Notice: Undefined offset: 1 in /home/users/d/e/dealeb/www/phtdocs/columns.php on line 29
Luc Sala's columns • Dealer Info

Hoezo geen recessie: de nieuwe stoerheid gaat steeds harder onderuit

Wat iedereen met een beetje zakelijk inzicht al een jaar geleden zag aankomen, dringt nu pas echt door. Men doet in Den Haag verbaasd over de zo sterk oplopende werkloosheid, maar vrijwel iedere ondernemer is al maanden geleden begonnen met knijpen, het duurt alleen even voor je mensen op een nette manier van de loonlijst hebt. En het gaat nog door, bij teruglopende omzetten kun je eigenlijk alleen maar op salarissen bezuinigen, of als je toevallig net aan het einde van je huurtermijn zit zoeken naar een goedkopere plek.
Normaal gesproken zou in zo'n situatie de overheid juist niet moeten bezuinigen en de zaak aan de praat moeten houden, maar die theorie is hier (anders dan in de VS) blijkbaar verlaten, Balkenende wil fors knijpen en Woutertje is zo blij met z'n zeteltjes, dat ie zich alles laat aanleunen. Bovendien zitten we in de Euro-fuik en het wordt steeds duidelijker dat die munt ons allemaal omlaag trekt.

Eerst was het alleen de Internet-branche, waar de klappen vielen, maar ondertussen zien we dat met name de nieuwe stoerheid van het afgelopen decennium nu veel meer slachtoffers maakt. Grote projecten, gedurfde overnames, opgeleukt met opties en bonusdeals, wie niet meedeed was gezien en telde niet meer mee op de haringparties van de groeistuip-economie. Ondertussen weten we (dat wil zeggen de burger en de belegger) beter, maar zitten we met de brokken.
De economie, en daarmee een belangrijks stuk fundament van de samenleving gaat steeds verder onderuit. Nu weer grootgrutter Ahold, dat lekker stoer ging investeren in Amerika, maar ook niet goed lette op haar kerntaken, iets waarover ik in Dealer-Info al maanden schrijf. Let maar op, binnenkort vallen de buitenlandse missers van Ahold in het niet bij de verliezen in de AH-thuismarkt. Arrogantie, domheid, sturen op afstand, AH heeft zich al lang voordat de schandalen uitkwamen op dood spoor gemanoeuvreerd door te blijven geloven in de yuppie-klanten en de oneindige groeicurves.
Maar niet alleen Ahold werd megalomaan, Getronics, vd Moolen en Numico (en UPC, WOL, Worldcom, KPN etc. etc.) maakten dezelfde fout, en de Betuwelijn, Ceres terminal en hele reeksen megamissers vallen allemaal onder die nieuwe stoerheid, die nu zo wordt afgestraft. Je kunt er niet omheen, er is crisis, zeker voor de ICT branche, maar het rot snel verder.
En de boegbeelden van dat beleid moeten nu wel opstappen, maar met hun vette optiewinsten en bonussen veilig op zak. Is het niet ongelooflijk, dat iemand als Ton Risseeuw, die toch door z'n Wang-deal Getronics op het verkeerde spoor zette, bij KPN weer werd binnengehaald als grote redder. Dat Newconomy-gladprater Maurice de Hond via z'n oncontroleerbare polls de kans kreeg de verkiezingen te manipuleren, dat Nina A.K.A. Brink weer potsierlijk op de TV mag verschijnen of dat ooit-socialist Wim Kok die het allemaal aanzag en niets deed, nu commissaris wordt bij het grootkapitaal om hen uit de wind te houden.
