft geo-informatie leveren aan de concurrentie en kan ook zelf deals maken met autofabrikanten. TomTom/TeleAtlas is een interassante combi, waar echter na het tussenbod van Garmin wel veel voor betaald is.
Een van de grote CE-spelers, zoals Sony, dat de laatste jaren een wat warrige koers heeft qua CE-apparatuur zou ook wel eens begerig naar TomTom/TeleAtlas kunnen kijken, ook Apple dat via de iPhone met Google-Maps al duidelijk wat voeling krijgt met navigatie en routeplanning en veel cash heeft, zou wel eens interesse kunnnen krijgen.
In de VS Is Garmin marktleider, als tweede Magellan en is TomTom derde met plm 10% marktaandeel, gevolgd door Mio, dat technologie zoals 3D en hoogte-informatie wat sneller naar de markt weet te brengen dan de concurrenten. In de VS, die als markt zo’n 2 jaar achterloopt op de Europese qua penetratie, probeert TomTom door lage prijzen marktaandeel te winnen, maar heeft in Europa te lijden van een soortgelijke taktiek van Garmin, dat zich kan permitteren hier marktaandeel te kopen. De kerstverkopen van 2007 vielen voor Europa ook wat tegen.
Er is een verschuiving gaande naar smartphones met GPS, en daar is TomTom nog niet erg sterk in. Misschien terecht, de losse navigatie devices maken nog meer dan 75% van de markt uit, maar de verschuiving is aan de gang.
Bedrijven als Mio zien ook een afvlakking van de groei van navigators, die de afgelopen jaren zo’n 90% was, maar nu meer naar 50% gaat met qua geldomzet niet meer dan 30% groei. Van verzadiging is nog geen sprake, wel zijn de power-users zoals taxi’s en vervoerders nu vrijwel allemaal uitgerust met een navigator. Gebruikers ruilen gemiddeld na 3 jaar hun navigator in en denken na 18 maanden aan een kaart-upgrade. De fabrikanten proberen die upgrades via internet-marketing en delivery binnenboord te houden, maar de retailer kan hier ook een graantje meepikken.
Automobilist met navigatiesysteem verdwaalt nog steeds
‘Navigatie-apparatuur is razend populair, willen vooral de leveranciers ons doen geloven. Tegenwoordig heeft meer dan de helft van de autobezitters een navigatiesysteem. Maar, bijna tweederde (60%) van de automobilisten met een navigatiesysteem verdwaalt nog steeds. Dit bleek uit onderzoek in 2007 in opdracht van KPN onder ruim 450 automobilisten, waarvan de uitkomsten overigens een commercieel doel dienen. Dat veel setjes niet echt gebruikt worden ziet men gemakshalve maar over het hoofd, meer dan 80% van de mensen gebruikt het niet bij bestemmingen die ze al kennen (red). Dat navigeren populair is blijkt wel, want eenderde van de respondenten gaf aan zelfs niet meer zonder te kunnen. Het losse navigatiesysteem wordt door de respondenten het meest gebruikt.
Als belangrijkste oorzaak van het verdwalen geeft men het ontbreken van actuele kaartinformatie aan. Zo blijkt dat bijna de helft van de automobilisten (46,6%) wel eens is verdwaald, doordat een bepaalde straat of een nieuwe wijk niet in het kaartmateriaal van het navigatiesysteem stond. Andere belangrijke oorzaken waren: het moeilijk kunnen vinden van de weg, het navigatiesysteem vergeten en het niet begrijpen van de aanwijzingen. Bijna éénn op de tien mensen gaf aan ook wel eens te verdwalen doordat zij vergeten waren het adres van de bestemming mee te nemen.