Het waren niet alleen de ondernemers, ook de politici droegen bij aan het paarse drijfzand, en waren er nog trots op ook. Laten we niet vergeten, dat het allemaal begon met de privatisering, toen Neelie Smit-Kroes samen met de toenmalige PTT-directie een leuk nestje zag en de toon zette voor het grote zakkenvullen. Als we nu met een scheefgegroeide onroerend-goedmarkt zitten, is dat een direct gevolg van het zogenaamd vrijmaken van de woningbouwcorporaties, waarbij honderden miljarden publiek bezit tot speculatievehikels werden. De banken, die op grote schaal hun obligatiebelangen in UPC en andere speculatievehikels veiligstelden ten koste van de aandeelhouders en de pensioenfondsen - en dus de burgers laten opdraaien voor hun onverantwoorde beleid - beginnen nu ook weg te zinken. De lijst kan veel langer: openbaar vervoer, media, cultuur, energie, de heilloze euro en qua ICT zijn we ook al een soort derderangsnatie geworden. Alleen qua repressie en slaafs navolgen van de USA doen we het goed, de CDA-ministers laten zich goed kennen als achterbakse reactionairen die geen andere oplossing weten dan de touwtjes aan te halen en de islam-haat aan te wakkeren. Als Schiphol een target is geworden voor een aanslag zul je ze horen jammeren, maar neemt JP boskabouter dan z'n verantwoordelijkheid? Wanneer zetten we weer ene schandpaal op de DAM!
Herstel wanneer?
Men spreekt nu over een herstel eind '04, maar misschien duurt het nog wel langer, de gevolgen van de voorgenomen oorlog tegen Irak zijn zeer onzeker. Als ze werkelijk gaan bombarderen en invallen dan komen er misschien tienduizenden Iraki's als vluchteling hier voor de deur en wie gaat dat betalen? Natuurlijk, Irak platgooien en dan op eigen kosten weer opbouwen en moderniseren - met dezelfde Baath-partij natuurlijk want de oppositie is niet meer dan los zand - lijkt een slim plan, dat betekent honderden miljarden omzet. Maar wat kost het om het miljard moslims weer bij de les te halen, en lost een oorlog tegen Irak de Palestijnse kwestie op? Ik geloof niet in die oorlog, maar het zal er om spannen, ik verwacht en geloof dat pas op het allerlaatste moment de zaak gesust gaat worden.
Ondertussen zitten we hier met de brokken van een uitverkochte industrie, een achterhaald idee over Nederland distributieland, oprakende gasbel en qua handel zullen de gieren van het kapitalisme hun slag wel slaan. Nederland is hard bezig zichzelf als zelfstandige economische eenheid op te heffen, tegen de tijd dat we een Euro-tribunaal in Den Haag hebben is waarschijnlijk de laatste zelfstandige tuinder opgekocht door een Witrussisch conglomeraat of een Antilliaanse scherts-BV met als aandeelhouders de dan geëmigreerde familie van Oranje.