De retailer: integratie- en informatiebehoefte
De retailer bevindt zich, en dat is vergelijkbaar met de situatie rond de mobieltjes, weer in een positie waarin grote partijen bepalen welk deel(tje) van de hoek hem is gegund. Upgrades verkopen is in die zin een soort postzegelverkoop, met langzamerhand een heel beperkt aantal aanbieders, die van bovenaf bepalen of er nog iets verdiend mag worden door de retailer. Maar juist omdat GPS nu opduikt in smartphones en andere meenemers groeit er tegelijk een behoefte aan goede integratie, aan advies en service, want hoe zorg je dat die smartphone de laatste kaartinfo aan boord heeft, hoe help je de gebruiker te selecteren uit die miljoenen POI’s die nu beschikbaar komen. Zoals altijd wanneer een product te complex, te ingewikkeld is om als losse doos via de kruidenier verkocht te worden is er een kans voor de vakhandel om hierop in te springen. Maar dan zijn er natuurlijk ook distributeurs en fabrikanten nodig, die inzien dat de retailer met z’n street-presence juist die nieuwe en qua toepassingen opzienbarende apparaten in de markt kan zetten.
Fabrikanten
Bekende merken zijn TomTom, <$Uhttp://nl.wikipedia.org/wiki/Garmin;0;;;0;Garmin>, Mio Technology, <$Uhttp://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=ViaMichelin&action=edit;0;;;0;<C5,255,0,0,0,255U>ViaMichelin>, Pioneer, Alturion, NAVIGON, MapSonic, Magellan, Sony en VDO Dayton (gebaseerd op het eerste in Nederland commercieel verkrijgbare navigatiesysteem, CarIn van Philips) plus hele reeksen me-too merrken zoals Medion. Daarnaast zijn er softwareproducten zoals Wayfinder, Route66, Destinator, maar ook van TomTom waarmee mobiele telefoons, PDA’s etc. ook een navigatiefunctie kunnen krijgen, als ze zijn uitgerust met een interne of externe GPS-module (muis). Geografische informatie, POI’s en kaartmateriaal is er van TeleAtlas, Navteq en AND. Meestal staat de informatie, het geografische kaartmateriaal op een geheugenkaartje, zgn. on-board systemen. Die passen in een navigator (PND of personal navigator device of in een mobiel device zoals een PDA, telefoon of laptop. Upgrades gaan via het verwisselen van het kaartje.
Bekende voorbeelden van losse software zijn de oplossingen van Route 66 en TomTom Mobile. Het stelt direct wat hogere eisen aan de telefoon of PDA. Bij een off-board systeem zoals Wayfinder staat het kaartmateriaal niet op een geheugenkaartje maar op een centrale server. De toepassing is klein genoeg om op de telefoon te worden geïnstalleerd. Kaarten worden opgehaald bij de server via het mobiele netwerk en zijn dus altijd actueel. Hybriede systemen zijn in opkomst, veel navigators hebben al een TMC functie voor actuele file/flitspaal info.
TomTom
TomTom NV is een Nederlandse fabrikant van navigatiesystemen. Het is Europa‘s grootste en een van de wereldwijde marktleiders van navigatietoepassingen. Het bedrijf heeft ca. 500 werknemers en heeft kantoren in Amsterdam, Londen, Massachusetts, Edinburgh, Berlijn, Leipzig en Taiwan. Daarnaast is TomTom sinds 2005 genoteerd op de <$Uhttp://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurolist&action=edit;0;;;0;<C5,255,0,0,0,255U>Eurolist> en in 2006 gepromoveerd naar de AEX van Euronext Amsterdam. Via de overname van TeleAtlas heeft men de toegang tot kaartmateriaal en POI-data gewaarborgd.
TomTom biedt drie soorten producten:
· TomTom Navigator-software voor gebruikers van PDA’s en Pocket PC’s, en in de nieuwste versies ook mobiele telefoons.
· Alles-in-één navigatie-apparaten (zogenoemde PND\rquote s); de TomTom Go is een stand-alone autonavigatiesysteem
· TomTom Mobile-producten voor gebruikers van een smartphone om van hun mobiele telefoon een autonavigatiesysteem te maken.
Daarnaast heeft TomTom ook diensten en producten voor zakelijk gebruik, fleet-management en tracking.
In 1991 begonnen Peter-Frans Pauwels en Pieter Geelen, beiden pas afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam, het bedrijf Palmtop, dat applicaties ging ontwikkelen voor de eerste generatie handheld computers. In die tijd waren de meeste applicaties voor zakelijk gebruik, maar met het succes van de Psion Series 3-reeks werd duidelijk dat particulieren ook behoefte hadden aan personal organisers. Het bedrijf werd omgedoopt in Palmtop en begon lichtgewicht commerciële applicaties te ontwikkelen, variërend van woordenboeken en personal finance-producten tot spelletjes en routeplanners.
Om deze applicaties wereldwijd te kunnen verkopen, kwam Corinne Vigreux in 1994 het team versterken. De handheldmarkt breidde zich snel uit, vooral na het grote succes van de Palm Pilot in <$Uhttp://nl.wikipedia.org/wiki/1996;0;;;0;<C5,255,0,0,0,255U>1996> en de opkomst van de eerste Microsoft-gebaseerde apparaten. Palmtop ontwikkelde applicaties voor al deze apparaten.
In 2001 werd Harold Goddijn, ex-CEO van Psion, de vierde volledige partner, en kreeg het bedrijf de nieuwe naam TomTom. Ook TomTom kwam met een mobiel autonavigatiesysteem, TomTom Navigator. TomTom Navigator werd een groot succes.
Tegen de tijd dat TomTom Navigator 2 in het voorjaar van 2003 op de markt kwam, haalde het bedrijf Mark Gretton, ex-CTO van Psion en maker van de originele Psion Series 3, over bij TomTom te komen, een hardwareteam samen te stellen en een alles-in-één-navigatieproduct te ontwikkelen. Alexander Ribbink, ex-vicepresident brand development bij Mars Inc, sloot zich in november 2003 bij TomTom aan om voor de marketing zorg te dragen. TomTom Go, een standalone autonavigatieapparaat, werd in het voorjaar van 2004 uitgebracht. In het najaar kwam TomTom Mobile uit, een navigatie-toepassing die gebruik maakt van smartphones.
Op 27 mei 2005 ging het Nederlandse TomTom naar de beurs. De aandelen zijn genoteerd op de Eurolist van Euronext Amsterd am onder de code TOM2. De opbrengst van de beursgang was circa € 125 miljoen. Tomtom werd onderdeel van de AEX index op 2 maart 2006.
Garmin
Garmin, gevestigd op de Caymaneilanden, is één van de grootste fabrikanten van GPS-apparaten. GPS staat voor Global Positioning System, oftewel een systeem waarmee u uw geografische locatie op aarde kunt bepalen.
De apparaten van Garmin worden gebruikt in de luchtvaart en door consumenten.
Ze kunnen bijvoorbeeld in de auto, op de boot of tijdens het wandelen worden
gebruikt. De meeste moderne apparaten bevatten (wegen-)kaarten en kunnen
worden gebruikt voor navigatie Luchtvaart, watersport, automotive en outdoor
profiteren sinds de oprichting van Garmin in 1989 dagelijks van de uitgebreide
keuze aan apparatuur. Eén van Garmin’s belangrijkste innovaties is ’s werelds
eerste draagbare autonavigatiesysteem, de StreetPilot III (2001).
De belangrijkste
doelstellingen van Garmin zijn om het dagelijks leven van haar klanten
te verrijken, te vereenvoudigen en vooral veiliger te maken door GPS producten
van hoogwaardige kwaliteit te leveren die tegelijkertijd betaalbaar is.
Garmin
(Nederland) is onderdeel van Sailtron BV. Sinds de oprichting van Garmin International
in 1991 is Sailtron de exclusieve importeur van Garmin’s GPS apparatuur.
Met ingang van 1 januari 2006 zijn alle Garmin activiteiten van Sailtron
ondergebracht bij Garmin (Nederland). Het leveringsprogramma van Garmin
(Nederland) omvat kwalitatief hoogwaardige apparatuur voor automotive,
maritieme, outdoor en fitness doeleinden. Al deze producten zijn verkrijgbaar
via een uitgebreid netwerk van verkooppunten in Nederland.