Natuurlijk, het gaat overal niet goed met de economie, wereldwijd zijn de bedrijven en vooral de beurzen in mineur, loopt de werkloosheid op en weet men niet meer in welke hoek nog wat te verdienen valt, in ICT blijkbaar niet. Dat wil zeggen, voor wie nog eerlijk wat wil verdienen, want de grote koek is wel op, de Microsofts van deze wereld hebben de buit al verdeeld. En doen wij dan nog mee, met onze Shell, Unilever, Philips, DSM, sorry Ahold is ook al afgevallen? Is er werkelijk behoefte aan nieuwe software, als de huidige generatie accountants er al niet meer uitkomt zoals bij AH, gaat men dan risico's nemen met nieuwe CRM, HRM, ERP, SAN of UMTS. Je krijgt echt het gevoel, dat men innovatie maar even uitstelt, eerst maar weer de basis in orde. Daar heb je wel wat nieuwe hardware voor nodig, wat meer opslag, maar geen generatiesprong in de software.

Men wil het hardop niet toegeven, maar het gaat verrekt slecht in Nederland, we glijden snel af. Winkels gaan dicht of knijpen qua personeel, industrie verdwijnt naar lage lonenlanden, en de overheid begint ook onwijs te knijpen. Als je ziet dat in Amsterdam nu zo'n 20% van alle fabriekspanden en kantoren leeg staan, dan moet dat toch ook betekenen dat er iets van 20% echte werklozen zijn, of proppen we de loonslaven nu dichter op elkaar? Vraag en kijk om je heen, in je directe omgeving zijn er niet alleen veel werkelozen bijgekomen, maar ook zoeken hele hordes mensen naar iets anders, omdat ze de bui wel zien hangen. Dan kun je wel praten over 100.000 vacatures, maar waar zijn die dan behalve in de bakken van de CWI-arbeidsbureau's en de plannen van Sociale Diensten, die de ene Megabanen-misser na de andere koninklijke interventie scoren. De realiteit is dat bij heel wat bedrijven, in allerlei branches, het devies is uitgegaan dat iedereen die wat anders kan vinden, vooral niet moet aarzelen om een andere baan te aanvaarden en dat er nog hele grote afslankingen aan komen.

Men praat makkelijk over kenniswerk, maar als ICT-er krijg je nu hoogstens een baan als tramconducteur. De overheid is wat dat betreft blind en gaat door met honderden miljoenen te steken in onzinnige computer-projecten. Dus zelfs bij de enorme bezuinigingen die we in Nederland de komende jaren gaan krijgen, want dat je het met 14 miljard redt is een sprookje voor domme kiezers, zal er qua ICT-stimulering, promotie, PC-Privé, aftrekposten en nutteloze geldputten als Kennisnet wel niet bezuinigd gaan worden. Dat het onderwijs een aanfluiting is geworden los je niet op door nog meer ICT op te leggen, of door nog meer zogenaamde kenniswerkers op te leiden die niet meer kunnen dan werken aan de vorm en niet aan de inhoud. Waarschijnlijk gaat men er zelfs een speerpunt van maken, totale onzinplannen als glas door de plee (zie het rapport Andriessen om in Amsterdam een nieuw breedband-net aan te leggen, terwijl de stad al vol ligt met zwarte fibers) krijgen dan prioriteit. Kenniseconomie is het volgende stoplapje, maar welke kennis dan, volgens mij hebben we meer behoefte aan een goede Islam-universiteit of voor mijn part een postdoctorale tovenaars-opleiding dan geld steken in nog meer wollige Mac-gelovige compentence leuterpraat.
Een einde aan de belazer-economie?
De "hype-era" is over aan het gaan, misschien is de grote publieksmanipulatie in de VS rond Irak en de War-on-Terror wel de laatste eruptie van dit fenomeen. Want hoelang kun je de zaak blijven bedotten, hoelang kun je de consument, de zegeltjesplakker, de kiezer en de aandeelhouder blijven belazeren. Want zo begint men dat toch wel te voelen, de verhalen over schandalen in de accountancy, de bouwbranche, het falen van de privatisering, de tekorten bij de pensioenfondsen, de makelaars en notarissen die toch maar niet goedkoper werden, men wordt erg gevoelig voor de luchtballon-branches en daar hoort helaas de overheid ook bij.
Het wordt nu duidelijk hoe ook daar is gerommeld, hoe ook daar de bonussen werden uitgedeeld aan brave partijgangers, hoe ook daar eigenbelang, zakkenvullerij en grove incompetentie meespeelden. Een overheid, die niet meer top-down kan opereren, solidariteit in termen van toegang tot schaarste vertaalt, volgens Schnabel van het S&C Planbureau moet zorgen voor Richting, Ruimte, Resultaat en Rekenschap, maar de economische crisis duidelijk niet aankan. Geen supply-side economics, geen monetaire instrumenten, alleen met de Melkert-banen kan men quasi-werk in stand houden en ondertussen smeken en bidden dat de loonstijging beperkt blijft. Het is een magere remedie, hou de melkeniers/ID-baners maar aan het werk, maak re-integratie de nieuwe zakkenvul-branche voor je vriendjes en kijk vooral niet te ver vooruit.