Mio Technology
Mio Technology is een <$Uhttp://nl.wikipedia.org/wiki/Taiwan;0;;;0;<C5,255,0,0,0,255U>Taiwanese> fabrikant van mobiele communicatieapparatuur als Pocket PC\rquote s, PDA\rquote s, smartphones en GPS navigatiesystemen (PND\rquote s) en speelt met haar producten in op de trend van een “Mobile Lifestyle”. Mio Technology heeft vestigingen in Taiwan, China, Japan, de Verenigde Staten en Europa. De producten van Mio Technology zijn nu in heel Europa verkrijgbaar, via zowel specialistische verkoopkanalen als algemene verkoopkanalen en het internet. Het belangrijkste merk is “Mio DigiWalker”.
Het productenassortiment van Mio, dat tegenwoordig bestaat uit persoonlijke navigatieapparaten (PND’s), PDA GPS-toestellen, GPS PDA-telefoontoestellen en DMB- (Digital Media Broadcasting) navigatie (beschikbaar in Korea), is bedoeld om gebruikers in alle vrijheid te laten genieten van de mobiele revolutie op het vlak van reizen, entertainment, recreatie, informatie en professionele dienstverlening.
Uit cijfers van Canalys over het eerste kwartaal van 2006 blijkt dat Mio Technology in de EMEA-zone (Europa, Midden-Oosten en Afrika) de op twee na grootste verkoper van mobiele satellietnavigatieapparaten met geïntegreerde GPS-ontvangers was. De onderneming is ook de op een na grootste verkoper van handheld apparaten in de EMEA-zone met een marktaandeel van 12,5 % - wat 3,4 % beter is dan in dezelfde periode in 2005. Mio Technology biedt wereldwijd werk aan 1.500 mensen, van wie meer dan 700 personeelsleden zich met onderzoek en ontwikkeling bezighouden. Het hoofdkantoor voor de Europese activiteiten van de onderneming is in België gevestigd.
NAVIGON
Navigon is een Duitse softwareontwikkelaar van (mobiele) navigatieoplossingen. Het hoofdkantoor is gevestigd in Hamburg en heeft verkoopvestigingen in 12 Europese landen, de VS en Canada. NAVIGON is in Duitsland marktleider in de mobiele navigatiemarkt.
NAVIGON ontwikkelt mobiele navigatiesoftware voor:
· PDA / Pocket PC
· PNA. Een Personal Navigation Asistant is een zakcomputer dat alleen is ontwikkeld voor navigatietoepassingen.
· Smartphone
Voor de professionele markt ontwikkeld Navigon navigatiesoftware die o.a. door verschillende autoproducenten worden toegepast in hun auto-infotainmentsystemen.
Blaupunkt
Met vooral een achtergrond in inbouw-systemen komt Blaupunkt met navigatiesystemen; de TravelPilot Lucca 5.3, de 3.5 en de Edition versie. De Edition versie valt op door zijn ronde vorm. De systemen worden geleverd met gedetailleerde kaarten voor 40 landen. De 5.3 is tevens een portable mediaplayer. Dit navigatiesyteem biedt tevens handsfree bellen via Bluetooth-interface met een GSM en spraakherkenningfunctie (in het Duits, Engels, Frans, Italiaans en Spaans). Multimediafuncties zoals het afspelen van MP3-bestanden van de SD-kaart of via andere toestellen (iPod, dvd-speler, tv-tuner, spelconsoles) kan ook via de Connect Cradle. Blaupunkt, www.blaupunkt.nl
Techniek:
Routenavigatiesysteem
Een routenavigatiesysteem is apparatuur waarmee instructies (visueel en/of met een stem) te verkrijgen zijn over de te volgen route naar een bestemming. Navigatiesystemen kunnen worden uitgevoerd als inbouw- (voornamelijk in auto’s), of als draagbaar systeem. Daarnaast kunnen PDA’s en GSM telefoons geschikt zijn om als navigatiesysteem te functioneren.
De inbouwsystemen worden vaak gecombineerd met een autoradio. De draagbare systemen kunnen worden gebruikt door wandelaars, motorrijders (gemonteerd op een speciale beugel), schippers en fietsers.
Een navigatiesysteem moet beschikken over zeker vijf elementen:
· een plaatsbepalingssysteem;
· een systeem voor het inlezen en verwerken van de (infrastructuur)gegevens;
· een routeplanner, dwz. een programma dat een gewenste route tussen twee punten bepaalt (vaak de kortste of snelste);
· een invoermogelijkheid zoals toetsenbord, knoppen of aanraakscherm
· een display voor de presentatie van de resultaten en het geven van visuele aanwijzingen en/of een luidspreker voor het geven van auditieve aanwijzingen.
De plaatsbepaling wordt vrijwel altijd gedaan door toepassing van het GPS-systeem (Global Positioning System) in combinatie met map-matching technieken, waarbij de locatie op de kaart teruggevonden wordt. Ingebouwde systemen gebruiken soms eveneens traagheidsnavigatie, zodat het systeem ook blijft werken als er geen GPS-ontvangst is, bijvoorbeeld in tunnels of tussen hoge gebouwen.
Vaak is er, naast de route-informatie, ook andere geo-informatie beschikbaar, zoals de locatie van het dichtstbijzijnde tankstation, restaurant enzovoorts. Deze locaties worden Nuttige Plaatsen genoemd, ook is de Engelse benaming POI (Points Of Interest) in gebruik.
Andere functies die beschikbaar kunnen zijn op een routenavigatiesysteem zijn TMC-functie voor actuele verkeersinformatie, een DVD-speler of een CD-speler. Daarnaast is Bluetooth in gebruik om een koppeling met een GSM of het Internet te realiseren. Met een dergelijke internetkoppeling is het o.a. mogelijk de huidige weersituatie op de plaats van bestemming op te vragen.
Een satellietnavigatiesysteem is een plaatsbepalingssysteem dat gebruik maakt van satellieten. In de jaren 60 werd het eerste satellietnavigatiesysteem ontwikkeld, Transit, een systeem van de Amerikaans marine om wereldwijd, onafhankelijk van weersomstandigheden, de plaats te kunnen bepalen van hun schepen.
GPS
Het Global Positioning System (gps) is de naam voor een wereldwijd satellietplaatsbepalingssysteem dat in eerste is ontwikkeld voor gebruik door het Amerikaanse DOD (Defensie), maar nu voor iedereen te gebruiken is. Officieel heet het systeem nog steeds NAVigation Satellite Time And Ranging (NAVSTAR). Het systeem bestaat uit minimaal 24 (nu 31) satellieten die in zes vaste banen rond de aarde op plm 20 km hoogte draaien en elk een eigen signaal uitzenden. Met de ontvangst van minimaal vier van deze satellieten kan een gps-ontvanger zijn positie op aarde bepalen, tegenwoordig met grote nauwkeurigheid, overal ter wereld en onder alle weersomstandigheden. Het gps-systeem is gemaakt voor navigatie, geodetische puntbepaling, geografische informatiesystemen en nauwkeurige tijdsbepaling, oorspronkelijk dus met ene militaire insteek.
Het principe is gebaseerd op de afstandsmeting tussen satelliet en ontvanger en het bekend zijn van de positie van de satelliet. De afstanden tussen de satelliet en de ontvanger worden uit de gemeten looptijden van de ontvangen radiogolven bepaald. De satellieten zenden de informatie op twee frequenties uit met digitale codering die van belang is voor de plaatsbepaling. Door na te gaan hoeveel vertraging er is in de ontvangst van het tijdsignaal, kan de ontvanger berekenen hoever hij van die satelliet verwijderd is en met de informatie van tenminste vier satellieten kan men precies bepalen waar de ontvanger is. Voor een exacte hoogteberekening op aarde zijn meer satellietpeilingen nodig..