De vraag is nu, wat er hierna gaat komen, hoe we door het dal en ook weer uit het dal gaan kruipen. Na de privatiseringsgolf, de deregulering en de vrije markt zou er wel eens een periode van meer planmatige aanpak en marktsturing kunnen komen. Als het koud wordt kruipen we weer bij elkaar en accepteren we meer regels. Bij de openbare orde en veiligheid zien we dat al, de rechtsstaat begint daar communistische en misschien wel fascistische trekjes te vertonen. Er groeit weer een onderklasse en helaas bestaat die voor een (te) groot deel uit de 'nieuwe Nederlanders', daar kan het wel eens fout gaan lopen. Hoelang accepteert men dat er blijkbaar twee soorten mensen zijn en zoiets als burgerrechten en de grondwet minder tellen als je een kleurtje hebt? De markteconomie begint langzamerhand om te zwaaien, de nadelen en de ongelijkheid van het neo-liberalisme worden voelbaar en dus gaat het roer om, we worden weer wat socialistischer. Maar niet zonder ellende, onrechtvaardige besparingen en denk maar niet dat pol-idool Wouter Bos daar veel aan kan of zal doen.

Het is evenwel onafwendbaar dat in een maatschappij, waar de transparantie door ICT, Internet en de mondige burgers en stakeholders alleen maar toeneemt, de vrije markt beperkt moet gaan worden. Want niet alleen zullen al te vette winsten snel worden gesignaleerd en ontweken, maar we lopen het risico dat alle winsten zullen verdwijnen. Dat zien we al in bijvoorbeeld de auto-industrie, waar de hele toelevering op basis van cost-plus calculatie gebeurt. Men krijgt een vergoeding voor productie, logistiek, voorfinanciering en zelfs een stukje productontwikkeling, maar meer dan een heel beperkte echte winstopslag zit er niet in. Natuurlijk, het zijn de automerken die de grote risico's lopen in de markt, het ene model slaat wel aan, een ander flopt. Maar de schaalgrootte van de ondernemingen is wel zodanig, dat men zich wel heeft ingedekt in meerdere marktsegmenten, Jaguar is nu toch ook Ford.
Er zijn meerdere sectoren waar dat cost-plus langzaam binnensluipt, in de zorg, de medische wereld, maar ook in de utiliteitsbouw waar men zo de fraude wil aanpakken. In feite is ook daar al lang geen sprake meer van een vrije markt, zie de Betuwelijn of de NZ-lijn die almaar duurder wordt.
Maar een samenleving die op brede schaal gaat werken met een cost-plus prijsstelling verliest wel de smeerolie van de vooruitgang, dat heeft de teloorgang van het communistische systeem wel geleerd. Je kunt sturen en plannen wat je wilt, en vanuit bijvoorbeeld milieu-oogpunt heeft dat enorme voordelen omdat je minder verspilt, maar het wordt wel allemaal grijs en magertjes. Toch is dat het dreigende scenario, al was het maar omdat er technologisch geen grote doorbraken meer zijn en we de koek wereldwijd toch wat eerlijker zullen moeten gaan verdelen. Want dat is ongetwijfeld ook een van de gevolgen van die oorlog tegen Irak, al die mensen daar gaan we wel opvoeden tot brave consumenten USA-style, zelfs met een brede uitstraling naar de regio volgens Bush c.s. Vrede per Hummer, maar eigenlijk per MacDonald. De PAX Americana is wat dat betreft vooral een vrede van het vreten.

L.Sala

© Dealer Info

Archief oudere columns

Home

Dieptedossiers

Dealer Info TV

Dealer Info

Agenda

ICT webnieuws

Partnerdagen

Luc Sala's columns

Contact

Bedrijvengids

Archief

 

Vacatures

 
website development: GF&FA
Dealer Info • home
Vakblad voor ICT & CE retailers

Luc Sala's Blog
Shuttle Computers Handels GmbH
Wave Computers Nederland
ScanSource
G DATA Software AG
Dealer Info
Asus
Primacom