De nauwkeurigheid bedraagt enkele meters; met herhaald meten met verschillende satellieten of meten over langere tijd is de nauwkeurigheid nog verder op te voeren. Met behulp van het dopplereffect is het mogelijk om snelheden te meten. Een belangrijk nadeel is dat meteorologische verschijnselen het tijdsignaal kunnen vertragen, waardoor een fout ontstaat.
De gps-ontvanger is dus altijd de ontvanger (op aarde) van een signaal dat van de satellieten komt. Het gps-systeem kan dus niet iemand tracken/volgen, net zomin als een radiozender iemand kan volgen die een transistorradio bij zich heeft. Volgen wordt eerst mogelijk wanneer aan het GPS-systeem een vorm van zender gekoppeld wordt. Verschillende technologieën, o.a. in combinatie met mobiele telefonie zijn daartoe in gebruik, waarbij de zogenaamde push-technologie, in de vorm van een SMS-zender, het meest verbreid is.
Routeplanners
Een onderdeel of op zich een eigen manier van navigatie is het gebruik van zogenaamde routeplanners, waarbij men start- en eindpunt opgeeft en dan een route krijgt aangereikt.
Dat kan via internet, er zijn een hele reeks routeplanners beschikbaar, zoals die van de ANWB, maar ook via de mobiele telefoon in diverse varianten, waarbij men de kaarten en aanwijzingen eenmalig of meerdere keren krijgt toegestuurd zoals Google Map.
Een routeplanner is een dienst of software waarmee de kortste en/of snelste route van een beginpunt naar een bestemming kan worden berekend. Routeplanners zijn met name ontwikkeld voor het autoverkeer, al zijn er ook routeplanners voor het openbaar vervoer en fietsverkeer.
Er bestaan verschillende typen routeplanners:
· pre-trip (voor het vertrek):
o Online plannen op een routeplannerwebsite
o Offline plannen door middel van geïnstalleerde routeplannerprogrammatuur op een computer
· tijdens de trip:
o door middel van een routenavigatiesysteem, zonder realtime verkeersinformatie
o door middel van een routenavigatiesysteem, met realtime verkeersinformatie
Vaak kunnen er voorkeuren in de applicatie worden ingesteld waarmee bijvoorbeeld de gemiddelde snelheid op verschillende wegtypen kan worden gewijzigd of voorkeuren voor bepaalde wegtypen kunnen worden gespecificeerd.
Point of interest
Een Point of interest (afgekort: POI), ook wel ‘nuttige plaats’ genoemd, stelt een bepaalde locatie in navigatiesoftware voor, bijvoorbeeld een tankstation, hotel of restaurant.
Points of interest worden gebruikt in een navigatiesysteem om een locatie met een bepaalde functie of kwaliteit op te slaan. Het aantal POI’s in de databases van levernaciers als TeleAtlas of Navteqgroeit snel, het gaat om culturele, zakelijke en toeristische infomatie, horeca, maar ook Wifi-hotspot lokaties, in feite groeit er een enorme databank met coordinaat-gebonden informatie. Die wordt aangegeven met icoontjes, maar tegenwoordig wordden ook veel gebouwen als 3D computermodellen ingepast in het kaartmateriaal, zodat men ook visuele herkenningspunten krijgt.
Bij geavanceerde navigatiesystemen is het mogelijk om snel een telefoonverbinding op te zetten met een dergelijke locatie om bijvoorbeeld een afspraak te maken (location based services).
Waypoint
Een waypoint is een plaats op aarde, opgeslagen met de coördinaten. Waypoints kunnen onderdeel zijn van een te volgen pad (trail) of als onderdeel van een afgelegde weg (tracklog). Vaak zijn het huis en werkadres vaste waypoints die veel gebruikt worden. Daarnaast zijn er waypoints die gelijksoortige informatie beschrijven (POI).
Waypoints kunnen worden opgeslagen in een database van een computer of in een GPS om ze tijdens een reis op te zoeken.
Traffic Message Channel: TMC
De functionaliteit van een navigator wordt verbeterd, wanneer er actuele informatie kan worden toegevoegd, over files maar ook over snelheidscontroles en flitspalen. Een van de belangrijkste bronnen daarbij is het Traffic Message Channel of TMC is een radiosignaal dat kan worden meegezonden door gebruik te maken van de RDS-techniek. Het kan ook via GPRS verstuurd worden.
Het TMC-signaal (meestal RDS/TMC-signaal genoemd) bevat de actuele situatie van het wegennet zoals files, vertragingen, gladheid en mist.
Autoradio’s of navigatiesystemen die zijn uitgerust met RDS/TMC-ontvangst, kunnen deze meldingen tijdens het autorijden aan de bestuurder doorgeven, door middel van een tekst op een display, een icoon op de kaart of gesproken. Bij sommige autoradio’s kan een selectie worden gemaakt van wegen waarin de bestuurder het meest geïnteresseerd is. Dan worden alleen de meldingen van de geselecteerde wegen doorgegeven. Bij navigatiesystemen worden typisch enkel berichten over de gekozen route weergegeven.
Sommige routenavigatiesystemen kunnen op basis van de TMC-verkeersinformatie de route wijzigen en semi-automatisch alternatieve routes berekenen. Met name files kunnen hierdoor makkelijker vermeden worden indien alternatieven voorhanden zijn.
Een eerste TMC-dienst in Nederland is afkomstig van de serviceprovider TMC4U. Momenteel is het gratis, maar ze plannen een betaaldienst met eveneens lokale informatie. TMC4U is een samenwerking tussen Siemens en ANWB. De uitzendingen gebeuren op de zenders van Sky Radio, Radio Veronica, Radio 1 en 3FM.
Een tweede TMC-dienst ViaTMC is afkomstig van Vialis. Ze zenden uit op de zenders van Radio 2, Q-Music, Radio 538 en BNR Nieuwsradio. De informatie over files, wegwerkzaamheden, etc. is afkomstig van Vialis en voor alle zenders van deze ViaTMC-dienst gelijk. De Vialis-zenders voegen wel elk onafhankelijk informatie toe over snelheidscontroles (merk op dat de diensten een ander identificatienummer kunnen hebben waardoor bij het afstemmen op een andere zender de lijst verkeersberichten tijdelijk verloren kan gaan).
Beide diensten maken gebruik van dezelfde locatietabellen die komen van AVV Transport Research Centre en ter beschikking gesteld worden door Verkeerscentrum Nederland. De huidige versie is 2003.a.
GPS2SMS
De term GPS2SMS wordt gebruikt om de overdracht van GPS-coördinaten d.m.v. een SMS aan te duiden. Het gaat om toepassingen als anti-diefstalsysteem voor voer- en vaartuigen (alarm slaan als het vervoerd wordt), tracking & tracing (het volgen van een persoon of voorwerp, bv een zeecontainer), geofencing (alarm slaan als iemand een verboden gebied betreedt of verlaat), digitaal spoor maken van een gevolgde route.
SMS-berichten kunnen verstuurd worden door een willekeurig apparaat met een GSM-chip en dus een verbinding (prepaid of contract) met een mobiele operator. Voor het signaleren van diefstal van een voertuig kan een apparaatje worden gebruikt dat een alarm-SMS stuurt met de coördinaten van het te bewaken object, zodra het een bepaald gebied verlaat.
Galileo
De Europese commissie werkt aan een bidirectioneel gps-systeem, Galileo genaamd, waarbij zowel zenden als ontvangen mogelijk wordt en dus lokaliseren of tracking mogelijk is. Naast transportnavigatie kan men door gebruik van een speciale chip in het gebruikerstoestel noodsignalen versturen. Galileo zal de locatie van de gebruiker bepalen en een bevestiging sturen dat hulp onderweg is.
Galileo is het Europese civiele globale satellietnavigatiesysteem dat gebouwd wordt door de () in samenwerking met de Europese ruimtevaartorganisatie (“”, ). Het Galileo-project is het grootste Europese ruimtevaartproject ooit. Galileo wordt het eerste civiele systeem; dit ter onderscheiding van de huidige bestaande militaire globale satellietnavigatiesystemen, te weten het Amerikaanse “” () en het Russische .